تحلیل جرائم ماده 22 قانون پایانه‌های فروشگاهی در بخشنامه 200/1403/38

خلاصه اجرایی آثار اصلاحیه

عدم استفاده از پایانه فروشگاهی یا حافظه مالیاتی

اگر مؤدی در تمام سال مالی یا تمام مدتی که در آن سال ملزم به اجرای قانون بوده است، کلاً از پایانه فروشگاهی یا حافظه مالیاتی استفاده نکند، مشمول جریمه موضوع بند «ب» ماده 22 قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان خواهد شد.

علاوه بر جریمه نقدی، مؤدی ممکن است با رعایت شرایط مقرر در اجزای 10-1 و 10-2 بخشنامه، از معافیت‌های مالیاتی، نرخ صفر و مشوق‌های موضوع قانون مالیات‌های مستقیم نیز محروم شود.

وضعیت جریمه عدم عضویت در سامانه مؤدیان

با توجه به ماده 5 قانون تسهیل تکالیف مؤدیان جهت اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، اخذ جریمه صرفاً با عنوان «عدم عضویت در سامانه مؤدیان» اصولاً بلاموضوع است.

اشخاص خارج از شمول جریمه عدم استفاده

اعمال مقررات بند «ب» ماده 22 بابت عدم استفاده از پایانه فروشگاهی یا حافظه مالیاتی، در موارد زیر موضوعیت ندارد:

• مؤدیانی که تمام فعالیت آنان از مصادیق اعلامیِ عدم الزام به صدور صورتحساب الکترونیکی باشد؛
• مؤدیانی که مطابق ماده 2 قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان مستقیماً با مصرف‌کننده نهایی ارتباط ندارند؛ البته این استثنا فقط بابت عدم استفاده از پایانه فروشگاهی است.

استفاده از حساب بانکی اعلام‌نشده

اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل باید حساب‌های بانکی مرتبط با فعالیت اقتصادی خود را به سازمان امور مالیاتی اعلام کنند. حساب بانکی، کارت‌خوان یا درگاه پرداختی که در کارپوشه مؤدی درج شده باشد، ابزار پرداخت اعلام‌شده محسوب می‌شود.

اگر وجوه فروش به حساب اعلام‌نشده واریز شود، جریمه برابر با ده درصد مجموع فروش انجام‌شده از طریق آن حساب یا بیست میلیون ریال، هر کدام که بیشتر باشد، خواهد بود. محرومیت از معافیت‌ها، نرخ صفر و مشوق‌های مالیاتی نیز حسب شرایط قابل اعمال است.

راه‌های رفع جریمه حساب بانکی اعلام‌نشده

اگر مبلغ فروش به حسابی غیر از حساب‌های اعلام‌شده واریز شده باشد، هر یک از دو اقدام زیر می‌تواند مانع اعمال مقررات بند «پ» ماده 22 از این بابت شود:

نحوه محرومیت از معافیت‌ها و نرخ صفر

اصلاحیه سال 1405 میان معافیت‌ها و مشوق‌های «سالانه» و معافیت‌های «متناسب با درآمد» تفاوت قائل شده است. بنابراین، صرف وقوع تخلف همیشه به معنای حذف تمام معافیت‌های سال نیست.

معافیت‌ها و مشوق‌های سالانه

در مواردی مانند معافیت ماده 101 قانون مالیات‌های مستقیم، نرخ صفر ماده 143 قانون مالیات‌های مستقیم و کاهش نرخ موضوع تبصره‌های ماده 105 قانون مالیات‌های مستقیم و ماده 131 قانون مالیات‌های مستقیم، محرومیت زمانی اعمال می‌شود که مؤدی در تمام سال مالی مکلف به انجام تکالیف مربوط بوده و تکلیف خود را انجام نداده باشد.

معافیت‌های متناسب با درآمد

در معافیت‌ها و نرخ صفرهایی که متناسب با نوع یا میزان درآمد تعیین می‌شوند، محرومیت فقط به درآمد و مدتی از همان سال مربوط است که مؤدی در آن مدت تکلیف قانونی خود را انجام نداده باشد.

این حکم درباره مواردی مانند ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم، ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم، ماده 139 قانون مالیات‌های مستقیم و ماده 141 قانون مالیات‌های مستقیم قابل توجه است.

استفاده از حافظه مالیاتی یا کارت‌خوان دیگران

• جریمه برابر با ده درصد فروش انجام‌شده از آن طریق یا بیست میلیون ریال، هر کدام که بیشتر باشد؛
• محرومیت از تمام معافیت‌های مالیاتی، نرخ صفر و مشوق‌های قانون مالیات‌های مستقیم در همان سال مالی؛
• اعمال آثار فوق حتی اگر تخلف فقط در بخشی از سال انجام شده باشد.

استفاده از کارت‌خوان بانکی دیگران یا واگذاری کارت‌خوان خود به دیگران نیز در حکم استفاده از حافظه مالیاتی متعلق به دیگری یا واگذاری حافظه مالیاتی است.

ارتباط با معافیت ماده 14 مکرر

پیش از اعمال جریمه باید مشخص شود که مؤدی در دوره مورد رسیدگی، اساساً مکلف به صدور صورتحساب الکترونیکی بوده یا مطابق ماده 14 مکرر قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان از این تکلیف معاف بوده است.

استفاده از این معافیت، با رعایت شرایط قانونی، برای فعالان اقتصادی مستقر در مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و مناطق ویژه اقتصادی نیز امکان‌پذیر است.

چک‌لیست رسیدگی به پرونده