مالیات و عوارض موضوع قانون مالیات بر ارزش افزوده بابت خدمات حمل و نقل بین‌المللی کشتیرانی کالای وارداتی

به موجب ماده 15 قانون مالیات بر ارزش افزوده مأخذ محاسبه مالیات واردات کالا عبارت است از ارزش گمرکی کالا (قیمت خرید، هزینه حمل و نقل و حق بیمه) به علاوه حقوق ورودی (حقوق گمرکی و سود بازرگانی) مندرج در اوراق گمرکی. بر این اساس هزینه حمل و نقل مأخذ محاسبه مالیات و عوارض در اجرای تبصره یک ماده 20 قانون فوق‌الاشاره می‌باشد و واردکننده کالا در مبادی ورودی توسط گمرک می‌بایست مالیات و عوارض مشروحه را به مأخذ مذکور پرداخت نماید. شرکت‌های کشتیرانی جهت ارائه خدمات حمل کالا، مکلف به صدور صورتحساب موضوع ماده 19 قانون مرقوم و دریافت مالیات و عوارض ارزش افزوده از طرف‌های قرارداد می‌باشند و این امر سبب پرداخت مالیات و عوارض به صورت مضاعف از خدمات حمل کالا گردیده است. بر اساس رویه‌های موجود واحدهای مالیاتی مکلف به قبول اعتبار مالیاتی برای هر دو پرداخت به شیوه فوق هستند لیکن به دلیل بروز اختلاف نظر در این زمینه دو نظریه به شرح زیر مطرح شده است:

نظریه اول: با توجه به ماده 1 قانون مالیات بر ارزش افزوده که عرضه کالا و ارائه خدمات در ایران مورد حکم قرار گرفته است و خدمات حمل و نقل کشتیرانی از مبدأ کشورهای خارجی به مقصد قلمرو آب‌های سرزمینی انجام می‌شود و محاسبه میزان مسافت حمل در ایران قابل محاسبه نمی‌باشد؛ لذا موضوع از مصادیق خدمات در ایران نبوده و بر این اساس خدمات حمل و نقل شرکت‌های کشتیرانی مشمول مالیات و عوارض نمی‌باشد و صرفاً مالیات و عوارض از مأخذ موضوع ماده 15 قانون مذکور و بر اساس تبصره 1 ماده 20 از کالاهای وارداتی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران وصول می‌گردد. مزید استحضار در حال حاضر با توجه به بخشنامه‌های شماره 200/15332/ص مورخ 1392/08/29 و 200/95/67 مورخ 1395/10/04 صرفاً خدمات حمل و نقل دریایی بار بین‌المللی در فاصله زمانی مهر 1392 لغایت پایان سال 1394 بر اساس مجوز دریافتی از ستاد تدابیر ویژه اقتصادی مشمول پرداخت مالیات و عوارض نمی‌باشد.

نظریه دوم: با عنایت به اینکه حمل و نقل کالاها توسط شرکت‌های کشتیرانی در داخل ایران انجام می‌شود، موضوع از مصادیق ماده یک قانون مالیات بر ارزش افزوده بوده و حمل و نقل مذکور علاوه بر مالیات و عوارض موضوع تبصره یک ماده 20 که از مأخذ ماده 15 قانون مالیات بر ارزش افزوده توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران از کالاهای وارداتی وصول می‌شود، خدمات حمل و نقل مذکور مشمول مالیات و عوارض موضوعه خواهد بود.

طبق ماده 1 قانون مالیات بر ارزش افزوده عرضه کالاها و ارائه خدمات در ایران و همچنین واردات و صادرات آن‌ها مشمول مقررات این قانون می‌باشد؛ بنابراین حمل و نقل کشتیرانی بین‌المللی بابت واردات کالا از سایر کشورها تا مبادی ورودی گمرک جمهوری اسلامی ایران اعم از اینکه توسط شرکت حمل و نقل کشتیرانی ایرانی یا خارجی انجام شده باشد، از مصادیق ماده 1 مذکور نبوده و لذا از این بابت مشمول مالیات و عوارض مالیات بر ارزش افزوده نخواهد بود.

این موضوع قابل تسری به خدمات ارائه شده از سوی کارگزاری‌ها و نمایندگی‌ها به نسبت کارمزد دریافتی آن‌ها بابت خدمات جانبی حمل و نقل از قبیل تخلیه، بارگیری، یدک‌کشی، سوخت‌رسانی و… در داخل ایران نخواهد بود.

مستفاد از تعاریف مادتین 1 و 8 (ق. م. ا. ا) چون طرفین معامله ایرانی مقیم ایران هستند و اقامتگاه قانونیشان در ایران تعریف شده و صورتحساب‌های صادره در ایران و بدون تفکیک مرزهای جغرافیایی اعم از داخل و خارج می‌باشد، بنابراین، این نوع خدمت مشمول مالیات بر ارزش افزوده بوده و نسبت به مطالبه مالیات مضاعف در مبادی ورود کالا توسط گمرک، نیازمند صدور دستورالعمل اجرایی خواهد بود.