آیین‌نامه ارزیابی شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان

1. قانون: قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات
2. شرکت: شرکت یا مؤسسه خصوصی یا تعاونی که تمامی مراحل قانونی ثبت شرکت‌ها را در داخل کشور به اتمام رسانده باشد.
3. کارگروه: کارگروه «ارزیابی و تشخیص شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان» موضوع ماده (3) آیین‌نامه اجرایی «قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات»
4. شرکت دانش بنیان: شرکت یا مؤسسه خصوصی یا تعاونی است که به منظور هم افزایی علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش محور، تحقق اهداف علمی و اقتصادی (شامل گسترش و کاربرد اختراع و نوآوری) و تجاری‌سازی نتایج تحقیق و توسعه (شامل طراحی و تولید کالاها و خدمات) در حوزه فناوری‌های برتر و با ارزش افزوده فراوان و بر اساس معیارهای مورد نظر این آیین‌نامه، به تأیید کارگروه می‌رسد.
5. سامانه: درگاه الکترونیکی متمرکزی است که اطلاعات شرکت‌های متقاضی، جهت بررسی در آن وارد می‌شود.
6. کارگزاران: به آن دسته از افراد، نهادها، سازمان‌ها و شرکت‌ها اطلاق می‌شود که به منظور ارزیابی شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان، توسط دبیرخانه کارگروه انتخاب می‌شوند.
7. نمونه آزمایشگاهی: نمونه اولیه‌ای از محصول است که در محیط آزمایشگاهی کارکردهای اصلی محصول نهایی را داشته باشد و شرکت تلاش می‌کند با انجام آزمایش‌ها و طراحی‌های بیشتر، اشکالات آن را برطرف کند، اگرچه ممکن است هنوز محصول نهایی ساخته نشده باشد.
8. فهرست کالاها و خدمات دانش بنیان: فهرستی که به عنوان محصولات در حوزه فناوری‌های برتر و با ارزش افزوده بالا و پیچیدگی فنی بالا، به تصویب کارگروه می‌رسد.
9. کالاها و خدمات دانش بنیان با فناوری در سطح 1 و سطح 2: محصولات در فهرست کالاها و خدمات دانش بنیان (و خارج از آن)، بسته به میزان پیچیدگی فنی و سطح فناوری در آن‌ها، به دو دسته کالاها و خدمات دانش بنیان با فناوری در سطح 1 یا سطح 2 طبقه‌بندی می‌شوند. کالاها و خدمات با فناوری در سطح 2، مشمول معافیت مالیاتی نمی‌شوند.
10. درآمد عملیاتی: درآمد ناشی از فروش کالاها یا خدمات شرکت‌ها که در ردیف‌های «فروش خالص»، «درآمد ناخالص پیمانکاری/ارائه خدمات» و «سایر درآمدهای عملیاتی» در صورت سود و زیان اظهارنامه مالیاتی شرکت‌ها، درج می‌شود.

1-1- سطح فناوری: کالاها و خدمات باید در حوزه فناوری‌های بالا یا متوسط به بالا باشند به این معنا که دانش فنی طراحی و ساخت نمونه‌ی آزمایشگاهی یا دانش فنی فرایند تولید محصول به دلیل پیچیدگی فنی:

1- به سختی قابل کپی‌برداری بوده و کسب آن از موانع اصلی ورود شرکت‌های دیگر به بازار باشد.

2- نیازمند تحقیق و توسعه قابل توجه توسط تیم فنی خبره، برای کسب آن باشد.

3- منجر به ایجاد خواص یا کارکردهای پیچیده‌ای در محصول شده باشد.

تبصره 1- با توجه به میزان پیچیدگی دانش فنی، کالا یا خدمت حائز معیارهای بند 1-1، به عنوان کالاها و خدمات دانش بنیان با فناوری در سطح 1 یا سطح 2، طبقه‌بندی می‌شوند.

تبصره 2- خدمات زیر، به عنوان خدمات دارای معیار بند 1-1، پذیرفته می‌شود:

الف - خدمات جانبی «نصب، تعمیر و نگهداری تخصصی» مرتبط با «کالا یا خدمت حائز معیارهای ماده 1 و ساخته شده توسط شرکت متقاضی»

ب - خدمات ارائه شده با استفاده از «تجهیزات یا فرایندهای با فناوری در سطح 1، حائز معیارهای ماده 1 و ساخته شده توسط شرکت متقاضی»

1-2- مرحله تولید: کالاهای ارائه شده، باید در حال تولید بوده یا حداقل در حد نمونه آزمایشگاهی (با قابلیت بررسی فنی) ساخته شده باشند، همچنین خدمات، باید دارای اسناد فروش باشند.

1-3- طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه: شرکت باید طراحی اساسی و قابل توجهی مبتنی بر فعالیت‌های تحقیق و توسعه مطابق با پیوست (1)، حداقل در یکی از موارد زیر انجام داده باشد:

الف - طراحی زیرسیستم اصلی ^[1] کالا و خدمت

ب - طراحی یکپارچه‌سازی کالا و خدمت

ج - طراحی فرایند (یا تجهیزات) تولید کالا و خدمت، مشروط به پیچیده بودن این فرایند (یا تجهیزات) تولید

الف - نوپا نوع 1

ب - نوپا نوع 2

ج - تولیدی نوع 1

د - تولیدی نوع 2

6-1- شرکت، حداقل یک «کالا یا خدمت یا فرایند تولید یا تجهیز تولید» با فناوری در سطح 1 یا سطح 2 را حداقل در حد نمونه آزمایشگاهی و مشروط به دارا بودن همه معیارهای ماده (1)، ساخته و ارائه نماید.

6-2- شرکت مجری حداقل یک پروژه «مهندسی، پیمانکاری و ساخت» (EPC) باشد، مشروط به اینکه حداقل (10) درصد از قیمت قراردادهای پروژه ناشی از بخش‌های حائز همه معیارهای ماده (1) باشد.

9-1- شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات تجاری‌سازی، باید دارای درآمد عملیاتی در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود باشند. شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات شتاب‌دهی کسب و کار، فضای کار اشتراکی و توسعه‌گری فضای نوآوری، از این قاعده مستثنا هستند. همچنین در مورد شرکت‌های حوزه سرمایه‌گذاری دانش بنیان، دارا بودن اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته (حتی بدون درآمد عملیاتی)، کفایت می‌نماید.

9-2- شرکت‌های وابسته به سازمان‌ها و نهادهای دولتی یا عمومی غیر دولتی یا شبه دولتی، بسته به میزان مالکیت این سازمان‌ها و نهادها در شرکت، عدم تأیید یا صرفاً به صورت شرکت نوع 2 یا مستعد دانش بنیان تأیید می‌شوند. ارزیابی مالکیت این شرکت‌ها، بر اساس دستورالعمل پیوست (3) این آیین‌نامه انجام می‌شود.

9-3- چنانچه شرکت‌های دانش بنیان، متقاضی استفاده از انواع حمایت‌ها برای توسعه محصول جدید دانش بنیان باشند، محصول جدید آن‌ها در صورت داشتن قابلیت فنی و برنامه تحقیق و توسعه، بدون ارائه نمونه آزمایشگاهی تأیید می‌گردد.

9-4- دبیرخانه کارگروه می‌تواند کالاها یا خدمات قبلی شرکت‌ها - که اکنون شرکت در حال توسعه یا تولید آن‌ها نیست - را مورد تأیید قرار ندهد.

9-5- تأییدیه دانش بنیان شرکت‌ها برای استفاده از مزایای قانون، برای شرکت‌های نوع 1 و «مستعد دانش بنیان» به مدت (2) سال و برای شرکت‌های نوع 2 به مدت (3) سال بوده و تمدید این زمان، منوط به ارزیابی و تأیید مجدد شرکت است.

تبصره - تأییدیه دانش بنیان شرکت‌هایی که قبلاً تأیید شده‌اند، تا زمان مشخص شدن نتیجه ارزیابی مجدد تمدید شده و همچنان می‌توانند از مزایای قانون استفاده کنند.

9-6- دبیرخانه کارگروه می‌تواند شرکت‌های تأیید شده را بر مبنای معیارهای این آیین‌نامه و سایر مصوبات کارگروه، به صورت دوره‌ای در کمتر از زمان (2) سال، مورد ارزیابی قرار داده و بعد از مشخص شدن نتیجه ارزیابی، اقدامات لازم برای عدم تأیید یا تغییر نوع تأیید شرکت‌ها را به عمل آورد.

9-7- در صورت عدول شرکت از معیارهای مندرج در این آیین‌نامه در هر زمان، آن شرکت امکان استفاده از تسهیلات مورد نظر قانون را از دست خواهد داد و دبیرخانه کارگروه می‌تواند اقدامات لازم را برای عدم تأیید یا تغییر نوع تأیید شرکت‌هایی که دارای معیارهای این آیین‌نامه نباشند، به عمل آورد.

9-9- پرونده شرکت‌هایی که در عمل به تعهدات خود دارای سابقه سوء هستند (در زمینه تسهیلات، حمایت‌ها، مالیات، بیمه و…)، طبق دستورالعمل پیوست (4) بررسی خواهد شد.

9-10- حمایت‌های مورد نظر قانون، صرفاً برای توسعه و تولید کالاها و خدمات دانش بنیان تأیید شده خواهد بود.

9-11- شرکت‌های تأیید شده، جهت استفاده از هر یک از حمایت‌ها و تسهیلات مدنظر قانون، باید معیارهای خاص مورد نظر برای آن نوع حمایت‌ها و تسهیلات را نیز احراز نمایند.

9-12- حمایت‌هایی که به هر دسته از شرکت‌ها تعلق می‌گیرد، از سوی کارگروه یا سایر مراجع ذی‌صلاح تعیین می‌شود.

9-12- در صورت هرگونه تخلف شرکت در استفاده از حمایت‌های قانون برای مقاصد دیگر، ضمن محرومیت از استفاده مجدد از این حمایت‌ها، مشمول مجازات‌های موضوع ماده (11) قانون نیز می‌باشد.

9-13- پس از ورود اطلاعات توسط شرکت‌های متقاضی در سامانه، دبیرخانه کارگروه آن‌ها را برای کارگزاران مربوطه ارسال می‌کند. نتایج بررسی کارگزاران، توسط دبیرخانه کارگروه برای تصمیم‌گیری نهایی به کارگروه ارجاع می‌شود.

9-14- شرکت‌های متقاضی موظف به ارائه تعهدنامه دارا بودن نظام‌نامه مالی می‌باشند.

9-15- صورت‌های مالی شرکت‌های متقاضی، حسب مورد (بر مبنای مصوبه دبیرخانه کارگروه) باید به تأیید حسابرسان رسمی (مؤسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران) برسد.

9-16- پرونده شرکت‌هایی که برخی از معیارهای این آیین‌نامه را احراز نمی‌کنند در موارد خاص به پیشنهاد اعضای کارگروه یا دبیرخانه کارگروه، در کارگروه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

9-17- دبیرخانه کارگروه می‌تواند بر اساس بند 1-1 ماده (1)، «فهرست کالاها و خدمات دانش بنیان» را اصلاح و به‌روزرسانی نماید.

9-18- شرکت‌های متقاضی که نسبت به نتیجه ارزیابی اعتراض دارند، لازم است درخواست خود را به همراه دلایل و مستندات لازم، به دبیرخانه کارگروه ارسال نمایند.

الف - زیرسیستم اصلی ^[3] کالا و خدمت

ب - یکپارچه‌سازی کالا و خدمت (فعالیت‌های صرفاً مونتاژ، مشمول این بند نیست)

ج - فرایند (یا تجهیزات) تولید کالا و خدمت، مشروط به پیچیده بودن این فرایند (یا تجهیزات) تولید

آیین‌نامه: آیین‌نامه ارزیابی شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان مصوب کارگروه

محصول: شامل کالا یا خدمت است.

الف - شرکت‌های در مسیر تکمیل دانش فنی یک محصول دانش بنیان

ب - شرکت‌هایی که دارای محصول دانش بنیان هستند اما همه‌ی تأییدیه‌ها یا آزمون‌های معتبر تأییدکننده محصول را کسب نکرده‌اند

پ - شرکت‌های تولیدکننده محصول غیر دانش بنیان که قابلیت تولید محصول دانش بنیان را دارند

ت - شرکت‌های فعال در زمینه تعمیر اساسی محصولات دانش بنیان پیچیده

ث - شرکت‌های مجری پروژه‌های «مهندسی، پیمانکاری و ساخت» (EPC)

ج - شرکت‌های با درآمد عملیاتی بالا که نسبت فروش ناشی از محصول دانش بنیان به درآمد عملیاتی شرکت، کمتر از (3) درصد است

چ - شرکت‌های مستقر در مناطق کمتر برخوردار

ح - شرکت‌های فعال در حوزه علوم انسانی، خلاق و صنایع فرهنگی

خ - شرکت‌های فعال در پارک‌ها و مراکز رشد علم و فناوری

1-4- شرکت‌هایی که در مسیر تکمیل دانش فنی یک محصول دانش بنیان هستند، در صورت دارا بودن شرایط زیر تأیید می‌شوند:

1-1-4- محصول حائز معیارهای ماده (1) آیین‌نامه غیر از بند 1-3 آن (شرط طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) باشد و بجای بند مذکور، بخش‌هایی از دانش فنی پیچیده را کسب کرده و دارای نیروی انسانی متخصص در زمینه محصول باشد.

2-4- شرکت‌های دارای محصول دانش بنیان که هنوز تأییدیه‌ها یا سایر آزمون‌های معتبر تأییدکننده محصول خود را دریافت نکرده‌اند، در صورت دارا بودن شرایط زیر تأیید می‌شوند:

1-2-4- محصول مورد نظر حائز بند 1-3 ماده (1) آیین‌نامه (شرط طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) می‌باشد ولی بندهای 1-1 (شرط سطح فناوری) یا 1-2 (شرط مرحله تولید) ماده مذکور، به علت نقص تأییدیه‌ها یا آزمون‌های مورد نیاز، قابل احراز نیست.

2-2-4- محصول دارای نتایج آزمون‌های اولیه تأییدکننده محصول از آزمایشگاه‌های معتبر دیگر یا تأییدیه عملکرد از کارفرما باشد.

3-4- شرکت‌های تولیدکننده محصول غیر دانش بنیان که قابلیت تولید محصول دانش بنیان را دارند، در صورت دارا بودن شرایط زیر تأیید می‌شوند:

1-3-4- محصول مورد نظر حائز شرط بند 1-1 ماده (1) آیین‌نامه (شرط سطح فناوری) باشد و قابلیت فنی شرکت برای دستیابی به این محصول، از طریق سنجش دانش فنی شرکت بر روی محصولات فعلی شرکت قابل احراز باشد.

2-3-4- شرکت برنامه‌ای برای تولید محصول دانش بنیان جدید ارائه نموده و این برنامه به تأیید دبیرخانه کارگروه برسد.

4-4- شرکت‌های فعال در زمینه تعمیر اساسی محصولات دانش بنیان پیچیده، در صورت دارا بودن شرایط زیر تأیید می‌شوند:

1-4-4- محصول مورد تعمیر، حائز شرط بند 1-1 ماده (1) آیین‌نامه (شرط سطح فناوری) باشد و شرکت بر خدمات تعمیرات اساسی آن محصول، تسلط فنی داشته باشد.

2-4-4- شرکت در حال ساخت یکی از ماژول‌های اساسی محصول مورد تعمیر باشد و این ماژول حائز شرط بند 1-1 ماده (1) آیین‌نامه (شرط سطح فناوری) باشد.

3-4-4- خدمت تعمیرات اساسی یا محصول مورد تعمیر، به فروش رسیده و توسط شرکت ضمانت/گارانتی شده باشد.

5-4- شرکت‌های مجری پروژه‌های «مهندسی، پیمانکاری و ساخت» (EPC)، در صورت دارا بودن شرایط زیر تأیید می‌شوند:

1-5-4- طراحی مفهومی، طراحی پایه یا طراحی تفصیلی حداقل یک پروژه اخیر شرکت، حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه باشد.

2-5-4- شرکت حداقل (10) درصد از قیمت قراردادهای پروژه مذکور در بند قبل را از محصولات تأیید شده شرکت‌های دانش بنیان، تأمین نموده باشد.

6-4- شرکت‌هایی که در اظهارنامه مالیاتی سال مالی گذشته خود دارای درآمد عملیاتی بالایی باشند، و کمتر از (3) درصد از این درآمد، ناشی از فروش کالاها، خدمات، فرایند تولید با تجهیزات تولید دانش بنیان حائز همه معیارهای ماده (1) باشد، در صورت دارا بودن شرایط زیر تأیید می‌شوند:

1-6-4- دارای حداقل یک محصول حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه بوده و محصول مذکور، برای فروش تولید شده و صرفاً کاربرد داخل شرکت نداشته باشد.

تبصره: در صورتی که شرکت شرط 4-6-1 را احراز نکند، می‌تواند با تأسیس یک شرکت زایشی فعال در زمینه محصول دانش بنیان شرکت، مورد ارزیابی قرار گیرد.

7-4- شرکت‌هایی که محل اصلی فعالیت آن‌ها در مناطق کمتر برخوردار ^[4] است، در صورت دارا بودن شرایط زیر تأیید می‌شوند:

1-7-4- شرکت دارای حداقل یک محصول حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه غیر از بند 1-1 آن (شرط سطح فناوری) باشد و بجای بند مذکور، محصول حائز سطح فناوری با یک درجه پیچیدگی فنی کمتر نسبت به سایر محصولات فهرست کالاها و خدمات دانش بنیان باشد.

8-4- شرکت‌های فعال در حوزه‌های علوم انسانی، خلاق و صنایع فرهنگی، در صورت دارا بودن شرایط زیر تأیید می‌شوند:

1-8-4- شرکت دارای حداقل یک محصول حائز شرایط ماده (1) آیین‌نامه غیر از بندهای 1-1 و 1-3 (شرط سطح فناوری و طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) بوده و بجای بندهای مذکور، دارای حداقل یک محصول با یک درجه پیچیدگی کمتر نسبت به فهرست کالاها و خدمات دانش بنیان باشد.

2-8-4- شرکت در زمینه محصول مورد اشاره، دارای نیروی انسانی متخصص بوده و ایجاد یا توسعه محصول یا فرایند یا تجهیزات تولید آن، مبتنی بر دانش شرکت باشد.

9-4- شرکت‌هایی که محل اصلی فعالیت آن‌ها در پارک‌ها و مراکز رشد علم و فناوری دارای مجوز از وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری یا بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باشند، با دارا بودن مجوز فناوری مورد تأیید از یکی از وزارتین و شرایط زیر، تأیید می‌شوند:

1-9-4- شرکت حائز کلیه معیارهای آیین‌نامه غیر از بندهای 1-2 و 1-3 ماده (1) آیین‌نامه (شروط مرحله تولید و طراحی مبتنی بر تحقیق و توسعه) باشد و بجای این دو بند، دارای یک کالا با نمونه آزمایشگاهی در حال تکمیل (با قابلیت بررسی فنی) بوده و عدم وجود بند 1-3، ناشی از نواقص نمونه آزمایشگاهی باشد.

2-9-4- پارک و مرکز رشد محل استقرار شرکت، دارای نظام ارزیابی مورد تأیید کمیته مشترک وزارتین و دبیرخانه کارگروه باشد.

1-5- محصولاتی که شرایط این پیوست را داشته باشند، به عنوان محصولات دانش بنیان تأیید می‌شوند و حمایت‌های مورد نظر این پیوست، صرفاً برای توسعه و تولید این محصولات ارائه خواهد شد.

2-5- شرکت‌های مستعد دانش بنیان (نوع 3)، مشمول حمایت‌های بندهای (الف)، (هـ) و (و) ماده (3) قانون (از جمله معافیت مالیاتی و معافیت حق بیمه قراردادها)، تسهیلات سربازی و تسهیلات واگذاری اراضی صنعتی نمی‌شوند. بهره‌مندی از سایر حمایت‌ها، با رعایت مصوبات کارگروه بلامانع است.

3-5- دبیرخانه کارگروه می‌تواند شرکت‌های مستعد دانش بنیان (نوع 3) را با توجه به معیارهای این پیوست، دسته‌بندی نموده و پس از مشخص نمودن ضوابط ارزیابی هر دسته، ارزیابی آن‌ها را آغاز نموده و اطلاع‌رسانی به نهادهای حمایتی را بر اساس این دسته‌بندی، انجام دهد.

تبصره: شرکت‌های حائز معیارهای دانش بنیان نوع 1 و 2 آیین‌نامه و واجد محصولات دارای شرایط این پیوست، صرفاً با معرفی صندوق نوآوری و شکوفایی می‌توانند از مزایای این پیوست استفاده نمایند.

1. شهرداری‌ها و شرکت‌های تابعه آنان مادام که بیش از 50 درصد سهام و سرمایه آن‌ها متعلق به شهرداری‌ها باشد

2. بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی

3. هلال احمر

4. کمیته امداد امام

5. بنیاد شهید انقلاب اسلامی

6. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی

7. کمیته ملی المپیک ایران

8. بنیاد 15 خرداد

9. سازمان تبلیغات اسلامی

10. سازمان تأمین اجتماعی

11. فدراسیون‌های ورزشی آماتوری جمهوری اسلامی ایران

12. مؤسسه‌های جهاد نصر، جهاد استقلال و جهاد توسعه زیر نظر جهاد سازندگی

13. شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی

14. کتابخانه حضرت آیت‌الله مرعشی نجفی (قم)

15. جهاد دانشگاهی

16. بنیاد امور بیماری‌های خاص

17. سازمان دانش‌آموزی جمهوری اسلامی ایران

18. صندوق بیمه روستاییان و عشایر

19. صندوق تأمین خسارت‌های بدنی

20. سازمان تعاونی مصرف کادر نیروهای مسلح (اتکا)

21. کمیته ملی پاراالمپیک جمهوری اسلامی ایران

22. صندوق نوآوری و شکوفایی

23. صندوق کارآفرینی امید.

1- سازمان‌ها و نهادهای عمومی غیر دولتی اشاره شده در ماده (1) این پیوست

2- اشخاص حقوقی که مدیر آن از سوی مجموعه‌های حاکمیتی و دولتی تعیین می‌شود

3- نهادها و سازمان‌های وقفی و بقاع متبرکه

4- کلیه صندوق‌های بازنشستگی اعم از کشوری و لشکری و بنیادهای تعاون و صندوق‌های ذخیره کارکنان، نظیر صندوق‌های بازنشستگی وابسته به دستگاه‌های اجرایی و وابسته به دستگاه‌هایی که شمول قانون بر آن‌ها مستلزم ذکر یا تصریح نام است

5- نهادهای انقلاب اسلامی

6- شرکت‌های سرمایه‌گذاری عدالت استانی

7- شرکت‌های سرمایه‌گذاری متعلق به بانک‌های دولتی

8- سازمان‌ها و مؤسسات خیریه کشور

9- نهادهای نظامی و انتظامی کشور.