مورخ: 1401/09/27
شماره: 140109970906010705
سایر قوانین
درخواست ابطال بند 2 ماده 5 دستورالعمل شماره 200/1401/530 مورخ 1401/4/18 از هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
شماره پرونده: هـ ع/0101589
شاکی: آقای بهمن زبردست
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 2 ماده 5 دستورالعمل شماره 530/1401/200 مورخ 1401/04/18 رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور از تاریخ تصویب
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته ابطال بند 2 ماده 5 دستورالعمل شماره 530/1401/200 مورخ 1401/04/18 رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور از تاریخ تصویب به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است.
متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
[مقرره فوق در سربرگ اسناد مرتبط در دسترس است.]
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
طبق ماده 186 ق. م. م صدور یا تجدید یا تمدید کارت بازرگانی و پروانه کسب اشخاص حقیقی یا حقوقی از طرف مراجع صلاحیت‌دار، منوط به ارائه گواهی از اداره امور مالیاتی مبنی بر پرداخت یا ترتیب پرداخت مالیات قطعی شده می‌باشد و در صورت عدم رعایت این حکم مسئولان امر نسبت به مالیات‌های مؤدی با وی مسئولیت تضامنی خواهند داشت.
نکته اساسی در این موضوع قطعیت بدهی مالیاتی است که در شماری از آرای هیأت تخصصی دیوان نیز بر این موضوع تأکید شده است و تا پس از صدور این دستورالعمل سازمان امور مالیاتی رویه یکسان در خصوص موضوع داشته و اجازه صدور گواهی ماده 186 ق. م. م برای هیچ مؤدی در صورت داشتن بدهی قطعی را نمی‌داد.
اما در بند 2 این دستورالعمل برخلاف رویه پیشین سازمان امور مالیاتی و رویه مقرر در بند 1 ماده 5 همین دستورالعمل، صرفاً بدهی مربوط به واحد کسبی مورد استعلام ملاک عمل می‌باشد، اما اگر بدهی‌های مالیاتی قطعی شده همین صاحب مشاغل به مرحله وصول و اجرا رسیده باشد این حکم اجرا نمی‌شود.
در حالی که ماده 186 ق. م. م از حیث حکم مندرج در آن به طور یکسان شامل همه مؤدیان اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی می‌باشد و ایضاً در مرحله وصول و اجرا بودن با مرحله پیش از آن تأثیری در حکم مقنن ندارد و وفق آن وجود هرگونه بدهی قطعی مالیاتی مانع صدور گواهی ماده 186 ق. م. م می‌شود فلذا تقاضای ابطال از زمان صدور حکم بند 2 ماده 5 دستورالعمل، در این حد که عدم صدور گواهی ماده 186 قانون را برای صاحبان مشاغل که دارای بدهی قطعی نامرتبط با فعالیت کسبی مورد استعلام هستند را مشروط به ارسال این بدهی‌ها به مرحله وصول و اجرا نموده است، دارم.
در پاسخ به شکایت مذکور مدیرکل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی سازمان امور مالیاتی طی لایحه شماره 4367/212/ص مورخ 1401/07/11 به صور خلاصه بیان نموده است که:
الف - طبق ماده 186 ق. م. م صدور یا تجدید یا تمدید کارت بازرگانی … منوط به ارائه گواهی از اداره مالیاتی صلاحیت‌دار مبنی بر پرداخت با ترتیب پرداخت بدهی قطعی مالیاتی است و بر مبنای اختیار حاصل از تبصره 1 ماده 219 قانون مزبور و در راستای تسهیل فرایند صدور گواهی ماده 186 قانون یاد شده، ترتیبات اجرایی به موجب دستورالعمل یاد شده، تدوین یافته است.
ب - برای تبیین عنوان واحد کسبی مذکور در بند (2) ماده (5) دستورالعمل مورد شکایت ذکر این نکته ضروری است که مطابق ماده 100 قانون مالیات‌های مستقیم مؤدیان موضوع این فصل مکلف به ارائه اظهارنامه مربوط به فعالیت‌های شغلی خود در یک سال مالیاتی برای هر واحد شغلی یا هر محل به نحو جداگانه طبق نمونه تنظیم شده توسط سازمان امور مالیاتی می‌باشند.
با این وصف باید برای واحد شغلی و هر محل کسب، پرونده مالیاتی جداگانه تشکیل شود و رسیدگی جداگانه نیز نسبت به آن انجام خواهد شد.
ج - برخلاف ادعای شاکی از حیث صدور گواهی ماده 186 قانون، تفاوتی بین بدهی اشخاص حقیقی و حقوقی قائل نشده است و در مورد هر دو مطالبه انجام خواهد شد لیکن چون اشخاص حقوقی برای همه فعالیت‌های خود طبق مفاد ماده (3) آیین‌نامه اجرایی تبصره 3 ماده 169 ق. م. م یک پرونده مالیاتی تشکیل می‌دهند، فلذا برای صدور گواهی یاد شده همه بدهی مالیاتی آن‌ها باید وصول شود.
د - در دستورالعمل سابق با تفسیر موسع انجام شده (دستورالعمل شماره 31/98/200 مورخ 1398/04/05) بر وصول تمامی بدهی‌های مالیاتی قطعی مرتبط با تمام پرونده‌های شغلی مؤدیان حقیقی تأکید شده بود لیکن با لحاظ بازخوردهای دریافتی از مأمورین مالیاتی و به جهت کوتاه شدن فرایند مربوط و تسهیل محیط کسب و کار و دیگر رویکرد جدید مقنن در صدور مجوزهای کسب و کار در مهلت 3 روز، این تصمیم اتخاذ شده است. تقاضای رد شکایت واصله را دارم.
با لحاظ نظر همکاران محترم قضایی عضو هیأت تخصصی پرونده کلاسه 0101589، با استعانت از درگاه خداوند متعال به شرح ذیل اقدام به صدور رأی می‌نماید؛
رأی هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
با عنایت به اینکه شکایت شاکی در مجموع راجع به بند 2 ماده 5 دستورالعمل شماره 530/1401/200 مورخ 1401/04/18 سازمان امور مالیاتی می‌باشد که مفاد آن مبین صدور احکامی در خصوص ماده 186 قانون مالیات‌های مستقیم و صدور گواهی موضوع این ماده که مبتنی بر پرداخت بدهی مالیاتی می‌باشد و بیان نوع بدهی که مؤدیان باید پرداخت نمایند تا گواهی مزبور برای آن‌ها صادر گردیده بوده و در جهت رعایت حقوق مؤدیان در این مقررات مورد شکایت اولاً - صرفاً در خصوص بدهی مالیاتی مؤدیان آن‌ها را مشمول حکم قانون دانسته است نه هر نوع بدهی ثانیاً - در مورد بدهی شناسایی شده در سامانه عملکردی، صرفاً بدهی مربوط به واحد کسبی مورد استعلام را ملاک عمل قرار داده است یعنی چنانچه تسهیلات راجع به این واحد کسبی باشد صرفاً بدهی مربوط به واحد کسبی از حیث تسویه ملاک عمل می‌باشد. ثالثاً - در مورد بدهی‌های شناسایی شده در سامانه وصول و اجرا سامانه نسیم، صرف نظر از واحد کسبی مورد استعلام و غیر آن، چون در مرحله وصول و اجرا می‌باشد، تمامی بدهی‌های مالیاتی ملاک عمل جهت پرداخت برای صدور گواهی موضوع ماده 187 ق. م. م می‌باشد که این احکام در راستای اجرای صحیح و دقیق قانون بوده و مغایرتی با حکم قانون نداشته به استناد بند ب ماده 84 از قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رأی به رد شکایت صادر می‌نماید. رأی مزبور ظرف بیست روز پس از صدور قابل اعتراض از ناحیه ریاست محترم دیوان یا ده نفر از قضات گران‌قدر دیوان عدالت اداری می‌باشد.
محمدعلی برومندزاده
رئیس هیأت تخصصی مالیاتی بانکی
دیوان عدالت اداری
مورخ: 1401/04/18
شماره: 200/1401/530
دستورالعمل
مورخ: 1400/12/25
شماره: 100
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1398/04/05
شماره: 200/98/31
بخشنامه
مورخ: 1394/04/31
شماره: 186
قانون مالیات‌های مستقیم