نظریه معاونت حقوقی رئیس‌جمهور در خصوص معافیت مالیاتی روغن نباتی تصفیه نشده (خام) موضوع بند 4 ماده 12...

انجمن صنایع روغن نباتی ایران طی نامه شماره 1868/91 مورخ 1391/05/11 ضمن ارسال یک نسخه از قانون مالیات بر ارزش افزوده و بخشنامه شماره 31091 مورخ 1388/12/26 سازمان امور مالیاتی کشور بیان نموده است که در بند «4» ماده (12) قانون مالیات بر ارزش افزوده تعدادی کالا و از جمله روغن نباتی مشمول معافیت مالیاتی قرار گرفته‌اند و سازمان امور مالیاتی کشور طی بخشنامه فوق‌الذکر (ردیف‌های 1-10-4 الی 20-10-4) این معافیت را محدود به روغن نباتی آماده مصرف (تصفیه شده) نموده است و روغن نباتی خام را از دایره این معافیت خارج نموده است؛ لذا با ذکر دلایلی به شرح ذیل خواهان لحاظ روغن نباتی خام (تصفیه نشده) در لیست اقلام معاف از مالیات ذیل عنوان روغن نباتی موضوع بند «4» ماده (12) قانون مالیات بر ارزش افزوده شده‌اند:

1. سازمان امور مالیاتی می‌بایست در خصوص شمول عنوان روغن نباتی در بند «4» ماده (12) قانون یاد شده بر انواع روغن نباتی اعم از خام و تصفیه شده مر و نص صریح قانون را اجرا نماید و اصولاً تفسیر قانون نباید خلاف نص صریح آن باشد.
   
   
2. چنانچه مراد قانون‌گذار روغن نباتی تصفیه شده بود مثل آرد خبازی یا شیر خشک مخصوص کودکان قید تصفیه شده را بعد از آن ذکر می‌نمود.
   
   
3. اخذ مالیات بر ارزش افزوده از روغن نباتی خام (تصفیه نشده) در گمرکات با هدف حمایت از صنایع تولیدی و تبدیلی داخل منافات دارد چرا که با این وصف صنایع تبدیلی داخل توان رقابت با روغن‌های نباتی تصفیه شده (تولید خارجی) را که معاف از مالیات می‌باشند از دست می‌دهد.
   
   
4. اگر در بحث معافیت‌ها صرفاً کالاها و اقلام آماده مصرف مورد هدف قانون‌گذار بود از ذکر عناوینی چون محصولات کشاورزی فرآوری نشده، دام و طیور زنده، آرد خبازی و نظایر آن در لیست معافیت‌ها نیز خودداری می‌نمود.
   
   
5. مالیات و عوارض موضوع قانون مالیات بر ارزش افزوده بر اساس اهداف پیش‌بینی شده می‌بایست بر پایه مصرف وضع و بار مالی آن از طریق فعالان اقتصادی به عنوان عامل انتقال به مصرف‌کنندگان نهایی منتقل گردد. با وصف مذکور روغن نباتی خام وارداتی به دلیل عدم تجویز لحاظ مالیات و عوارض در هزینه‌های تولید از طرف سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان عملاً این هزینه‌ها بر تولیدکننده داخلی (صنایع تبدیلی) تحمیل می‌شود.

سازمان امور مالیاتی کشور نیز در مقام پاسخ به موضوع طی نامه‌های شماره 20741/200 مورخ 1391/10/20 و شماره 4714/200 مورخ 1392/3/21 اعلام نموده است که قانون مالیات بر ارزش افزوده از جمله قوانین آمره محسوب و مالیات و عوارض موضوع این قانون بر پایه مصرف وضع و بار مالی آن به مصرف‌کننده نهایی منتقل گردیده و فعالان اقتصادی صرفاً عامل انتقال این بار مالی به مصرف‌کننده نهایی می‌باشند. معافیت‌های موضوع این قانون نیز به موجب ماده (12) صرفاً بر کالاها و خدمات مصرح در آن جاری می‌باشد و بنا به دلایل ذیل روغن نباتی خام (تصفیه نشده) مشمول معافیت مزبور نمی‌باشد:

1. قانون‌گذار اقلام قابل مصرف را از شمول قانون مالیات بر ارزش افزوده خارج نموده است؛ بنابراین بند «4» ماده (12) قانون مالیات بر ارزش افزوده صرفاً روغن نباتی قابل عرضه به مصرف‌کننده را شامل می‌شود و مطمئناً هدف قانون‌گذار از ذکر عنوان روغن نباتی در کنار عناوینی چون آرد خبازی، نان، گوشت، قند، شکر و... کالاهای آماده برای مصرف بوده است.
   
   
2. به استناد ماده (12) قانون مزبور، عرضه کالاها و خدمات مصرح در آن همچنین واردات آن‌ها از پرداخت مالیات و عوارض معاف می‌باشد و این معافیت قابل تسری به نهاده‌ها و عوامل غیر معاف به‌کارگیری شده در تولید یا عرضه کالاها و خدمات نمی‌باشد.
   
   
3. معافیت یاد شده در راستای کمک به اقشار آسیب‌پذیر و ممانعت از افزایش قیمت کالاهایی است که نقش محوری را در سبد خانوار دارند؛ لذا کالاهایی که فاقد اوصاف مذکور باشند مشمول معافیت نمی‌باشند.

1. بند «4» ماده (12) قانون مالیات بر ارزش افزوده:

   ماده 12- عرضه کالاها و ارائه خدمات زیر و همچنین واردات آن‌ها حسب مورد از پرداخت مالیات معاف می‌باشد:

   4. آرد خبازی، نان، گوشت، قند، شکر، برنج، حبوبات و سویا، شیر، پنیر، روغن نباتی و شیر خشک مخصوص تغذیه کودکان

2. بخشنامه شماره 31091 مورخ 1388/12/26 با عنوان «عناوین کالاها و خدمات مندرج در ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده» در بندهای ذیل 10-4 (موضوع بند 4 ماده 12) با عنوان «روغن نباتی» انواع روغن را با قید «آماده برای مصرف» همچنین بندهای ذیل 4-1 (موضوع بند 1 ماده 12) با عنوان «دانه‌ها و میوه‌های روغن‌دار» انواع دانه‌های روغنی را با قید «به صورت کامل و تازه» ذکر نموده است.
   
   
3. نظریه شماره 414 مورخ 1392/1/10 سازمان ملی استاندارد (تصویر پیوست) که در پاسخ به استعلام شماره 246002/17075 مورخ 1391/12/12 معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری اعلام نموده است:

   «روغن نباتی شامل روغن خام گیاهی وارداتی نیز می‌شود و روغن‌های خام گیاهی بعد از فرایند پالایش قابلیت مصرف خوراکی را دارند و نمی‌توان آن را قبل از تصفیه مصرف کرد. همچنین روغن‌های بکر گیاهی و روغن گیاهی تهیه شده به روش پرس سرد که می‌توانند به صورت مستقیم مصرف شوند با روغن خام گیاهی از نظر تعریف و ویژگی‌ها بر اساس استانداردهای ملی مربوطه متفاوت می‌باشند»

4. نظریه شماره 132031/675 مورخ 1391/12/28 سازمان غذا و دارو (تصویر پیوست) که در پاسخ به استعلام شماره 246002/17075 مورخ 1391/12/12 معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری اعلام نموده است:

   «واژه روغن نباتی شامل کلیه روغن‌هایی است که از دانه یا میوه‌های روغنی وارداتی یا داخلی استحصال می‌شوند. بدیهی است بعضی از انواع روغن‌ها در حالت خام مانند روغن زیتون، کنجد و بقیه موارد به صورت تصفیه شده قابلیت خوراکی دارند.»

5. مشروح مذاکرات کمیسیون امور اقتصادی مجلس در خصوص معافیت موضوع قانون مالیات بر ارزش افزوده:

   «فرض بفرمایید گفته‌ایم این کالاها و خدمات و واردات آن‌ها حسب مورد می‌تواند از پرداخت این مالیات معاف شوند. محصولات کشاورزی فرآوری نشده (نه آن‌هایی که فرآوری شده، آن‌هایی که در داخل فرآوری بشود) دام، طیور زنده، آبزیان، زنبور عسل، نوغان و یا مباحثی مربوط به کود، سم، بذر، انواع آرد، نان، گوشت، قند، شکر، برنج، حبوبات، سویا، شیر، پنیر، روغن نباتی، شیر خشک، کاغذ چاپ، تحریر و روزنامه، کالاهای اهدایی همراه مسافر، اموال غیر منقول، دارو، خدمات مشمول مالیات بر درآمد حقوق، خدمات بانکی و مطبوعات و مانند آن؛ بنابراین این‌طور نیست که مالیات بر ارزش افزوده همه کالاها و خدمات را شامل بشود. این یک فصلی دارد که در صفحات (4) و (5) لایحه آمده است.»

در بند «4» ماده (12) قانون مالیات بر ارزش افزوده لفظ «روغن نباتی» در عین حال که از جهت اینکه برخی روغن‌ها را از جمله روغن حیوانی، روغن صنعتی و نظایر آن را شامل نمی‌شود، مقید است اما از جهت شمول بر انواع روغن‌های گیاهی اعم از خام (تصفیه نشده) و غیر خام (تصفیه شده) و به صورت مصداقی شمول آن بر روغن کنجد، زیتون و... اطلاق دارد و قرینه‌ای بر تقیید آن وجود ندارد. چنانچه قانون‌گذار در زمان تقنین، نظر بر مصداقی خاص از روغن نباتی داشت به صراحت بیان می‌نمود (همچنان که در بند قانونی یاد شده آرد خبازی و شیر خشک مخصوص کودکان را ذکر نموده است). نظریه سازمان ملی استاندارد و سازمان غذا و دارو به شرح فوق نیز مؤید اطلاق عنوان روغن نباتی و شمول آن بر روغن خام و تصفیه نشده می‌باشد.

علی‌هذا نظر به اطلاق عبارت فوق، روغن نباتی خام (تصفیه نشده) نیز مشمول بند «4» ماده (12) قانون مالیات بر ارزش افزوده بوده و معاف از مالیات بر ارزش افزوده می‌باشد.