ابطال رأی شماره 432 مورخ 1396/5/10 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و عدول از ابطال قسمتی از بخشنامه...

الف - هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به موجب رأی شماره 432 مورخ 10/5/1396 قسمتی از بخشنامه شماره 9253 مورخ 9/7/1390 سازمان امور مالیاتی کشور را ابطال کرده است.

متن رأی شماره 432 مورخ 10/5/1396 هیأت عمومی به قرار زیر است:

[رأی فوق‌الذکر در سربرگ اسناد مرتبط در دسترس است.]

ب - رئیس سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره 12835/200/ص مورخ 14/6/1397 به رئیس دیوان عدالت اداری اعلام می‌کند که رأی شماره 432 مورخ 10/5/1396 هیأت عمومی واجد ایراد قانونی است و تقاضا می‌کند در اجرای ماده 91 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 رأی مذکور نقض شود.

مفاد لایحه یاد شده به قرار زیر است:

در خصوص پرونده کلاسه 94/618 موضوع دادخواست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور، به خواسته ابطال قسمتی از بخشنامه شماره 9253 مورخ 9/7/1390 سازمان امور مالیاتی کشور راجع به مشمولیت مالیات بر ارزش افزوده به بیمه تکمیلی درمان که منتهی به صدور دادنامه شماره 432 مورخ 10/5/1396 هیأت عمومی آن دیوان دایر بر ابطال قسمتی از بخشنامه در خصوص مشمولیت مالیات بر ارزش افزوده به بیمه تکمیلی درمان گردیده است به استحضار می‌رساند: ضمن استدعای امعان نظر نسبت به توضیحات ذیل‌الذکر، خواهشمند است دستور فرمایید در اجرای ماده 91 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری با طرح رأی مذکور در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری موجبات رسیدگی مجدد فراهم شود.

الف - توضیحات درباره دلایل مغایرت نداشتن بخشنامه با قانون در قسمت مورد شکایت:

1- خدمات بیمه‌ای شامل انواع رسته‌های مختلف بیمه حمل و نقل، بیمه محصولات کشاورزی، بیمه بار، بیمه مسئولیت، بیمه خودرو، بیمه عمر و پس‌انداز، بیمه درمان، بیمه مکمل درمان، بیمه فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی و … می‌باشد و معافیت‌های تعیین شده در ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده بابت کالاها و خدمات، به خدمات بیمه‌ای آن‌ها نظیر خدمات بیمه محصولات کشاورزی، خدمات بیمه درمانی، خدمات بیمه حمل و نقل و بار و … که به نوعی مرتبط با خدمات و کالاهای معاف تعیین شده در قانون می‌باشد، قابل تسری نخواهد بود و در صورتی که معافیت تمام یا بخشی از خدمات بیمه‌ای از جمله خدمات بیمه درمان، خدمات بیمه محصولات کشاورزی، خدمات بیمه حمل و نقل مسافر مدنظر قانون‌گذار بود، در فصل معافیت‌های قانون مالیات بر ارزش افزوده و اصلاحات بعدی آن منظور می‌گردید. چرا که مطابق اصل 51 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران موارد معافیت و بخشودگی می‌بایست به موجب قانون مشخص گردد.

2- معافیت‌های تعیین شده در ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده، صرفاً در مقطع عرضه کالاها و ارائه خدمات به خریداران کالا و خدمات موضوعیت دارد و نمی‌توان معافیت آن کالاها و خدمات را به نهاده‌ها و خدمات به کار رفته در آن‌ها تسری داد، مگر آن که به موجب قانون صراحتاً در شمار کالاها و خدمات معاف قرار گیرد، بنابراین در چهارچوب مفاد این ماده انواع دارو و لوازم مصرفی درمانی، ارائه خدمات درمانی و خدمات توان‌بخشی و حمایتی از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف می‌باشد و این معافیت به نهاده‌ها و سایر خدمات و عوامل تولید که در عرضه انواع دارو مصرفی درمانی و ارائه خدمات درمانی و … به کار رفته، قابل تسری نمی‌باشد؛ زیرا صرفاً در مقطع عرضه انواع دارو و ارائه خدمات درمانی توسط مراکز درمانی به بیماران، چنین معافیتی موضوعیت دارد و خدمات بیمه درمان و بیمه تکمیلی درمان که از انواع خدمات بیمه‌ای می‌باشد، به لحاظ عدم تصریح در قانون مشمول این معافیت نمی‌گردد. همان گونه که معافیت خدمات حمل و نقل مسافر (موضوع بند 12 ماده 12 همان قانون) را نمی‌توان به خدمات بیمه حمل و نقل عمومی مسافری، قابل تسری دانست.

ب - بیان پیامدهای اعمال شدن ماده 13 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری و معاذیر اجرایی مربوط:

نظر به اینکه مالیات بر ارزش افزوده از انواع مالیات‌های غیر مستقیم تلقی می‌گردد که مؤدی (شرکت‌های بیمه‌گر) با وصول آن از اشخاص ثالث به عنوان خریداران خدمات بیمه پس از کسر مالیات و عوارض پرداختی خود به حساب‌های مربوط واریز می‌نمایند از طرفی بابت خدمات مذکور خریداران خدمات بیمه‌ای نیز خود مادامی که مؤدی مالیات بر ارزش افزوده باشند، مالیات و عوارض پرداختی را از مالیات و عوارض دریافتی خود کسر می‌نمایند و صرفاً مانده آن را پرداخت نمایند. در ارتباط با اعمال ماده 13 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری و تسری آن به گذشته نسبت به پرداخت‌کنندگان مستقیم مالیات بر ارزش افزوده و استرداد مالیات‌های دریافتی موضوع بند 9 ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده به مؤدیان مالیاتی و نهادهای پرداخت‌کننده به استحضار می‌رساند: در مورد مؤدیانی که قبلاً از اعتبار مالیاتی مزبور استفاده کرده‌اند و یا مؤدیانی که پرونده مالیات بر ارزش افزوده آن‌ها قطعی شده و بیمه‌گذارانی که تا کنون در نظام مالیات بر ارزش افزوده فراخوان نشده‌اند و اعتبار مربوط به آن‌ها وفق تبصره 5 ماده 17 به عنوان هزینه قابل قبول پرداخت شده است و همچنین در مورد ارگان‌هایی که از اعتبارات بودجه سنواتی استفاده می‌نمایند و در سنوات قبل، در محاسبات مربوطه منظور شده است این سازمان از حیث چگونگی اجرای رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری معاذیر اجرایی فراوان می‌باشد. با عنایت به مراتب فوق، خواهشمند است دستور فرمایید از نتیجه هرگونه تصمیم اتخاذی درباره درخواست اجرای ماده 91 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری در مورد دادنامه صدرالاشاره این سازمان را آگاه نمایند.

ج - رئیس دیوان عدالت اداری با پذیرش استدلال مذکور در لایحه موصوف، در اجرای ماده 91 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 به رأی شماره 432 مورخ 10/5/1396 هیأت عمومی اعتراض می‌کند.

رسیدگی به موضوع در اجرای ماده 91 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 در دستور کار هیأت عمومی قرار گرفت.