آیین‌نامه اجرایی بندهای «الف»، «ب»، «ج»، «د» و «ح» تبصره 5 و بند «و» تبصره 16 قانون بودجه...

هیأت وزیران در جلسه 1396/3/10 به پیشنهاد مشترک شماره 1167210 مورخ 1396/2/24 سازمان برنامه و بودجه کشور، وزارت امور اقتصادی و دارایی و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین‌نامه اجرایی بندهای (الف)، (ب)، (ج)، (د) و (ح) تبصره (5) و بند (و) تبصره (16) قانون بودجه سال 1396 کل کشور را به شرح زیر تصویب کرد:

ماده 1- در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:

الف - قانون: قانون بودجه سال 1396 کل کشور.

ب - بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.

پ - سازمان: سازمان بورس و اوراق بهادار.

ت - بانی/ناشر: وزارت امور اقتصادی و دارایی، دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، شرکت‌های وابسته به وزارتخانه‌های نیرو، نفت، راه و شهرسازی، ورزش و جوانان، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، ارتباطات و فناوری اطلاعات، صنعت، معدن و تجارت، جهاد کشاورزی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و علوم، تحقیقات و فناوری، سازمان‌های انرژی اتمی ایران و میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، شهرداری‌های کشور و سازمان‌های وابسته که حسب مورد بانی/ناشر اوراق مالی اسلامی هستند.

ث - طرح: طرح‌های دارای توجیه فنی، اقتصادی و مالی با اولویت اجرای پروژه‌ها و طرح‌های میادین نفت و گاز مشترک با همسایگان و مهار آب‌های مرزی، طرح‌های حمل و نقل به ویژه ریلی با اولویت مطالعه طرح و اجرای خط سواحل مکران - سراوان و استان خراسان رضوی و وسایط نقلیه برقی، مسکن و توسعه شهری و روستایی، طرح‌های آب‌رسانی و تأمین آب شرب و کشاورزی و احیای قنوات، احداث و تکمیل طرح‌های آب‌شیرین‌کن، تکمیل شبکه جمع‌آوری و انتقال فاضلاب، طرح‌های زیربنایی آب و خاک (زه‌کشی)، تصفیه خانه‌های آب و فاضلاب، نیروگاه‌های برق با اولویت طرح (پروژه) های با بازدهی (راندمان) بالا مانند تولید هم‌زمان برق و آب شیرین و برق و گرما (CHP) و برق و گرما و سرما (CCHP) شبکه‌های انتقال و توزیع برق، تولید انرژی‌های نو و تجدیدپذیر، احداث و تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام ورزشی، اجرای طرح‌های ساماندهی دانشگاه‌ها، احداث، تکمیل و تجهیز دانشگاه‌ها و دانشکده‌ها و پژوهشکده‌ها، پارک‌های علم و فناوری، خوابگاه‌ها و بیمارستان‌های نیمه‌تمام وزارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و علوم، تحقیقات و فناوری، تبدیل گاز به فرآورده‌های شیمیایی و مقابله با ریزگردها، شرکت‌های کشاورزی و دام‌پروری با اولویت مناطق محروم و کمتر توسعه یافته متقاضی استفاده از اوراق مشارکت ریالی و یا صکوک اسلامی با رعایت ماده (88) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت - مصوب 1380- و طرح‌هایی که به تصویب شورای اقتصاد می‌رسد.

ج - اوراق مالی اسلامی: اوراق بهادار اسلامی با نام یا بی‌نام که به موجب قانون و مقررات مربوط یا مجوز بانک مرکزی و یا سازمان به قیمت اسمی مشخص برای مدت معین منتشر می‌شود و شامل اوراق مشارکت، صکوک و اسناد خزانه اسلامی است.

1- اوراق مشارکت: اوراق بهادار اسلامی که تابع قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت - مصوب 1376- و آیین‌نامه اجرایی آن و یا قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1384- است.

2- صکوک اسلامی: نوعی اوراق بهادار که طبق قوانین و مقررات و یا بر اساس دستورالعمل‌های مصوب سازمان و یا بانک مرکزی منتشر می‌شود، نظیر صکوک اجاره و صکوک استصناع.

3- اسناد خزانه اسلامی: مطابق تعریف مقرر در آیین‌نامه اجرایی بند (هـ) تبصره (5) قانون بودجه سال 1396 کل کشور

چ - کمیته: کمیته مدیریت و نظارت بر انتشار اوراق بهادار ریالی موضوع جزء (1) بند (ل) تبصره (5) قانون.

ماده 2- در اجرای بند (الف) تبصره (5) قانون، به بانی/ناشر اجازه داده می‌شود مبلغ یکصد هزار میلیارد (100.000.000.000.000) ریال اوراق مشارکت ریالی و یا صکوک اسلامی به منظور اجرای طرح‌ها با تضمین خود منتشر نمایند. سهم بانی/ناشر به شرح جدول زیر تعیین می‌شود:

ردیف	ذی‌نفعان موضوع بند (الف) تبصره (5)	مبلغ (میلیارد ریال)
1	شرکت‌های تابعه وزارت نفت	10.000
2	شرکت‌های تابعه وزارت نیرو	15.000
3	شرکت‌های تابعه وزارت راه و شهرسازی	10.000
4	شرکت‌های تابعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات	10.000
5	شرکت‌های تابعه وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح	5.000
6	شرکت‌های تابعه وزارت صنعت، معدن و تجارت	10.000
7	شرکت‌های تابعه وزارت جهاد کشاورزی	10.000
8	شرکت‌های تابعه وزارت ورزش و جوانان	5.000
9	شرکت‌های تابعه سازمان انرژی اتمی ایران	9.000
10	شرکت‌ها، دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری	7.000
11	شرکت‌ها، دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی	7.000
12	شرکت‌های تابعه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری	2.000
جمع کل		100.000

تبصره - در صورت عدم جذب مبالغ پیش‌بینی شده مطابق جدول فوق توسط هر یک از بانی/ناشر یاد شده، مبالغ توسط سازمان برنامه و بودجه کشور به سهم سایر دستگاه‌های مندرج در جدول فوق افزوده می‌شود.

ماده 3- هنگام واگذاری طرح (پروژه) هایی که مطابق این آیین‌نامه برای آن‌ها اوراق مالی اسلامی منتشر شده است، بر اساس قوانین و مقررات مربوط نسبت به تعیین تکلیف تضمین‌های آن‌ها اقدام خواهد شد.

ماده 4- بانی/ناشر در چهارچوب مصوبات کمیته می‌تواند به منظور تأمین تمام یا قسمتی از منابع مالی مورد نیاز طرح‌های خود که حجم انتشار آن از سوی بالاترین مقام مجاز دستگاه اجرایی ذی‌ربط در چهارچوب بودجه مصوب دستگاه مربوط در سقف جدول مذکور در ماده (2) این آیین‌نامه به بانک مرکزی/سازمان اعلام می‌شود، نسبت به تقاضای موافقت اولیه از بانک مرکزی/سازمان برای انتشار اوراق مذکور بر اساس قوانین و مقررات مربوط اقدام کند.

ماده 5- در اجرای بند (ب) تبصره (5) قانون، وزارت امور اقتصادی و دارایی موظف است پس از دریافت درخواست سازمان برنامه و بودجه کشور، به نمایندگی از دولت نسبت به انتشار اوراق مالی اسلامی ریالی و ارزی (اسناد، مشارکت و صکوک) برای اجرای طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای نیمه‌تمام و طرح‌های ساماندهی دانشگاه‌ها مندرج در پیوست شماره (1) قانون تا مبلغ دویست هزار میلیارد (200.000.000.000.000) ریال با رعایت قوانین و مقررات مربوط اقدام کند.

تبصره 1- سهم هر یک از دستگاه‌های اجرایی از اوراق مذکور و عنوان طرح‌های ذی‌نفع موضوع این ماده توسط سازمان برنامه و بودجه کشور و نوع اوراق موضوع این ماده توسط سازمان، وزارت امور اقتصادی و دارایی و بانک مرکزی تعیین می‌شود.

تبصره 2- سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است اعتبارات لازم برای تسویه پرداخت‌های مرتبط با اوراق مالی اسلامی در سررسیدهای مقرر و هزینه‌های انتشار را طی ردیف خاصی در لوایح بودجه سالانه کل کشور منظور نماید.

تبصره 3- در صورت انتشار بخشی از اوراق مالی اسلامی موضوع بند (ب) تبصره (5) قانون به شکل اسناد خزانه اسلامی، تمامی شرایط انتشار این اسناد تابع آیین‌نامه اجرایی بند (هـ) تبصره (5) قانون خواهد بود.

ماده 6- بانی/ناشر مکلف است فهرست طرح‌های متقاضی استفاده از منابع حاصل از فروش اوراق مشارکت و یا صکوک را ظرف بیست روز پس از ابلاغ این آیین‌نامه از طریق بالاترین مقام دستگاه اجرایی ذی‌ربط جهت تصویب شورای اقتصاد ارائه نماید.

تبصره - طرح‌های موضوع ماده (5) این آیین‌نامه از شمول این ماده مستثنا هستند.

ماده 7- اوراق فروش نرفته طرح‌های موضوع بندهای (الف) و (ب) تبصره (5) قانون، قابل واگذاری به پیمانکاران، مشاوران و تأمین‌کنندگان تجهیزات همان طرح‌ها در سقف مطالبات معوق طرح با تأیید بالاترین مقام دستگاه اجرایی و ذی‌حساب مربوط و سازمان برنامه و بودجه کشور است. اوراق واگذار شده قابل بازخرید قبل از سررسید توسط بانک عامل نیست.

تبصره - فهرست پیمانکاران، مشاوران و تأمین‌کنندگان تجهیزات طرح موضوع این آیین‌نامه به همراه میزان مطالبات معوق آن‌ها که به تأیید ذی‌حساب مربوط رسیده است، برای اوراق موضوع بند (الف) تبصره (5) قانون توسط بانی/ناشر و برای بند (ب) تبصره (5) قانون توسط دستگاه اجرایی ذی‌ربط، به بانک عامل/رکن بازار سرمایه ارائه می‌شود.

ماده 8- با ارائه مدارک و مستندات مورد درخواست بانک مرکزی و سازمان توسط بانی/ناشر، موافقت اولیه انتشار اوراق مشارکت ریالی و یا صکوک اسلامی ظرف مهلت قانونی صادر می‌شود و بانی/ناشر ظرف بیست روز از زمان دریافت موافقت اولیه مکلف به انتخاب بانک یا بانک‌های عامل/رکن بازار سرمایه خواهد بود.

ماده 9- بانک عامل موظف است ظرف بیست روز نسبت به بررسی طرح در چهارچوب قوانین و مقررات و الزامات مربوط به اوراق مشارکت ریالی و یا صکوک اسلامی موضوع این آیین‌نامه اقدام نماید.

تبصره - طرح‌های موضوع ماده (5) این آیین‌نامه از شمول این ماده مستثنا هستند.

ماده 10- بانک مرکزی پس از تأیید گزارش توجیه فنی، اقتصادی و مالی طرح‌های تأیید شده توسط بانک عامل، ظرف بیست روز شرایط انتشار اوراق مشارکت ریالی و یا صکوک اسلامی را اعلام می‌نماید.

ماده 11- انتشار اوراق مالی اسلامی به صورت الکترونیکی خواهد بود.

ماده 12- نرخ سود اسمی اوراق منتشره بر اساس مصوبات کمیته و متناسب با نرخ مصوب شورای پول و اعتبار تعیین می‌شود.

تبصره - فروش اوراق منتشره در بازار سرمایه به قیمت بازار (بنا به درخواست بانی/ناشر) مجاز است.

ماده 13- در اجرای بندهای (الف) و (د) تبصره (5) قانون، بانی/ناشر مکلف به تأمین وثایق و تضمین‌های مورد نظر بانک عامل/ضامن مورد تأیید سازمان است. در صورت عدم ایفای تعهدات بانی/ناشر در سررسیدهای مقرر، بانک عامل/ضامن مورد تأیید سازمان مکلف است از محل وثایق مذکور رأساً اقدام نماید.

ماده 14- بانک عامل/رکن بازار سرمایه هیچ تعهدی برای پرداخت سودهای علی‌الحساب/پرداخت‌های مرتبط با صکوک در سررسید در صورت عدم تأمین وجه آن از سوی بانی/ناشر به دارندگان اوراق مشارکت و یا صکوک اسلامی واگذار شده به پیمانکاران، مشاوران و تأمین‌کنندگان تجهیزات ندارد و صرفاً پس از ضبط وثایق و دریافت وجه حاصل از ضبط تضامین اخذ شده موضوع ماده (13) این آیین‌نامه امکان پرداخت اصل و فرع اوراق منتشره فراهم خواهد شد.

ماده 15- با صدور مجوز نهایی انتشار اوراق مشارکت و یا صکوک اسلامی به بانک عامل/رکن بازار سرمایه، عرضه اولیه این دسته از اوراق مشارکت و یا صکوک اسلامی در بازار پول/سرمایه در مدت زمان مقرر انجام می‌شود.

تبصره - با پذیرش این دسته از اوراق مشارکت و یا صکوک اسلامی در سازمان، معاملات ثانویه آن تابع شرایط سازمان خواهد بود.

ماده 16- بانک عامل مکلف به درج عبارت «غیر قابل بازخرید قبل از سررسید در بانک عامل» در گواهی خرید اوراق مشارکت و یا صکوک اسلامی برای آن دسته از اوراقی که به پیمانکاران، مشاوران و تأمین‌کنندگان تجهیزات مشمول این آیین‌نامه واگذار شده، است.

ماده 17- بانک مرکزی/سازمان مکلف است آخرین اطلاعات مربوط به عرضه اولیه اوراق مالی اسلامی را ماهانه به سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی ارائه نماید.

ماده 18- بانک عامل/رکن بازار سرمایه مکلف است وجوه حاصل از فروش اوراق مشارکت و یا صکوک اسلامی در هر مرحله را بر اساس فهرست ناشران مزبور ظرف یک هفته پس از تکمیل مستندات انتشار در خصوص بندهای (الف) و (د) تبصره (5) قانون به حساب تمرکز وجوه شرکت‌های مزبور و شهرداری‌ها و سازمان‌های وابسته نزد خزانه‌داری کل کشور و در خصوص بند (ب) تبصره مذکور به ردیف شماره (310108) جدول شماره (5) قانون واریز کند.

ماده 19- بازخرید اوراق موضوع بند (د) تبصره (5) قانون قبل از سررسید توسط بانک عامل ممنوع است.

ماده 20- در اجرای بند (ح) تبصره (5) و بند (و) تبصره (16) قانون، وزارت امور اقتصادی و دارایی موظف است پس از دریافت درخواست سازمان برنامه و بودجه کشور، به نمایندگی از دولت نسبت به انتشار اوراق مالی اسلامی با رعایت مقررات حاکم بر این آیین‌نامه و سایر قوانین و مقررات مربوط اقدام نماید.

ماده 21- انتشار صکوک اجاره موضوع این آیین‌نامه منوط به رعایت سایر قوانین و مقررات مربوط و به خصوص آیین‌نامه اجرایی بند (ب) ماده (2) قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور - مصوب 1394- موضوع تصویب‌نامه شماره 41848/ت 52026 هـ مورخ 1394/4/4 و اصلاحات بعدی آن است.

ماده 22- سایر موارد پیش‌بینی نشده در این آیین‌نامه در خصوص نحوه واگذاری، بازخرید و بازپرداخت اصل و سود اوراق مشارکت و یا صکوک اسلامی حسب مورد تابع ضوابط و مقررات پیش‌بینی شده در آیین‌نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت و دستورالعمل صکوک اسلامی مصوب شورای پول و اعتبار/سازمان است.