آیین‌نامه حمایت از تولید، دانش بنیان و اشتغال آفرین در حوزه اقتصاد

هیأت وزیران در جلسه 1401/05/19 به پیشنهاد مشترک وزارت امور اقتصادی و دارایی و معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور و به استناد قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات - مصوب 1389- و اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین‌نامه حمایت از تولید دانش بنیان در حوزه اقتصاد را به شرح زیر تصویب کرد:

ماده 1- با هدف توسعه تقاضا برای محصولات فناورانه داخلی، وزارت امور اقتصادی و دارایی (معاونت سیاست‌گذاری اقتصادی) مکلف است در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط، بسته تسهیل پروژه‌های پیشران در حوزه تأمین مالی، مالیات، گمرک و سایر سازمان‌های تابع وزارت امور اقتصادی و دارایی را تهیه و ابلاغ نماید.

تبصره - دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط از جمله وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت و جهاد کشاورزی، معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور، با هماهنگی وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلفند ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، نسبت به تعیین طرح (پروژه) های پیشران اقتصادی متناسب با اهداف اقتصادی کشور (مانند افزایش اشتغال و رشد اقتصادی) با اولویت‌بندی زمانی، سطح توسعه‌یافتگی و برخورداری از عوامل تولید و قابلیت‌های تولیدی کشور اقدام نمایند.

ماده 2- معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت مکلف است نسبت به شناسایی بخش‌های اقتصادی کشور که از نظر فناوری یا نهاده با ضعف و کمبود مواجه بوده و می‌توان از ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان به منظور رفع آن‌ها بهره گرفت، اقدام نماید.

ماده 3- وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف است به منظور ارتقا به وزارتخانه‌ای دانش بنیان و نوآور و در راستای شفاف‌سازی و هوشمندسازی فرایندهای عملیاتی نسبت به توسعه سامانه‌های هوشمند مورد نیاز سیاست‌گذاری اقتصادی در دستگاه‌های تابع خود اقدام نموده و از ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان و نوآور بهره گیرد. همچنین وزارت یاد شده نیازها و اولویت‌های تحقیقاتی خود را در سامانه نظام فکر نو (ایده‌ها) و نیازها (نان) ثبت نماید.

تبصره - معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور مکلف است فهرست شرکت‌های دانش بنیان دارای صلاحیت در موضوعات فوق را در قالب سامانه‌ای مشخص به همراه رتبه‌بندی در حوزه‌های تخصصی به وزارت امور اقتصادی و دارایی ارائه نماید.

ماده 4- به منظور رفع چالش‌ها و توسعه فعالیت‌های شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان در حوزه مالیاتی اقدامات زیر با رعایت قوانین و مقررات مربوط انجام می‌شود:

1- سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است با هدف هوشمندسازی فرایندهای تشخیص و مطالبه مالیات، حذف ممیز محوری، کشف تقلب، پیشگیری از فرار مالیاتی و توسعه سامانه فروشگاهی از ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان استفاده نماید.

2- سازمان امور مالیاتی کشور موظف است در اجرای ماده (11) قانون جهش تولید دانش بنیان - مصوب 1401-، معادل هزینه‌های تحقیق و توسعه شرکت‌ها و مؤسسات متقاضی را که به تأیید معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور رسیده است، به عنوان اعتبار مالیاتی محسوب نماید به نحوی که معادل هزینه‌های تحقیق و توسعه از سرجمع اعتبار مالیاتی مالیات قطعی شده همان سال یا سال‌های آتی شرکت‌های یاد شده کم شود.

3- سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، نسبت به تدوین دستورالعمل اجرایی ماده (167) قانون مالیات‌های مستقیم در خصوص تقسیط مالیات شرکت‌های دانش بنیان و فناور اقدام نموده و برای اجرای ابلاغ نماید.

ماده 5- به منظور رفع چالش‌ها و توسعه فعالیت‌های شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان در حوزه گمرکی اقدامات زیر با رعایت قوانین و مقررات مربوط انجام می‌شود:

1- گمرک جمهوری اسلامی ایران مکلف است با هدف هوشمندسازی فرایند وصول حقوق ورودی و ترخیص کالاها، ساز و کارهای لازم برای استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان (از جمله دستگاه‌های ایکس‌ری بارگنج - کانتینری - و اینترنت اشیا و سایر فناوری‌های نوین) را در قالب پنجره واحد تجارت فرامرزی به کار گیرد.

2- وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است با همکاری گمرک جمهوری اسلامی ایران و معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور، جزئیات هشت رقمی طبقه‌بندی نظام هماهنگ توصیف و شناسه (کد) گذاری کالاها (HS) را به گونه‌ای توسعه دهد که امکان گزارش‌گیری از آمار واردات و صادرات قطعی محصولات دانش بنیان به تفکیک شناسه (کد) (HS) فراهم شود.

تبصره 1- معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور موظف است ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، شناسه (کد) کالاهای مرتبط با محصولات دانش بنیان را مبتنی بر نظام هماهنگ توصیف و شناسه (کد) گذاری کالاها (HS) احصا و در اختیار گمرک جمهوری اسلامی ایران و وزارت صنعت، معدن و تجارت قرار دهد.

تبصره 2- گمرک جمهوری اسلامی ایران موظف است به صورت ماهانه آمار تفصیلی صادرات و واردات محصولات دانش بنیان را به تفکیک شناسه (کد) تعرفه و کشور و سایر جزئیات موجود در قالب پرونجا (فایل) مناسب الکترونیکی قابل ویرایش در تارنمای (وب‌سایت) خود اعلام نماید.

3- وزارت امور اقتصادی و دارایی (گمرک جمهوری اسلامی ایران) مکلف است تمهیدات لازم را برای توسعه طرح فعالان اقتصادی مجاز (AEO) در جهت ارائه خدمات و تسهیلات به شرکت‌های تولیدی و دانش بنیان اتخاذ نماید.

ماده 6- به منظور رفع چالش‌ها و توسعه بهره‌مندی شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان از ظرفیت‌های بازار سرمایه اقدامات زیر با رعایت قوانین و مقررات مربوط انجام می‌شود:

1- سازمان بورس و اوراق بهادار موظف است با همکاری معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور نسبت به بازنگری شرایط پذیرش ناشرین دانش بنیان و اوراق بهادار آن‌ها در بازارهای تخصصی بورس‌های کشور با تأکید بر ارزش‌گذاری دانش فنی، نظام ارزش‌گذاری و رتبه‌بندی تخصصی شرکت‌های متقاضی اقدام نماید.

2- به منظور تشخیص ارزش و ارتقای سهم دارایی‌های نامشهود شرکت‌ها در نظام مالی و اعتباری کشور:

الف - دستگاه‌های اجرایی مجازند در مواردی که نیاز به کارشناسی در حوزه دارایی‌های نامشهود وجود دارد، از گزارشات ارزش‌گذاری کارشناسی شرکت‌های ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود دارای مجوز از معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور استفاده نمایند.

ب - شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان مجازند معادل ارزش دانش فنی محصولات دانش بنیان خود را بر اساس گزارش شرکت‌های فوق‌الذکر به عنوان دارایی نامشهود در دفاتر خود شناسایی نموده و معادل آن را به حساب افزایش سرمایه منظور کنند. سازمان بورس و اوراق بهادار مجاز است صورت‌های مالی حسابرسی شده این شرکت‌ها را ملاک عمل قرار دهد.

پ - سازمان حسابرسی مکلف است با همکاری معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه نسبت به اتخاذ تمهیدات لازم برای اجرای صحیح و کامل استاندارد حسابداری شماره (17) با عنوان دارایی نامشهود از جمله کلیه دارایی‌های فکری، حقوق ناشی از قراردادها و مجوزهای قانونی و نیز سرمایه انسانی، سازمانی و ارتباطی (شبکه‌ای) با تأکید بر ثبت دانش فنی و حق ثبت اختراع اقدام نماید.

ت - معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان برنامه و بودجه کشور نسبت به تهیه دستورالعمل اجرایی نحوه ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود شرکت‌های دانش بنیان اقدام و ابلاغ نماید.

3- سازمان بورس و اوراق بهادار مکلف است در راستای افزایش توان نظارتی نهاد ناظر بازار سرمایه کشور از ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان و نوآور در خصوص فناوری‌های حوزه نظارت و مقررات‌گذاری (از قبیل رگ‌تک و ساپ‌تک) بهره گیرد.

ماده 7- به منظور توسعه فناوری و نوآوری در حوزه نظام بانکی اقدامات زیر با رعایت قوانین و مقررات مربوط انجام می‌شود:

1- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف است به منظور ارتقا و هوشمندسازی توان نظارتی با هدف ارتقای شفافیت و پیشگیری از تخلفات و ناکارآمدی‌های بانک‌ها و مؤسسات اعتباری و نظارت مالی، نسبت به ایجاد سامانه‌های هوشمند با استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش بنیان اقدام نماید.

2- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی و بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران در جهت کمک به توسعه نظام تأمین مالی نوآوری از طریق بانک‌های دولتی و صنعت بیمه مکلف است نسبت به بسترسازی برای استقرار نظام اعتبارسنجی و گسترش دایره شمول وثایق از جمله دارایی‌های نامشهود و تضامین در نظام بانکی برای شرکت‌های دانش بنیان و نوآور اقدام نماید.

ماده 8- به منظور توسعه فناوری و نوآوری در حوزه صنعت بیمه، وزارت امور اقتصادی و دارایی (بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران) مکلف است در راستای ایجاد ساز و کارهای لازم برای هوشمندسازی نظام تشخیص و پرداخت بیمه، نسبت به ارتقای نظام اعتبارسنجی و مدیریت خطر (ریسک) و توسعه ابزارهای بیمه‌ای لازم برای محصولات دانش بنیان و سکوهای (پلت‌فرم‌های) ارائه‌دهنده خدمات بیمه‌ای با رعایت قوانین و مقررات مربوط اقدام نماید.

ماده 9- وزارت امور اقتصادی و دارایی (بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران) موظف است ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، دستورالعمل صدور بیمه پذیرش مسئولیت کالای مرتبط با محصولات دانش بنیان از سوی بیمه‌ها را با رعایت قوانین و مقررات مربوط تدوین و ابلاغ نماید.

1- بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران با همکاری معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور موظف است ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه طرح تأسیس شرکت‌های فناوری بیمه را تهیه و برای تصویب در شورای عالی بیمه ارسال نماید.

2- وزارت امور اقتصادی و دارایی (بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران) موظف است نسبت به بازنگری در آیین‌نامه تخصصی بیمه برای ایجاد ظرفیت محاسبه ریسک و صدور بیمه‌نامه‌های نوین به ویژه برای شرکت‌های دانش بنیان و نوآور ظرف سه ماه اقدامات لازم را انجام دهد.

3- وزارت امور اقتصادی و دارایی (بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران) مکلف است از طریق شورای عالی بیمه نسبت به اصلاح آیین‌نامه سرمایه‌گذاری شرکت‌های بیمه در راستای تسهیل مشارکت آن‌ها در زمینه سرمایه‌گذاری در شرکت‌های دانش بنیان و نوآور اقدام نماید.

ماده 10- به منظور بهبود محیط کسب و کار شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان اقدامات زیر انجام می‌شود:

1- وزارت امور اقتصادی و دارایی در راستای بهبود محیط کسب و کار شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان مکلف است با در نظر گرفتن الزام به پذیرش مجوز فعالیت صادر شده مطابق با قوانین نظام صنفی کشور و تأکید بر عدم خلق مجوز جدید، اقدام نماید.

2- شورای رقابت مکلف است در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط، نسبت به تعیین مصادیق نقض رقابت در حوزه فعالیت کسب و کارهای داده محور دانش بنیان (از جمله سکو) اعم از بازار مرتبط و قدرت بازاری اقدام نماید.

ماده 11- به منظور تقویت تعاملات بین‌المللی تأمین مالی و سرمایه‌گذاری در حوزه فناوری و نوآوری، وزارت امور اقتصادی و دارایی (سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی ایران) مکلف است در راستای جذب سرمایه‌گذاری خارجی با همکاری معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور و دستگاه‌های تخصصی در بخش‌های مربوط، اقدامات لازم را نسبت به بازطراحی و هدفمندسازی مشوق‌های سرمایه‌گذاری خارجی در ایران با تأکید بر پیوست فناوری معمول دارد.

ماده 12- وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف است هر سه ماه یک بار گزارش رصد و پایش میزان تحقق وظایف محوله به حوزه‌ها و دستگاه‌های تابع خود بر طبق مفاد این آیین‌نامه تهیه و به معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور ارائه نماید.