ابطال بخشنامه شماره 854/10448/4/30 مورخ 17/1/1381

مقدمه: شاکی شرح دادخواست تقدیمی اعلام داشته است، در رابطه با نحوه اجرای برخی از مواد قانون مالیات‌های مستقیم مصوب اسفند ماه 1366 و اصلاحیه مورخ 7/2/1371 از جمله تبصره یک ماده 105 و ماده 159 برای مأمورین و واحدهای مالیاتی ابهام و تردید وجود داشته است به همین دلیل بخشنامه شماره 42520/7994/4/30 مورخ 4/9/1377 از طرف معاون وقت درآمدهای مالیاتی وزارت امور اقتصادی و دارایی صادر و در آن اعلام گردید که 10% مالیات شرکت سرمایه‌پذیر موضوع ماده 105 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب اسفند ماه 1366 و اصلاحیه بعدی آن جزء مالیات‌های پرداختی شرکت سرمایه‌گذار محسوب شود و از مالیات متعلق به شرکت سرمایه‌گذار کسر گردد.
ضمناً مفاد این بخشنامه به تأیید هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی نیز رسیده است و طبق ماده 258 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب اسفند 1366 و اصلاحیه بعدی در موارد مشابه لازم‌الاتباع است و جز به موجب نظر هیأت عمومی یا قانون قابل تغییر نخواهد بود در رابطه با بخشنامه فوق‌الذکر مجدداً بخشنامه دیگری به شماره 55364 مورخ 21/11/1377 از طرف معاونت درآمدهای مالیاتی صادر گردید که در آن تقاضای بررسی مجدد موضوع در هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی شده و تقاضا گردید عجالتاً از اجرای آن خودداری گردد که با تقاضای ابطال بخشنامه اخیر، هیأت عمومی دیوان طی دادنامه شماره 35 مورخ 1/2/1381 این بخشنامه را به دلیل عدم رعایت ماده 255 قانون مالیات‌های مستقیم ابطال نموده است، لیکن قبل از صدور دادنامه مزبور از طرف رئیس سازمان امور مالیاتی کشور بخشنامه دیگری در همین رابطه با شماره 854/10448/4/30 مورخ 17/1/1381 صادر گردیده که مفاد آن مغایر مفاد دادنامه فوق‌الذکر می‌باشد.
با توجه به مراتب فوق‌الذکر و به دلایل ذیل تقاضای ابطال بخشنامه شماره 854/10448/4/30 مورخ 17/1/1381 رئیس سازمان امور مالیاتی کشور را دارد.

1- با توجه به ماده 47 قانون اصلاح قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 80 ماده 105 قانون قبلی اصلاح و 10% مالیات شرکت موضوع بند (د) ماده 105 حذف گردیده است؛ لذا صدور بخشنامه جدید موضوعیت ندارد.

2- در مواردی که قبلاً (اصلاحیه مصوب 27/11/1380) برای نحوه اجرای برخی از مواد قانون اسفند سال 1366 بخشنامه‌ای با توجه به مواد 255 و 258 صادر شده باشد بدون ذکر دلایل و مستندات قانونی نمی‌توان مفاد آن را کأن‌لم‌یکن تلقی نمود. با عنایت به توضیحات فوق‌الذکر نظر به اینکه مفاد بخشنامه شماره 854/10448/4/30 مورخ 17/1/1381 رئیس سازمان امور مالیاتی مغایر با بخشنامه شماره 42520/7994/4/30 مورخ 4/9/1377 معاون درآمدهای مالیاتی و در حقیقت مغایر دادنامه شماره 35 مورخ 1/12/1381 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری می‌باشد، لذا تقاضای ابطال بخشنامه مذکور را دارد. سرپرست دفتر حقوقی سازمان امور مالیاتی کشور در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره 7748-91 مورخ 18/8/1382 مبادرت به ارسال تصویر نامه شماره 5475-201 مورخ 22/7/1382 شورای عالی مالیاتی نموده‌اند.
در نامه اخیرالذکر آمده است، برابر مقررات بند «د» ماده 105 قانون مالیات‌های مستقیم قبل از اصلاحیه مورخ 27/11/1380 از جمع درآمد مشمول مالیات اشخاص حقوقی 10% به عنوان مالیات شرکت کسر و مازاد به عنوان سود شرکا و سهامداران تلقی و هر سهامدار یا شریک نسبت به سهم خود از سود حاصله مشمول مالیات به نرخ‌های مقرر در ماده 131 قانون یاد شده می‌گردید.
بنابراین 10% مالیات شرکت موضوع بند (د) ماده 105، مالیات شخص حقوقی بوده و ارتباطی به سهامداران یا شرکا ندارد تا به عنوان مالیات علی‌الحساب سهامداران و شرکا از جمع مالیات شرکت سرمایه‌گذار قابل کسر باشد، اما قبلاً از سوی معاونت درآمدهای مالیاتی وزارت متبوع بخشنامه شماره 42520/7994 مورخ 4/9/1377 صادر شده که محتوای آن خلاف نظریه فوق بوده و در مدت کوتاهی بعد از آن طی بخشنامه دیگری به شماره 55364 مورخ 21/11/1377 دستور عدم اجرای آن بخشنامه صادر گردید. سپس رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور جهت تثبیت موضوع دستورالعمل شماره 854/10448/4/30 مورخ 17/1/1381 صادر نموده است که موافق با قانون و مقررات موضوعه می‌باشد.
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست حجت‌الاسلام‌والمسلمین رازینی و با حضور رؤسای شعب بدوی و رؤسا و مستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آرا به شرح آتی مبادرت به صدور رأی می‌نماید.

با عنایت به صراحت حکم مقرر در ماده 255 قانون مالیات‌هایی مستقیم مصوب اسفند ماه 1366 در خصوص وظایف و اختیارات شورای عالی مالیاتی در باب تهیه آئین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های مربوط به اجرای قانون مزبور و همچنین لزوم جلب نظر آن شورا در مورد آئین‌نامه‌ها و بخشنامه‌هایی که توسط سایر مراجع ذی‌ربط در امور مالیاتی تهیه می‌شود و تفویض مسئولیت اظهارنظر درباره شیوه‌های مطلوب اجرایی قانون و رفع ابهام در این زمینه، بخشنامه شماره 854/10448/4/30 مورخ 17/1/1381 که بدون رعایت شرایط و ضوابط قانونی مربوط تهیه و تنظیم شده است خارج از حدود اختیارات رئیس سازمان امور مالیاتی در وضع مقررات دولتی تشخیص داده می‌شود و بخشنامه مورد اعتراض به استناد قسمت دوم ماده 25 قانون دیوان عدالت اداری ابطال می‌گردد.