ابطال مکاتبه‌های شماره 232/25607/ص مورخ 1391/12/20 و 230/7258/د مورخ 1392/3/22 سازمان امور مالیاتی کشور

1. طبق مکاتبات مورد شکایت، معافیت مالیاتی موضوع ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران شامل دستگاه‌های اجرایی مستقر در مناطق آزاد تجاری - صنعتی نیز شده است. این امر خلاف منطوق ماده 13 قانون یاد شده است؛ زیرا طبق این ماده، اشخاص حقیقی و حقوقی در صورتی که در منطقه آزاد فعالیت اقتصادی داشته باشند و برای آن‌ها مجوز فعالیت صادر شده باشد، مشمول معافیت موضوع این ماده می‌گردند. این در حالی است که بر اساس ماده 11 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی، فعالیت اقتصادی فعالیتی است که برای آن مجوز صادر می‌شود و با توجه به اینکه دستگاه‌های اجرایی برای فعالیت خود نیاز به اخذ مجوز از مناطق آزاد ندارند، نمی‌توان آن‌ها را مشمول عنوان فعالیت اقتصادی دانست. از سوی دیگر صدور مجوز توسط سازمان منطقه آزاد طبق ماده 11 قانون فوق برای مشاغلی است که متصدی مستقیم ندارد. در حالی که دستگاه‌های اجرایی متصدی مستقیم داشته و تابع قوانین استخدامی هستند؛ بنابراین صدور مجوز هم برای آن‌ها عملاً امکان‌پذیر نیست.

2. طبق بند «ت» ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم: «شرط برخورداری از هرگونه معافیت مالیاتی برای اشخاص حقیقی و حقوقی فعال در مناطق آزاد و سایر مناطق کشور تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موقع مقرر قانونی است.» و از سوی دیگر حکم ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم ناظر به اشخاص حقوقی غیر دولتی است؛ بنابراین سازمان مناطق آزاد با ماهیت دولتی خود نمی‌تواند اظهارنامه مالیاتی تسلیم و در نتیجه نمی‌تواند مشمول معافیت مالیاتی شود و مکاتبات مورد شکایت از این جهت نیز خلاف قانون است.

بازگشت به ایراد رفع نقص مربوط به پرونده کلاسه شماره 9709980905800366 به شماره پیگیری 9700927 بدین وسیله مراتب به شرح ذیل جهت دستور الحاق به پرونده به حضور تقدیم می‌گردد.

با عنایت به رأی شماره 1374/03/24-30/4/2090 شورای عالی مالیاتی به این شرح، گزارش شماره 1372/09/16-30/5-3554 و 1372/10/07-30/5-3681 دفتر فنی مالیاتی عنوان معاونت درآمدهای مالیاتی در خصوص ابهامات مربوط به موارد شمول یا عدم شمول معافیت موضوع ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1372/02/07 مجلس شورای اسلامی حسب ارجاع معاونت مذکور در جلسه مورخ 1374/03/20 هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی که خلاصه موارد ابهام به شرح زیر می‌باشد مطرح است:

1. آیا حقوق‌بگیران صاحبان مشاغل که در منطقه آزاد تجاری به فعالیت اقتصادی اشتغال دارند مشمول معافیت مقرر در ماده قانونی یاد شده می‌باشند یا خیر؟

2. در مورد شخص حقیقی که حائز شرایط به شرح مذکور در صدر ماده قانونی فوق است در صورت فوت آیا به دارایی‌های وی در این مناطق مالیات بر ارث تعلق می‌گیرد؟

3. آیا شخص حقوقی حائز شرایط مذکور در صدر ماده 13 قانون اشاره شده در صورت انحلال مشمول مالیات بر درآمد دوره انحلال خواهد شد؟

4. سرمایه شرکت‌های سهامی و مختلف سهامی حائز شرایط به شرح مذکور در صدر ماده 13 قانون فوق در موقع تأسیس شرکت یا افزایش سرمایه مشمول حق تمبر موضوع ماده 48 قانون مالیات‌های مستقیم می‌گردد یا خیر؟

هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی پس از بحث و مشاوره نسبت به موارد یاد شده شرح آتی اعلام رأی می‌نماید: با توجه به مفاد ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر معافیت هر نوع فعالیت اقتصادی در منطقه آزاد از تاریخ مندرج در مجوز به طور کلی هر نوع فعالیت اقتصادی اشخاص حقیقی یا حقوقی که صرفاً در حدود مجوزهای کسب و کار صادره اعم از شغلی یا استخدامی و یا بر اساس پروانه‌های تأسیس و یا بهره‌برداری واحدهای تولیدی و صنعتی در مناطق مذکور انجام می‌پذیرد از پرداخت مالیات بر درآمد در مقرر مدت معاف می‌باشد همچنین کلیه اموال و دارایی‌های اشخاص مزبور نیز که منحصراً در ارتباط با فعالیت اقتصادی موصوف آن‌ها بوده و ضمناً در مناطق یاد شده مستقر باشند از معافیت مقرر برخوردار خواهند بود.

همان گونه که در سؤال 1 مندرج در این رأی مشخص شده است حقوق‌بگیران صاحبان مشاغل مخاطب برای معافیت مالیاتی موضوع ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران محسوب شده‌اند و با عنایت به رأی شماره 1374/03/24-30/4/2090 هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی، با توجه به مفاد ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر معافیت هر نوع فعالیت اقتصادی در منطقه آزاد از تاریخ مندرج در مجوز، به طور کلی هر نوع فعالیت اقتصادی اشخاص حقیقی یا حقوقی که صرفاً در حدود مجوزهای کسب و کار صادره مربوط اعم از شغلی یا استخدامی و یا بر اساس پروانه‌های تأسیس و یا بهره‌برداری واحدهای تولیدی و صنعتی در مناطق مذکور انجام می‌پذیرد از پرداخت مالیات بر درآمد در مدت مقرر (20 سال از تاریخ صدور مجوز) معاف می‌باشد؛ بنابراین درآمد حقوق کارکنان واحدهایی که با کسب مجوز در مناطق مذکور ایجاد و بابت اشتغال در مناطق موصوف حقوق دریافت می‌دارند به مدت 20 سال از تاریخ مندرج در مجوز مذکور معاف خواهند بود. شایان ذکر است معافیت مالیاتی مورد نظر ناظر به مواردی است که حقوق‌بگیر صرفاً در محدوده جغرافیایی مناطق آزاد تعیین شده اشتغال داشته باشد.

الف - متن نامه شماره 31767/232/د مورخ 1397/06/21:

بر اساس ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1372/06/07 و قانون اصلاح ماده مذکور مصوب 1388/03/06، اشخاص حقیقی و حقوقی که در منطقه به انواع فعالیت‌های اقتصادی اشتغال دارند، نسبت به هر نوع فعالیت اقتصادی در منطقه آزاد از تاریخ بهره‌برداری مندرج در مجوز فعالیت به مدت بیست سال از پرداخت مالیات بر درآمد و دارایی موضوع قانون مالیات‌های مستقیم معاف خواهند بود. مطابق مفاد رأی مشاور 1374/03/24-30/4/2090 هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی، معافیت موصوف در مورد هر نوع فعالیت اقتصادی اشخاص حقیقی یا حقوقی که صرفاً در حدود مجوزهای کسب و کار صادره مربوط، اعم از شغلی یا استخدامی و یا بر اساس پروانه‌های تأسیس و یا بهره‌برداری واحدهای تولیدی و صنعتی در مناطق مذکور انجام می‌پذیرد خواهد بود.

با عنایت به مراتب فوق و یا ملحوظ نظر قرار دادن اینکه فعالیت اقتصادی به یک سلسله عملیات و خدمات مشخص که منجر به کسب درآمد گردد اطلاق می‌شود لذا به طور کلی اشخاص اعم از حقیقی و حقوقی نسبت به درآمدهای حاصل از فعالیت اقتصادی خود در منطقه آزاد تجاری - صنعتی از جمله درآمد حقوق، حداکثر به مدت بیست سال، امکان برخورداری از معافیت موضوع ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران را با رعایت سایر مقررات، خواهند داشت. ضمن آن که به طور کلی اعمال معافیت مالیاتی موضوع ماده 13 اصلاحی قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی به درآمد حقوق‌بگیران واحدهای دارای مجوز در مناطق آزاد صرفاً ناظر به مواردی است که حقوق‌بگیران موصوف بر اساس احکام اداری صادره و یا قراردادهای کار صرفاً در محدوده جغرافیایی تعیین شده مناطق آزاد تجاری - صنعتی اشتغال داشته باشد.

ب - متن نامه شماره 46775/232/د مورخ 1397/09/06:

بازگشت به نامه شماره 19313/212/ص مورخ 1397/08/30 در خصوص دادخواست آقای علی‌اصغر کاشفی به خواسته ابطال اقدامات سازمان متبوع در اعطای معافیت مالیاتی به کارکنان دستگاه‌های اجرایی مستقر در منطقه و سازمان‌های مناطق آزاد به آگاهی می‌رساند: همان‌طور که طی نامه شماره 31767/232/د مورخ 1397/06/21 این دفتر اعلام گردید، به عنوان حقوق‌بگیران صاحبان مشاغل نمی‌توان بر شاغلین دستگاه‌های اجرایی تسری یابد زیرا صاحبان مشاغل در قانون مالیات‌های مستقیم مانند ماده 95 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی 1394/04/31 توصیف شده‌اند. از این رو صرف صدور مجوز سازمان‌های مناطق آزاد مستندی به منظور اعمال معافیت یاد شده برای حقوق‌بگیران دستگاه‌های اجرایی به حساب نمی‌آید کمااینکه هم‌اکنون نیز سازمان‌های مناطق آزاد برای برخی از واحدهای تابعه دستگاه‌های اجرایی واقع در محدوده مجوز فعالیت اقتصادی صادر و به تبع آن شاغلین آن‌ها را از مالیات حقوق معاف می‌سازند. علی‌هذا با توجه به موارد مطروحه تأکید می‌گردد اگرچه تصویب‌نامه یا آئین‌نامه‌ای مختص شمولیت دستگاه‌های اجرایی و واحدهای وابسته به آنان از معافیت مالیاتی حقوق‌بگیران صاحبان مشاغل در دست نمی‌باشد اما مکاتبه شماره 7258/230/د مورخ 1392/03/22 معاون درآمدهای مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور به ویژه در پاراگراف دوم که عنوان می‌دارد: «بنابراین درآمد حقوق کارکنان واحدهایی که با کسب مجوز در مناطق مذکور ایجاد و بابت اشتغال در مناطق موصوف حقوق دریافت می‌دارند به مدت 20 سال از تاریخ مندرج در مجوز مذکور معاف خواهند بود.» با نظر به اطلاق عام عنوان «درآمد حقوق کارکنان واحدهایی که با مجوز …» بر کلیه کارکنان اعم از دولتی و غیر دولتی، تسری معافیت بر درآمد حقوق دستگاه‌های اجرایی را متبادر ساخته و اقدام مشترک ادارات امور مالیاتی (در حوزه جغرافیایی مناطق آزاد تجاری - صنعتی) در این خصوص به طور عام عام‌الشمول فعلیت یافتن معافیت حقوق‌بگیران دستگاه‌های اجرایی را مستند می‌سازد و نشان‌دهنده نظامات استقرار یافته و رویه‌ای مشترک در این خصوص می‌باشد که مستفاد از ماده 12 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری قابل رسیدگی در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری است.

مکاتبه شماره 25607/232/ص مورخ 1391/12/20 مدیرکل دفتر تشخیص و حسابرسی سازمان امور مالیاتی کشور

معاون محترم سرمایه‌های انسانی بانک تجارت

احتراماً عطف به نامه شماره 1504574 مورخ 1391/11/30 در خصوص مناطقی که 100% و یا 50% مالیات حقوق کارکنان در آن از پرداخت مالیات معاف است به آگاهی می‌رساند:

1. به موجب ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1372/06/07 مجلس شورای اسلامی درآمد حقوق کارکنان واحدهایی که با کسب مجوز در مناطق مذکور ایجاد و بر اساس مجوزهای استخدامی و حکم رسمی بابت اشتغال در مناطق موصوف پرداخت می‌گردد از تاریخ صدور مجوز توسط منطقه به مدت 20 سال از پرداخت مالیات معاف می‌باشد.

2. بر اساس ماده 92 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1380/11/27 پنجاه درصد مالیات حقوق کارکنان شاغل در مناطق کمتر توسعه یافته طبق فهرست سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور بخشوده می‌شود. فهرست مذکور به موجب تصویب‌نامه شماره 76229/ت 540996 مورخ 1388/04/10 برای برنامه چهارم توسعه اقتصادی به تصویب هیأت وزیران رسیده و طی بخشنامه شماره 54829/210 مورخ 1388/05/31 این سازمان ابلاغ گردید.

مکاتبه شماره 7258/230/د مورخ 1392/03/22 معاون مالیات‌های مستقیم سازمان امور مالیاتی کشور:

احتراماً به منظور هماهنگی در رسیدگی به پرونده‌های مالیاتی مؤدیان مستقر در مناطق آزاد تجاری مراتب زیر را به آگاهی می‌رساند:

به طور کلی اعمال معافیت مالیات موضوع ماده 13 اصلاحی قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی به درآمد حقوق‌بگیران واحدهای دارای مجوز در مناطق آزاد (فارغ از اینکه حقوق‌بگیران دستگاه‌های اجرایی یا بخش خصوصی باشند)، صرفاً ناظر به مواردی است که حقوق‌بگیر موصوف بر اساس احکام اداری صادره و یا قراردادهای کار صرفاً در محدوده جغرافیایی تعیین شده مناطق آزاد تجاری - صنعتی اشتغال داشته باشد.