کلاسه پرونده: 95/1233
مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: شرکت بازرگانی توسعه نیشکر کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 55/95/200 مورخ 1395/08/26 سازمان امور مالیاتی کشور
گردشکار:
شرکت بازرگانی توسعه نیشکر و صنایع جانبی به موجب دادخواستی در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
ریاست محترم دیوان عدالت اداری
با سلام و احترام
به استحضار میرساند مستفاد از قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوبه 1387/03/19 مجلس شورای اسلامی در فصل دوم، موضوع معافیتها در بند (4) ماده 12 شکر را از شمول پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف اعلام نموده است ولی سازمان امور مالیاتی کشور با استنباط یکجانبه و تفسیر اشتباه فنی و حقوقی که برای آن سازمان حکم بخشنامه را دارا میباشد به استناد یک پرسش و پاسخ داخلی فقط شکر سفید را مشمول معافیت دانسته و سایر اقلام شکر مثل شکر خام را معاف ندانسته و طی این مدت از زمان اجرایی شدن قانون فوقالذکر تا کنون مبادرت به اخذ مالیات بر ارزش افزوده از شکر خام نموده است و اعتراضهای صورت گرفته اشخاص ذینفع من جمله این شرکت نتیجهای در بر نداشته و موجب تضییع حقوق این اشخاص گردیده است این در حالی است که شکر خام در جریان فرایند تبدیل به شکر سفید متحمل هزینهای بیشتر از تولید شکر سفید میباشد که به جهت کاهش هزینههای تولید میبایست به طریق اولی از این معافیت بهرهمند گردد. چنان که در دیگر فرآوردههای مندرج در قانون ماراءالذکر مثل روغن نباتی چنین امری معمول گردیده و تمامی فرآوردههای روغن نباتی مشمول معافیت از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده بوده و در مواردی هم که مالیات مزبور اخذ گردیده است به واحدهای ذینفع مسترد شده است. با توجه به توضیحات مزبور و نظر به تشابه وضعیت شکر خام با روغن نباتی و ابلاغ نظریه معاونت حقوقی ریاستجمهوری و به لحاظ پیگیری واحدهای ذیربط در تاریخ 1395/08/26 سازمان امور مالیاتی کشور طی بخشنامهای به شماره 55/95/200 با ابلاغ نظر معاونت حقوقی ریاستجمهوری در خصوص مشمولیت یا عدم مشمولیت شکر خام موضوع بند (4) ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده به شماره 92231/17075 مورخ 1395/07/28 دایر بر اینکهنظر به اینکه شکر، در بند (4) ماده 12 به طور مطلق ذکر شده و مقید به نوع خاصی از شکر نشده است، کمااینکه «نان» نیز علیالاطلاق مورد حکم قرار گرفته است و مقید به نان خاصی نشده است، بنابراین شکر خام نیز که از انواع شکر است مشمول بند (4) ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده میباشد.شکر خام را نیز مشمول معافیت از پرداخت ارزش افزوده اعلام نموده است منتهی با قید تاریخ اجرا 1395/07/28 در ذیل بخشنامه شمول معافیت را از این تاریخ اعلام داشته است. نظر به اینکه نظریه معاونت حقوقی رئیسجمهور کاشف از این مسئله است که شکر خام نیز از زمان اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف بوده است و موارد دریافتی از ذینفعان از جمله این شرکت خارج از حدود اختیارات قانونی و موجب تضییع حقوق اشخاص مذکور گردیده است و میبایست به آنان مسترد گردد لذا به نظر میرسد سازمان امور مالیاتی کشور با درج تاریخ اجرا در ذیل بخشنامه مزبور قصد عدم استرداد وجوه مأخوذه را داشته است حال آن که به موجب آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در مواردی که ابطال بخشنامهای دربرگیرنده تضییع حقوق اشخاص بوده است قابل تسری به قبل از تاریخ ابطال و موجب استرداد یا پرداخت خسارتهای مربوطه میباشد و استناد به ماده 4 قانون مدنی دایر بر اینکه اثر قانون نسبت به آتیه میباشد و قابل اثر به ماقبل خود ندارد در مواردی است که حقوق اشخاص ضایع نگردیده باشد و رویه تصمیمات هیأت عمومی دیوان عدالت اداری نیز بر این منوال است که آنچه از نتیجه ابطال بخشنامههای سازمانها و ادارات دولتی حاصل میگردد چنانچه از موجبات تضییع حقوق اشخاص باشد قابل تسری به ماقبل از بخشنامه نیز میباشد ولی در مواردی که حقی ضایع نشده باشد و یا دربرگیرنده خسارتی نباشد اثر ابطال نسبت به موارد آتی خواهد بود؛ لذا از محضر آن مقام استدعا دارد دستور فرمایید موضوع در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مطرح و ابطال و حذف تاریخ اجرای بخشنامه شماره 55/95/200 مورخ 1395/08/26 سازمان امور مالیاتی کشور اعلام گردد.
متن بخشنامهای که مورد اعتراض قرار گرفته به شرح زیر است:
[بخشنامه فوقالذکر در سربرگ اسناد مرتبط در دسترس است.]
طرف شکایت علیرغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمایم آن تا زمان رسیدگی به پرونده هیچگونه پاسخی ارسال نکرده است.
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1396/10/19 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آرا به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.
رأی هیأت عمومی
مطابق ماده 53 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387/02/17 مقرر شده «تاریخ اجرای این قانون در رابطه با مواد 18، 24، 25، 28، 31، 35، 36، 42 و 48 از تاریخ تصویب و در مورد ماده 51 از اول ماه پس از تصویب این قانون خواهد بود و سایر مواد آن از اول مهر ماه سال 1387 است.» با توجه به اینکه مطابق بند 4 ماده 12 قانون مذکور عرضه و واردات روغن نباتی از پرداخت مالیات معاف بوده و با لحاظ حکم ماده 53 قانون مذکور، حکم ماده 12 از ابتدای مهر سال 1387 مجری است، بنابراین حکم بخشنامه شماره 55/95/200 مورخ 1395/08/26 از این حیث که تاریخ اجرای عدم شمول قانون مالیات بر ارزش افزوده بر شکر خام را 1395/07/28 تعیین کرده در حالی که از ابتدای مهر سال 1387 باید اجرا میشد، مغایر قانون است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 88 و 13 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال میشود.
محمد کاظم بهرامی
رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری