مورخ:
1394/04/04
شماره:
41848/ت 52026 هـ
تصویبنامه و تصمیمنامه
اصلاح شده
آییننامه اجرایی بند «ب» ماده 2 قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقای نظام مالی کشور (تنفیذ شده با عنوان آییننامه اجرایی نحوه انتشار و فروش اوراق صکوک اجاره)
وزارت امور اقتصادی و دارایی - سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
هیأت وزیران در جلسه 27/3/1394 به پیشنهاد مشترک سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور، وزارت امور اقتصادی و دارایی و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و به استناد بند (ب) ماده (2) قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقای نظام مالی کشور - مصوب 1394-، آییننامه اجرایی بند یاد شده را به شرح زیر تصویب کرد:
آییننامه اجرایی بند (ب) ماده (2) قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقای نظام مالی کشور - مصوب 1394-
این آییننامه با عنوان «آییننامه اجرایی نحوه انتشار و فروش اوراق صکوک اجاره» با رعایت مصارف پیشبینی شده در قانون بودجه سال 1395 کل کشور به شرح موارد مذکور در پینوشت مصوبه جاری برای اجرا در سال 1395 تنفیذ شده است.
این آییننامه با عنوان «آییننامه اجرایی نحوه انتشار و فروش اوراق صکوک اجاره» با رعایت مصارف پیشبینی شده در قانون بودجه سال 1395 کل کشور به شرح موارد مذکور در پینوشت مصوبه جاری برای اجرا در سال 1395 تنفیذ شده است.
بخش اول: تعاریف و کلیات
ماده 1- اصطلاحات به کار رفته در ماده (1) قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1384- و ماده (1) قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید به منظور تسهیل اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی - مصوب 1388- به همان معانی در این آییننامه به کار میروند. سایر اصطلاحات زیر در این آییننامه دارای معانی مشروح مربوط است:
الف - مطالبات قطعی دولت و شرکتهای دولتی: مطالباتی که طبق قوانین و مقررات مربوط به تأیید رسیده باشد.
ب - بدهیهای قطعی دولت و شرکتهای دولتی: بدهیهایی که طبق قوانین و مقررات مربوط ایجاد و تأیید شده باشد.
ج - قانون: قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقای نظام مالی کشور - مصوب 1394-
د - کارگروه اجرایی: کارگروه اجرایی انتشار صکوک اجاره موضوع ماده (7) این آییننامه
هـ - بانی: وزارت امور اقتصادی و دارایی است که در قالب این آییننامه و به نمایندگی از دولت انتشار اوراق اجاره به اراده آن انجام میگیرد. در خصوص انتشار اوراق توسط شرکتهای دولتی، بانی شرکت مزبور است.
و - اشخاص طلبکار: اشخاص موضوع ماده (2) قانون که از دولت و شرکتهای دولتی مطالبات قطعی دارند.
ماده 2 - وزارت امور اقتصادی و دارایی میتواند داراییهای دولت را که حائز شرایط مقرر در بخش دوم این آییننامه باشد، مبنای انتشار صکوک اجاره قرار دهد.
ماده 2- وزارت امور اقتصادی و دارایی میتواند داراییهای دولت و یا سایر اشخاص حقیقی و حقوقی (منوط به موافقت اشخاص مذکور) را که حائز شرایط مقرر در بخش دوم این آییننامه باشد، مبنای انتشار اوراق اجاره قرار دهد. هرگونه نقل و انتقال داراییها برای فراهم شدن امکان استفاده از داراییهای مذکور برای انتشار اوراق، مشمول ماده (12) قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید به منظور تسهیل اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی - مصوب 1388- است.
تبصره - داراییهای مبنای انتشار اوراق اجاره با رعایت مقررات مربوط به صورت مستقیم و بدون قید و شرط به مالکیت نهاد واسط در میآید و پس از پایان مدت قرارداد اجاره به شرط تملیک و تسویه کامل اوراق، در صورتی که دارایی مبنای انتشار اوراق به دولت تعلق داشته باشد به مالکیت بانی و در صورتی که اموال سایر اشخاص مبنای انتشار اوراق قرار بگیرد به مالکیت اشخاص مذکور در میآید.
ماده 3- دستگاههای موضوع مواد (2)، (3) و (4) قانون محاسبات عمومی کشور برای استفاده از ساز و کار اوراق صکوک اجاره مکلفند داراییهایی را که حائز شرایط مقرر در بخش دوم این آییننامه است، به وزارت امور اقتصادی و دارایی معرفی کنند. میزان تخصیص اوراق به دستگاههای اجرایی مزبور متناسب با داراییهای معرفی شده به وزارت امور اقتصادی و دارایی به تأیید کارگروه اجرایی میرسد.
تبصره 1- در صورتی که دستگاههای یاد شده داراییهای مذکور را تا آبان ماه هر سال معرفی ننمایند، وزارت امور اقتصادی و دارایی پیشنهاد لازم را برای تصویب هیأت وزیران ارائه میکند.
تبصره 2- دستگاههای اجرایی موضوع ماده (2) قانون محاسبات عمومی کشور مجازند با تأیید وزیر ذیربط نسبت به اعلام مجموعهای از داراییهای خود و سایر واحدهای زیرمجموعه خود برای انتشار اوراق اجاره و تسویه مجموعه بدهیهای اعلامی اقدام نمایند.
ماده 4- ضامن اوراق صکوک اجاره به شرح زیر است:
الف - در خصوص اوراق منتشره که بانی، وزارت امور اقتصادی و دارایی است ضامن، سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور است.
ب - در مورد شرکتهای دولتی، ضامن به پیشنهاد شرکت و تأیید کارگروه اجرایی با رعایت قوانین و مقررات مربوط تعیین میشود.
تبصره 1- در مورد بدهیهای قطعی طرحهای تملک داراییهای سرمایهای شرکتهای دولتی که از بودجه عمومی دولت تأمین و پرداخت میشود و همچنین بدهیهای قطعی شرکتهایی که به موجب ماده (6) قانون به دولت منتقل میشود، ضامن سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور است.
تبصره 2- خزانهداری کل کشور مکلف است پرداخت اعتبارات موضوع این آییننامه را با رعایت مقررات مربوط مقدم بر تمامی پرداختها انجام دهد.
تبصره 3- در صورتی که اوراق صکوک اجاره منتشره دارای رتبه اعتباری باشد، وجود ضامن الزامی نیست.
ماده 5- بدهی قطعی دولت به اشخاص طلبکار باید به استناد ماده (19) قانون محاسبات عمومی کشور ایجاد و با توجه به ماده (20) قانون مزبور تسجیل شده و ضمن اعمال حساب در دفاتر و صورتهای مالی به تأیید ذیحساب و رئیس دستگاه اجرایی ذیربط رسیده باشد.
ماده 6- اعتبارات مربوط به بازپرداخت اصل و فرع اوراق صکوک اجاره مربوط به دولت و طرحهای تملک داراییهای سرمایهای شرکتهای دولتی توسط سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور طی ردیف خاصی در قوانین بودجه سنواتی پیشبینی میشود. اعتبارات مزبور پس از تخصیص در مقاطع مربوط توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی (خزانهداری کل کشور) به درخواست ذیحساب وزارت مزبور از طریق شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه به سرمایهگذاران پرداخت میشود.
ماده 7- به منظور اجرای این آییننامه کارگروه اجرایی انتشار اوراق صکوک اجاره با اعضا، وظایف و اختیارات زیر تشکیل میگردد:
الف - اعضای کارگروه به شرح زیر است:
1- نماینده تامالاختیار وزیر امور اقتصادی و دارایی (مسئول کارگروه)
2- نماینده تامالاختیار رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور
3- نماینده تامالاختیار وزیر یا بالاترین مقام دستگاه ذیربط حسب مورد
4- نماینده تامالاختیار رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
5- نماینده تامالاختیار رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار
ب - وظایف و اختیارات کارگروه به شرح زیر است:
1- اولویتبندی مطالبات قطعی اشخاص طلبکار به منظور پرداخت بدهی قطعی دولت و شرکتهای دولتی به آنها در چهارچوب این آییننامه.
2- تعیین مبالغ قابل انتشار اوراق صکوک اجاره توسط وزارتخانهها، مؤسسات و شرکتهای دولتی
3- تصویب نرخ سود پیشنهادی برای اوراق
4- تعیین دوره بازپرداخت اجاره
5- تعیین نوع قرارداد اجاره
6- نظارت عالیه بر فرایند انتشار، فروش، انجام تعهدات و تسویه نهایی اوراق صکوک اجاره در چهارچوب این آییننامه
7- تعیین بازارگردان و متعهد پذیرهنویس (حسب تشخیص و اعلام سازمان بورس و اوراق بهادار).
8- تأیید داراییهای مبنای انتشار اوراق صکوک اجاره.
تبصره 1- در مورد بندهای (1) و (2) پس از اخذ نظر موافق سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور تصمیمگیری خواهد شد. سازمان مزبور مکلف است نظر مکتوب خود را ظرف دو هفته اعلام نماید و در غیر این صورت موافقت محسوب خواهد شد.
تبصره 2- تصمیمگیری در خصوص انتشار اوراق صکوک اجاره در کارگروه اجرایی با رأی اکثریت خواهد بود. در هر شرایط برای اتخاذ تصمیم حداقل سه رأی موافق لازم است. در خصوص بندهای (1) و (2) سازمان بورس و اوراق بهادار فاقد حق رأی خواهد بود.
تبصره 3- دبیرخانه کارگروه اجرایی در معاونت نظارت مالی وزارت امور اقتصادی و دارایی و خزانهداری کل کشور مستقر میگردد.
تبصره 4- در صورت موافقت اشخاص طلبکار، حسب تشخیص کارگروه اجرایی امکان واگذاری اوراق اجاره فروش نرفته در عرضه عمومی به طلبکار صرفاً با رعایت موازین شرعی مورد تأیید و مقررات مصوب سازمان بورس و اوراق بهادار وجود دارد. در این صورت اشخاص طلبکار باید مطابق مقررات بازار اوراق بهادار نسبت به ارائه تعهدات مربوط و ارائه کد معاملاتی معتبر اقدام نمایند.
بخش دوم - شرایط دارایی
ماده 8- داراییهای مبنای انتشار اوراق صکوک اجاره باید دارای شرایط زیر باشد:
الف - مشخصات عمومی:
1- بهکارگیری آن در فعالیت دستگاههای اجرایی استفادهکننده از اوراق صکوک اجاره، منجر به ایجاد جریانات نقدی شده یا از خروج وجوه نقد جلوگیری کند.
2- هیچگونه محدودیت یا منع قانونی، قراردادی یا قضایی برای انتقال دارایی، منافع و حقوق ناشی از آن وجود نداشته باشد.
3- تصرف و اعمال حقوق مالکانه در آن برای نهاد واسط دارای هیچگونه محدودیتی نباشد.
4- مالکیت آن به صورت مشاع نباشد.
5- امکان واگذاری به غیر را به سهولت داشته باشد.
6- تا زمان انتقال مالکیت دارایی به ناشر (نهاد واسط)، دارایی از پوشش بیمهای مناسب و کافی برخوردار باشد.
ب - انواع داراییهای قابل قبول جهت انتشار اوراق اجاره به شرح زیر میباشند:
1- زمین
2- ساختمان و تأسیسات
3- ماشینآلات و تجهیزات
4- وسایل حمل و نقل
تبصره 1- اموال موضوع بندهای (1) تا (4) ماده (115) قانون محاسبات عمومی کشور مشمول انتشار اوراق صکوک اجاره نیستند.
تبصره 2- ارزش دارایی و عمر مفید اقتصادی آن باید توسط کارشناس یا کارشناسان منتخب کانون کارشناسان رسمی دادگستری تعیین شود. کارگروه اجرایی مجاز است در مواردی که نظریه ارزیابی کارشناس رسمی دادگستری وجود داشته باشد و بیش از شش ماه از تاریخ صدور آن نگذشته باشد، ارزیابی مجدد دارایی توسط کارشناس رسمی دادگستری را مستثنا نماید.
تبصره 3- در صورتی که داراییهای اشخاص موضوع این آییننامه در اجرای فرایند انتشار اوراق اجاره مستقیماً یا از طریق نهاد واسط به دولت منتقل شده و مبنای انتشار اوراق اجاره قرار گیرد، نقل و انتقالات مربوط به آن، مشمول ماده (14) قانون میباشد.
ماده 9- شرایط بیمه دارایی در مدت زمان اجاره، در قرارداد اجاره تعیین و هزینه آن توسط دولت یا شرکت دولتی که از ابزار تأمین مالی برای پرداخت دیون خود استفاده مینماید، تأمین میشود.
تبصره - با توجه به ماهیت برخی داراییهای قابل قبول برای انتشار اوراق اجاره و بر اساس مستنداتی که در گزارش توجیهی ارائه میگردد، کارگروه اجرایی مجاز است برخی از داراییها را از شرایط مندرج در مواد (8) و (9) مستثنا نماید.
بخش سوم - شرایط اوراق صکوک اجاره
ماده 10- انواع قراردادهای اجاره مورد قبول در انتشار اوراق صکوک اجاره به شرح زیر است:
1- اجاره به شرط تملیک
2- اجاره با اختیار فروش دارایی در سررسید اجاره توسط نهاد واسط با قیمت معین.
3- سایر قراردادهای اجاره که با رعایت قوانین و مقررات حاکم بر بازار اوراق بهادار طراحی و ارائه شده باشد.
ماده 11- با انتشار اوراق اجاره، رابطه وکیل و موکل میان نهاد واسط و دارندگان اوراق اجاره برقرار میشود. نهاد واسط به وکالت از طرف دارندگان ملزم به صرف وجوه حاصل از فروش اوراق اجاره جهت خرید دارایی موضوع انتشار و اجاره آن حسب مورد به بانی و سایر اشخاص موضوع این آییننامه است، تملیک اوراق اجاره به منزله قبول وکالت نهاد واسط بوده و وکالت نهاد واسط تا سررسید و تسویه نهایی اوراق اجاره غیر قابل عزل، نافذ و معتبر است.
ماده 12- دارندگان اوراق اجاره نمیتوانند تقاضای تقسیم دارایی مبنای انتشار اوراق صکوک اجاره را نمایند.
ماده 13- سررسید اوراق اجاره نمیتواند بیش از مدت زمان باقیمانده از عمر مفید اقتصادی دارایی باشد.
ماده 14- مواعد پرداخت منافع مرتبط با اوراق صکوک اجاره توسط کارگروه اجرایی تعیین میشود.
ماده 15- اوراق صکوک اجاره به صورت با نام منتشر میشود و به عنوان ابزار مالی موضوع بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران از قابلیت معامله در بازار بورس و یا خارج از بورس (فرابورس) برخوردار است. ثبت نام و مشخصات خریداران اوراق مزبور الزامی است.
ماده 16- اوراق صکوک اجاره بدون تعهد بازخرید و با امضای وزیر امور اقتصادی و دارایی، منتشر میشود.
ماده 17- فروش اوراق صکوک اجاره به کسر یا صرف (بالاتر یا پایینتر از ارزش اسمی) در بازار اولیه با تأکید کارگروه اجرایی مجاز است.
بخش چهارم - فرایند انتشار اوراق صکوک اجاره
ماده 18- برای صدور مجوز انتشار اوراق اجاره، پیشنهادات حاوی مدارک و مستندات مربوط توسط دستگاهها، شرکتها و طلبکاران متقاضی به وزارت امور اقتصادی و دارایی ارائه میشود. وزارت مذکور با هماهنگی سازمان بورس و اوراق بهادار پس از بررسیهای لازم و اطمینان از رعایت مقررات مصوب مربوط به بازار اوراق بهادار پیشنهاد نهایی را در کارگروه اجرایی طرح میکند. تصمیم کارگروه توسط دبیرخانه اعلام و سپس موافقت اصولی توسط سازمان بورس و اوراق بهادار صادر میشود. صدور مجوز توسط سازمان بورس و اوراق بهادار به منظور انتشار اوراق اجاره از طریق نهاد واسط، منوط به انعقاد قراردادهای لازم میان ارکان در چهارچوب تعیین شده توسط سازمان مذکور و حسب مورد ارائه سایر مدارک به مرجع مذکور میباشد.
ماده 19- مدارک و مستندات مورد نیاز برای انتشار اوراق صکوک اجاره به شرح زیر است:
1- مدت و نوع اجاره، میزان اجارهبها و نحوه پرداخت آن به سرمایهگذاران
2- گزارش کارشناس یا کارشناسان منتخب کانون کارشناسان رسمی دادگستری در خصوص دارایی و ارزش آن
3- تأییدیه سازمان ثبت اسناد و املاک کشور یا سایر مراجع ذیصلاح مبنی بر نبود محدودیت یا منع قانونی، قراردادی یا قضایی برای انتقال دارایی، منافع و حقوق ناشی از آن
4- گزارش توجیهی تأمین مالی از طریق انتشار اوراق صکوک اجاره
5- اطلاعات کامل مطالبات قطعی شده اشخاص طلبکار و پیشنهاد اولویتهای تسویه بدهی به کارگروه اجرایی.
6- سایر مدارک مورد نیاز به تشخیص کارگروه.
بخش پنجم: سایر مقررات
ماده 21- انتشار اوراق اجاره موضوع این آییننامه تابع مقررات مربوط در بازار اوراق بهادار است. همچنین انتشار این اوراق به صورت الکترونیکی مجاز است.
ماده 22- رعایت ماده (46) قانون محاسبات عمومی کشور برای انتشار اوراق صکوک اجاره موضوع این آییننامه الزامی است. انتشار این اوراق به صورت الکترونیکی مجاز است.
ماده 23- تسویه بدهی و ثبت آن در حساب دستگاههای اجرایی مطابق دستورالعملهای حسابداری ابلاغی وزارت امور اقتصادی و دارایی با رعایت ماده (128) قانون محاسبات عمومی کشور انجام میشود.
اسحاق جهانگیری
معاون اول رئیسجمهور
معاون اول رئیسجمهور
پینوشت:
این آییننامه با عنوان «آییننامه اجرایی نحوه انتشار و فروش اوراق صکوک اجاره» با رعایت مصارف پیشبینی شده در قانون بودجه سال 1395 کل کشور به شرح زیر برای اجرا در سال 1395 تنفیذ شده است:
- الف - تسویه مطالبات قطعی اشخاص حقیقی و حقوقی طرح تملک داراییهای سرمایهای قانون بودجه سال 1395 کل کشور تا سقف یکصد و چهل و دو هزار و پانصد میلیارد (142.500.000.000.000) ریال. سهم هر یک از دستگاههای اجرایی از اوراق صکوک اجاره این بند توسط سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور تعیین میشود.
- ب - تسویه مطالبات قطعی اشخاص حقیقی و حقوقی، خصوصی و تعاونی جزء (11) ردیف (101000) جدول شماره (8) قانون بودجه سال 1395 کل کشور تا سقف هفت هزار و پانصد میلیارد (7.500.000.000.000) ریال.
مورخ:
1395/05/16
شماره:
57197/ت 53317 هـ
تصویبنامه و تصمیمنامه
اصلاح کننده
مورخ:
1394/12/13
شماره:
164241/ت 52940 هـ
تصویبنامه و تصمیمنامه
اصلاح کننده
مورخ:
1401/02/04
شماره:
15532/ت 59779 هـ
تصویبنامه و تصمیمنامه
مورخ:
1400/02/07
شماره:
12536/ت 58715 هـ
تصویبنامه و تصمیمنامه
مورخ:
1398/03/12
شماره:
29504/ت 56597 هـ
تصویبنامه و تصمیمنامه
مورخ:
1397/02/08
شماره:
11819/ت 55247 هـ
تصویبنامه و تصمیمنامه
مورخ:
1396/03/16
شماره:
30005/ت 54296 هـ
تصویبنامه و تصمیمنامه
مورخ:
1395/11/20
شماره:
145495/ت 54006 هـ
تصویبنامه و تصمیمنامه
مورخ:
1395/09/23
شماره:
117500/ت 53803 هـ
تصویبنامه و تصمیمنامه
مورخ:
1395/06/17
شماره:
73677/ت 53315 هـ
تصویبنامه و تصمیمنامه
مورخ:
1394/05/01
شماره:
53845/ت 52146 هـ
تصویبنامه و تصمیمنامه
مورخ:
1394/02/27
شماره:
21925
سایر قوانین
مورخ:
1388/10/26
شماره:
207419
سایر قوانین
مورخ:
1384/09/22
شماره:
54497
سایر قوانین