مورخ: 1401/01/30
شماره: 140109970906010051
سایر قوانین
درخواست ابطال مصوبه (نامه) شماره 9012/235/ص مورخ 1400/8/23 مدیرکل دفتر حسابرسی مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور از حیث عبارت «و تمامی تراکنش‌های بانکی انجام شده در دفاتر قانونی مؤدی به ثبت رسیده باشد» از هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
شماره پرونده: هـ ع/0002891
شاکی: آقای بهمن زبردست
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور
موضوع شکایت و خواسته: تقاضای ابطال مصوبه (نامه) شماره 9012/235/ص مورخ 1400/8/23 مدیرکل دفتر حسابرسی مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور از حیث عبارت «و تمامی تراکنش‌های بانکی انجام شده در دفاتر قانونی مؤدی به ثبت رسیده باشد» با اعمال ماده 13 قانون تشکیلات
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته ابطال مصوبه (نامه) شماره 9012/235/ص مورخ 1400/8/23 مدیرکل دفتر حسابرسی مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور از حیث عبارت «و تمامی تراکنش‌های بانکی انجام شده در دفاتر قانونی مؤدی به ثبت رسیده باشد» با اعمال ماده 13 قانون تشکیلات به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است.
متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
نامه شماره 9012/235/ص مورخ 1400/8/23:
«منظور از حساب بانکی تنخواه‌دار در نامه مورد اشاره، حساب بانکی است که با درخواست شرکت و به نام تنخواه‌دار صرفاً به منظور انجام امور شرکت در یکی از بانک‌های عامل افتتاح گردیده و تمامی تراکنش‌های بانکی انجام شده در دفاتر قانونی مؤدی به ثبت رسیده باشد.»
لازم به ذکر است این نامه در راستای نامه شماره 8843/335/ص مورخ 1400/8/18 مدیرکل دفتر حسابرسی مالیاتی سازمان امور مالیاتی صادر گردیده است.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
1- درخواست افتتاح حساب بانکی الزاماً باید از سوی شخص متقاضی افتتاح حساب باشد و درخواست اشخاص حقوقی جهت افتتاح حساب به نام اشخاص حقیقی (تنخواه‌داران) فاقد هرگونه اعتبار و اثر حقوقی است.
2- دفاتر قانونی هر مؤدی صرفاً جهت ثبت عملیات همان مؤدی می‌باشد و هیچ شرکتی قانوناً حق ندارد تراکنش‌های بانکی حساب‌های تنخواه‌داران خود را در دفاتر قانونی‌اش ثبت کند و مواد 7 و 8 قانون تجارت نیز مؤید همین موضوع است.
3- این موضوع مغایر اصول و استانداردهای حسابداری از جمله فرض تفکیک شخصیت نیز می‌باشد و مفاد رأی شماره 348 مورخ 1397/3/1 هیأت عمومی نیز بیانگر همین مطلب است.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل حقوقی و قراردادهای مالیاتی به موجب لایحه شماره 11150/212/ص مورخ 1400/10/7 به طور خلاصه توضیح داده است که:
1- نامه مورد شکایت در پاسخ به استعلام شرکت هواپیمایی وارش (سهامی خاص) اعلام شده و متضمن وضع قاعده عام‌الشمول برای ادارات و مراجع مالیاتی نبوده و از مصادیق بند 1 ماده 12 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری تلقی نمی‌گردد.
2- تنخواه وجه نقدی است از شرکت که نزدیکی از کارکنان آن واحد تجاری است و تنخواه‌دار صرفاً در محدوده اختیاراتی که دارد و مبلغی که به وی برای انجام برخی هزینه‌ها تخصیص می‌یابد می‌تواند اقدام به پرداخت نماید و سیستم کنترل داخلی در واحدهای تجاری باید به گونه‌ای طراحی شوند که اطمینان حاصل کند حساب بانکی تنخواه‌دار فقط جهت امور واحد تجاری استفاده شده و تنخواه‌دار از این حساب برای مصارف شخصی استفاده نمی‌نماید و گردش حساب بانکی متعلق به تنخواه‌دار با توجه به اسناد ارائه شده عیناً در حساب‌های واحد تجاری منعکس می‌شود.
3- دفتر حسابرسی سازمان در راستای شرح وظایف خود و برای رفع ابهام و با امعان نظر به محدودیت‌های نظام بانکی کشور و به قصد رعایت حداکثری قوانین و مقررات مالیاتی و در راستای تبیین روش‌های اجرایی حکم مالیاتی تبصره 3 ماده 147 قانون مالیات‌های مستقیم و اصول و استانداردهای حسابداری در پاسخ به ابهام احدی از مؤدیان مالیاتی نامه‌های شماره 8843/235/ص مورخ 1400/8/18 و 9012/235/ص مورخ 1400/8/23 را تنظیم و صادر نموده است.
رأی هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
صرف نظر از حکم مندرج در تبصره 3 ماده 147 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی سال 1394 از حیث پذیرش هزینه‌های قابل قبول مالیاتی بالاتر از پنجاه میلیون ریال که به شیوه تهاتری یا از طریق بانکی انجام می‌شوند و نیز پذیرش هزینه‌های کمتر از این مبلغ ولو اینکه به شیوه‌های یاد شده صورت نپذیرد و صدق آن‌ها در موضوع تنخواه‌داری شرکت‌ها و ادارات، اصولاً آنچه در مقرره مورد اعتراض به شماره 9012/235/ص مورخه 1400/8/23 (نامه دفتر حسابرسی مالیاتی) قید شده است تعریفی است که از حساب بانکی تنخواه‌دار، توسط ادارات مالیاتی مدنظر می‌باشد و آن حسابی است که با درخواست شرکت و به نام تنخواه‌دار و صرفاً به منظور انجام امور شرکت در یکی از بانک‌های عامل افتتاح گردیده و تمامی تراکنش‌های بانکی انجام شده در دفاتر قانونی مؤدی به ثبت برسد و طبعاً این موضوع ارتباطی به سایر عملیات تنخواه‌دار که در حدود قوانین و مقررات از طریق غیر حساب بانکی مثلاً به شیوه تهاتری یا نقدی صورت می‌پذیرد، ندارد و اصولاً در صدد بیان حکمی راجع به آن‌ها نمی‌باشد بلکه صرفاً در خصوص، حساب بانکی تنخواه‌دار است و دلالت دارد که اگر عملیات تنخواه‌دار از طریق حساب بانکی انجام می‌شود چون فرایند متعلق به شرکت است تمامی تراکنش‌های همان حساب (و نه تمامی عملیات تنخواه‌دار و …) باید در دفاتر قانونی شرکت ثبت شود و این حکم و تعریف در راستای قانون بوده و مغایرتی با مقررات نداشته به استناد بند ب ماده 84 از قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رأی به رد شکایت صادر می‌نماید. رأی صادره ظرف بیست روز پس از صدور قابل اعتراض از سوی ریاست معزز دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات گران‌قدر دیوان عدالت اداری می‌باشد.
محمدعلی برومندزاده
رئیس هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی
دیوان عدالت اداری
مورخ: 1401/05/09
شماره: 147
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1397/03/01
شماره: 348
آرا هیات عمومی دیوان عدالت
مورخ: 1311/02/13
شماره: -
سایر قوانین