شمول یا عدم شمول مالیات نسبت به شناسایی سود تسعیر بیت‌کوین در تاریخ گزارشگری مالی

رأی هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی
در اجرای مقررات ماده 258 قانون مالیات‌های مستقیم

با عنایت به آرای متفاوت صادره از سوی شعب سوم و دهم شورای عالی مالیاتی (آرای شماره 201/29958/1000/159261 مورخ 1403/09/12 و 258110/1001/30804/201 مورخ 1405/02/29- تصاویر پیوست) در خصوص، «شمول و عدم شمول مالیات نسبت به شناسایی سود تسعیر بیت‌کوین در تاریخ گزارشگری مالی»، مراتب در اجرای مقررات ماده 258 قانون مالیات‌های مستقیم حسب درخواست رئیس شورای عالی مالیاتی در جلسه مورخ 1405/03/16 هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی مطرح گردید.

خلاصه مفاد آرای مذکور به قرار زیر است:

رأی شعبه سوم شورای عالی مالیاتی در ارتباط با تسعیر سرمایه‌گذاری بیت‌کوین:

شرکت توسعه خدمات انرژی ارژن تعداد 2.45 بیت‌کوین خریداری شده را در صورت‌های مالی به عنوان «سرمایه‌گذاری کوتاه مدت» منعکس نموده و مطابق یادداشت‌های توضیحی همراه صورت‌های مالی، رویه حسابداری شرکت بر اساس استاندارد حسابداری شماره 15، «اقل بهای تمام شده و خالص ارزش فروش» می‌باشد. اداره امور مالیاتی ذی‌ربط در جریان رسیدگی مالیات عملکرد سال 1399 شرکت، تعداد 2.45 بیت‌کوین را که در پایان سال مالی در سر فصل حساب «سرمایه‌گذاری کوتاه مدت» طبقه‌بندی و موجود بوده را تسعیر و مشمول مالیات نموده است که مراتب مزبور نیز توسط هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی بدوی و تجدیدنظر مورد تأیید قرار گرفته است. با شکایت مؤدی به شورای عالی مالیاتی موضوع رسیدگی به اعتراض شرکت در دستور کار شعبه سوم شورای عالی مالیاتی قرار گرفته و شعبه مزبور با این استدلال که «… شناسایی سود تسعیر در تاریخ گزارشگری مالی (1399/06/31)، اولاً به دلیل رعایت استاندارد حسابداری شماره 15 و ثانیاً با عنایت به این که سرمایه‌گذاری کوتاه مدت جزء اقلام غیر پولی است، اساساً موضوعیت ندارد …»، اقدام به نقض رأی هیأت تجدیدنظر نموده است.

رأی شعبه دهم شورای عالی مالیاتی:

شرکت سرمایه‌گذاری پایا تدبیر پارسا در سال مالی منتهی به 1400/05/31 اقدام به تولید 20 عدد بیت‌کوین نموده که 5 عدد آن را به فروش رسانده و مابقی (15 عدد) را در تاریخ گزارشگری مالی با توجه به بند یک نظریه کمیته فنی سازمان حسابرسی به شماره 14837/1400 مورخ 1400/05/17 در سر فصل حساب «موجودی کالا» طبقه‌بندی نموده است. اداره امور مالیاتی ذی‌ربط تعداد 15 عدد بیت‌کوین باقی مانده را معادل سایر ارزهای رسمی تلقی و به عنوان اقلام تسعیرپذیر قلمداد و مشمول مالیات کرده است. با اعتراض مؤدی به نحوه اقدام گروه رسیدگی‌کننده، شکایت مؤدی در هیأت حل اختلاف مالیاتی بدوی طرح و هیأت مزبور، نظر اداره امور مالیاتی ذی‌ربط را از حیث طبقه‌بندی مطابق استاندارد حسابداری شماره 16 دانسته و بیت‌کوین را به عنوان یک شبه پول با قابلیت نقدشوندگی و در زمره اقلام پولی محسوب و اقدام اداره امور مالیاتی را در این رابطه صحیح تشخیص داده است. در ادامه با اعتراض مجدد مؤدی، هیأت حل اختلاف مالیاتی تجدیدنظر ضمن تأیید سایر مفاد رأی هیأت بدوی، صرفاً از حیث نحوه طبقه‌بندی بیت‌کوین به عنوان موجودی کالا، به رأی هیأت مزبور ایراد وارد و آن را منطبق با بند (2) نظریه کمیته فنی سازمان حسابرسی (سرمایه‌گذاری جاری) دانسته است. متعاقب شکایت مؤدی پرونده در دستور کار شعبه دهم شورای عالی مالیاتی قرار گرفته و شعبه مزبور نیز ضمن ابرام رأی اصداری هیأت حل اختلاف مالیاتی تجدیدنظر، اقدام به رد شکایت مؤدی می‌نماید.

با عنایت به مراتب فوق، هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی در اجرای مقررات ماده 258 قانون مالیات‌های مستقیم پس از بررسی‌های لازم و شور و تبادل نظر با عنایت به احراز صدور آرای متفاوت توسط مذکور در مورد شناسایی سود تسعیر بیت‌کوین در تاریخ گزارشگری مالی برای سرمایه‌گذاری، به شرح ذیل اتخاذ تصمیم نمودند؛

رأی هیأت عمومی

با توجه به استانداردهای حسابداری شماره 15 و 16 و با عنایت به این که مطابق بند (2) نظریه شماره 14837/1400 مورخ 1400/05/17 کمیته فنی سازمان حسابرسی؛ «چنانچه رمز ارز با هدف کسب منافع ناشی از افزایش ارزش نگهداری شود، این نوع رمز ارز، سرمایه‌گذاری جاری محسوب گردیده و باید به یکی از دو روش الف: اقل بهای تمام شده و خالص ارزش فروش یا ب: خالص ارزش فروش اندازه‌گیری شود. تغییرات در ارزش دفتری این نوع رمز ارز به عنوان سود یا زیان ناشی از تغییرات ارزش رمز ارز در سر فصل سایر درآمدها و هزینه‌های غیر عملیاتی در صورت سود و زیان دوره شناسایی می‌شود. جریان‌های نقدی ناشی از تحصیل و فروش این نوع رمز ارز در صورت جریان‌های نقدی در طبقه فعالیت‌های سرمایه‌گذاری انعکاس می‌یابد.» بنابراین انتخاب یکی از دو روش حسابداری مذکور با مؤدی بوده و در صورت انتخاب روش (الف) نظریه مذکور (که بر اساس بندهای 31 و 61 استاندارد حسابداری 15 از ابتدای سال 1405 به روش اقل بهای تمام شده و ارزش منصفانه تغییر یافته است)، ادارات امور مالیاتی مجاز به محاسبه و اندازه‌گیری بر مبنای روش (ب) نظریه فوق (خالص ارزش فروش) و یا ارزش منصفانه و نیز شناسایی درآمد از این بابت نخواهد بود. بر این اساس رأی صادره شعبه سوم شورای عالی مالیاتی صحیح می‌باشد.

هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی
سازمان امور مالیاتی