لوگو

بازگشت
مورخ: 1401/12/27
شماره: 241670/ت 59793 هـ
تصویب‌نامه و تصمیم‌نامه
معیارهای تعیین سطح آلایندگی واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و خدماتی آلاینده
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی - وزارت صنعت، معدن و تجارت
وزارت کشور - وزارت امور اقتصادی و دارایی - وزارت نفت
سازمان حفاظت محیط زیست - سازمان ملی استاندارد ایران
هیأت وزیران در جلسه 1401/12/21 به پیشنهاد کارگروه متشکل از نمایندگان سازمان حفاظت محیط زیست و وزارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، صنعت، معدن و تجارت، کشور و امور اقتصادی و دارایی (سازمان امور مالیاتی کشور) و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده (27) قانون مالیات بر ارزش افزوده - مصوب 1400-، معیارهای تعیین سطح آلایندگی واحدهای تولیدی صنعتی، معدنی و خدماتی آلاینده را به شرح زیر تصویب کرد:
معیارهای تعیین سطح آلایندگی واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و خدماتی آلاینده
ماده 1- در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:
1- قانون: قانون مالیات بر ارزش افزوده - مصوب 1400-.
2- سازمان: سازمان حفاظت محیط زیست.
3- واحد آلاینده: واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و خدماتی آلاینده که به تشخیص سازمان، حدود مجاز و استانداردهای محیط زیستی را رعایت نمی‌کنند.
4- شاخص آلایندگی: معیارهایی بر اساس شدت، مدت و نوع آلایندگی جهت تعیین نرخ عوارض واحد آلاینده.
5- پایش: بررسی وضعیت آلایندگی محیط زیستی واحد آلاینده که از طریق انجام پایش ادواری ادارات کل حفاظت محیط زیست استان‌ها، خوداظهاری از طریق آزمایشگاه معتمد و یا داده‌های سامانه پایش برخط انجام می‌شود. در موارد تناقض نتایج خوداظهاری با اندازه‌گیری‌های انجام شده توسط اداره کل حفاظت محیط زیست استان، اندازه‌گیری انجام شده توسط اداره کل حفاظت محیط زیست استان ملاک عمل است.
6- واحدهای مشمول خوداظهاری: واحدهایی که طبق تبصره (4) ماده (11) قانون هوای پاک - مصوب 1396- و تبصره (2) ماده (18) قانون حفاظت از خاک - مصوب 1398- و مطابق با ضوابط خوداظهاری در پایش آلایندگی، موظف به انجام خوداظهاری در پایش می‌باشند.
7- واحدهای مشمول نصب پایش برخط: واحدهایی که طبق تبصره (3) ماده (11) قانون هوای پاک - مصوب 1396- موظف به نصب سامانه پایش برخط می‌باشند.
ماده 2- واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و خدماتی که به تشخیص سازمان حدود مجاز را مطابق استانداردهای محیط زیستی مندرج در مصوبات زیر رعایت می‌کنند، مشمول این آیین‌نامه نمی‌شوند:
1- حد مجاز انتشار آلاینده‌های هوا در صنایع موضوع تصویب‌نامه شماره 84411/ت 55181 هـ مورخ 1397/06/27.
2- حدود مجاز آلودگی صوتی موضوع آیین‌نامه اجرایی ماده (29) قانون هوای پاک موضوع تصویب‌نامه شماره 84401/ت 55069 هـ مورخ 1397/06/27 و اصلاحات بعدی آن.
3- استانداردهای خروجی فاضلاب (موضوع ابلاغیه شماره 1527-32 مورخ 1373/05/30 سازمان حفاظت محیط زیست، موضوع ماده 5 آیین‌نامه جلوگیری از آلودگی آب موضوع تصویب‌نامه شماره 18241/ت 71 هـ مورخ 1373/03/16).
4- حدود مجاز آلودگی خاک (موضوع ابلاغیه شماره 18569/100/99 مورخ 1399/05/27 سازمان حفاظت محیط زیست، موضوع ماده 11 قانون حفاظت از خاک - مصوب 1398-).
ماده 3- شاخص و نرخ عوارض آلایندگی واحدهای آلاینده، به شرح جدول زیر محاسبه می‌شود:

شاخص و نرخ آلایندگی واحدهای آلاینده
شاخص آلایندگی واحدنرخ آلایندگی واحد (درصد)
1 تا 399 (کمتر از 400)0/5
از 400 تا 7501
از 751 تا 10001/5

ماده 4- عدد شاخص آلایندگی واحدهای مشمول نصب سامانه پایش برخط یا انجام خوداظهاری مستند به ارائه نتایج حاصل از پایش، به شرح جدول زیر محاسبه می‌شود:

نحوه تعیین شاخص آلایندگی واحد
ردیفنوع آلایندگیحداکثر عدد شاخص آلایندگیشماره معیارعنوان معیاروضعیت و وزن
میزانوزنمیزانوزنمیزانوزن
1آلودگی هوا4001شدت آلودگی هوای کل واحد (بر اساس انحراف از حد مجاز آلودگی)از 5 تا 100 درصد100از 101 تا 500 درصد250بالاتر از 500 درصد350
2مدت آلایندگی در سال بر اساس نتایج آزمایشیک فصل در سال10دو فصل در سال30بیش از دو فصل در سال50
3درصد پیشرفت فیزیکی اجرای برنامه‌های مصوب کاهش آلودگی هوا در بازه زمانی مشخص شده (حداکثر 2 سال و غیر قابل تمدید)بیش از 90100-بین 76 تا 9070-بین 51 تا 7550-
2آلودگی آب3501شدت آلودگی آب کل واحد (بر اساس انحراف از حد مجاز آلودگی)از 50 تا 100 درصد50از 101 تا 500 درصد180بالاتر از 500 درصد300
2مدت آلایندگی در سال بر اساس نتایج آزمایشیک فصل در سال10دو فصل در سال30بیش از دو فصل در سال50
3درصد پیشرفت فیزیکی اجرای برنامه‌های مصوب کاهش آلودگی آب در بازه زمانی مشخص شده (حداکثر 2 سال و غیر قابل تمدید)بیش از 90 درصد50-بین 76 تا 90 درصد30-بین 51 تا 75 درصد20-
3آلودگی خاک2001شدت آلودگی خاک (بر اساس انحراف از حدود مجاز)تا 100 درصد50بین 101 تا 500 درصد100بالاتر از 500 درصد150
2مدت آلایندگی در سال بر اساس نتایج آزمایشیک فصل در سال10دو فصل در سال30بیش از دو فصل در سال50
3درصد پیشرفت فیزیکی اجرای برنامه‌های مصوب کاهش آلودگی خاک در بازه زمانی مشخص شده (حداکثر 2 سال و غیر قابل تمدید)بیش از 90 درصد50-بین 76 تا 90 درصد30-بین 51 تا 75 درصد20-
4آلودگی صوتی501شدت آلودگی صوتی (بر اساس انحراف از حدود مجاز)کمتر از 20 واحد (دسی‌بل)5بین 21 تا 50 واحد15بالاتر از 50 واحد30
2مدت آلایندگی در سال بر اساس نتایج آزمایشیک فصل در سال5دو فصل در سال10سه فصل در سال20
3درصد پیشرفت فیزیکی اجرای برنامه‌های مصوب کاهش آلودگی صوتی در بازه زمانی مشخص شده (حداکثر 1 سال و غیر قابل تمدید)بیش از 90 درصد5-بین 76 تا 90 درصد3-بین 51 تا 75 درصد1-
مجموع1000

تبصره 1- در مواردی که امکان نمونه‌گیری و آزمایش وجود ندارد، واحد موظف است در مهلت مقرر شده توسط اداره کل محیط زیست استان، نسبت به فراهم شدن امکان نمونه‌گیری و آزمایش اقدام نماید.
تبصره 2- واحدهایی که از انجام خوداظهاری، ارائه اطلاعات الزامی یا ایجاد امکان نمونه‌گیری و آزمایش در مهلت مقرر استنکاف می‌کنند، در اولین دوره بعد از تصویب این آیین‌نامه، مشمول پرداخت عوارض با نرخ نیم درصد (0/5%)، دوره دوم مالیاتی مشمول پرداخت عوارض با نرخ یک درصد (1%) و از دوره سوم به بعد مشمول پرداخت عوارض با نرخ یک و نیم درصد (1/5%) خواهند شد.
تبصره 3- واحدهای آلاینده فاقد مجوز فعالیت که بعد از ابلاغ ضوابط و معیارهای استقرار صنایع موضوع تصویب‌نامه شماره 64677/ت 18591 هـ مورخ 1378/12/26 تأسیس شده‌اند، ملزم به پرداخت عوارض با نرخ یک و نیم درصد (1/5%) می‌باشند.
تبصره 4- کلیه واحدهای پالایشگاهی نفت و پتروشیمی دارای کارکنان به تعداد (50) نفر و بیشتر، در صورت انتشار گازهای آلاینده با مشعل غیر عادی، نرخ نیم درصد (0/5%) به عوارض پرداختی آن واحد تا سقف مندرج در قانون، در فصل مربوط اضافه می‌گردد. شیوه‌نامه اجرای این تبصره در چهارچوب قوانین، توسط سازمان و با همکاری وزارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، نفت و کشور ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه تهیه و توسط رئیس سازمان ابلاغ می‌شود.
تبصره 5- به منظور بهبود عملکرد محیط زیستی و تشویق واحدها به کاهش یا رفع آلایندگی، معیارهای عملکرد محیط زیستی واحد (تصویب برنامه‌های اجرایی مرتبط با کاهش آلودگی و درصد پیشرفت فیزیکی اجرای آن‌ها) که با علامت منفی در جدول موضوع این ماده درج شده است، بنا بر درخواست و با مسئولیت مدیرعامل واحد صنعتی در بازه زمانی مشخص شده (غیر قابل تمدید) و تنها برای یک بار در آلایندگی مربوط، وزن معیارهای یاد شده از شاخص آلایندگی واحد مذکور کسر می‌گردد.
تبصره 6- برنامه‌های اجرایی مرتبط با کاهش آلودگی، صرفاً در محاسبات همان نوع آلایندگی مورد محاسبه قرار می‌گیرد.
تبصره 7- شدت آلودگی هوا و آب مطابق الگوی (فرمول) زیر محاسبه می‌شود. در هر منبع آلودگی که شامل چند مؤلفه (پارامتر) باشد، مؤلفه‌ای (پارامتری) که بیشترین فاصله از حدود مجاز را دارد، ملاک محاسبه است. در صورت عدم ارائه نرخ جریان توسط واحد، غلظت اندازه‌گیری شده مستقیماً لحاظ می‌گردد:
شدت آلودگی = جمع پیاپی (نرخ هر جریان گازی یا پساب خروجی آلاینده × درصد انحراف بالاتر از حدود مجاز آلودگی همان جریان گازی یا پساب خروجی آلاینده)/مجموع نرخ جریان‌های خروجی گازی یا پساب واحد
تبصره 8- شدت آلودگی خاک در هر واحد بر اساس مؤلفه‌ای (پارامتری) که بیشترین فاصله از حدود مجاز را دارد، محاسبه می‌گردد.
تبصره 9- ملاک احراز آلودگی در واحدهای غیر مشمول نصب سامانه پایش برخط یا انجام خوداظهاری، گزارش کارشناسی با تأیید اداره کل حفاظت محیط زیست استان است. عوارض آلایندگی این واحدها با نرخ نیم درصد (0/5%) محاسبه می‌گردد. دستورالعمل نحوه تهیه گزارش کارشناسی و مستندات مربوط ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، توسط سازمان تهیه و ابلاغ می‌شود.
ماده 5- مرجع اعلام نام واحد آلاینده و دستورالعمل محاسبه نرخ آلایندگی آن، پایگاه اطلاعاتی واحدهای آلاینده سازمان موضوع تبصره (3) ماده (27) قانون می‌باشد. در این پایگاه نحوه محاسبه معیارها و تعیین سطح و نرخ آلایندگی واحد، برای همان واحد، مشخص و قابل دسترس است.
تبصره 1- تمامی دستگاه‌ها، وزارتخانه‌ها و سازمان‌های متولی واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و خدماتی موظفند ضمن اطلاع‌رسانی این دستورالعمل به کلیه واحدهای حقیقی و حقوقی مرتبط، فهرست واحدهای تحت پوشش خود را (در صورت امکان به صورت تارنما) به سازمان ارائه نمایند. عدم معرفی نام واحد توسط دستگاه‌های متولی، رافع مسئولیت سازمان حفاظت محیط زیست می‌باشد.
تبصره 2- منظور از پایگاه اطلاعاتی موضوع تبصره (3) ماده (27) قانون، سامانه جامع محیط زیست کشور به نشانی (iranemp.ir) است.
تبصره 3- واحدهای تولیدی، خدماتی، صنعتی و معدنی موظفند جهت ثبت نام در پایگاه اطلاعاتی موضوع تبصره (3) ماده (27) قانون از طریق راهنمای اعلامی بر روی درگاه سازمان اقدام نمایند.
ماده 6- واحدهایی که در یک دوره موفق به کاهش نرخ آلایندگی به حداقل یک سطح پایین‌تر (معادل نیم درصد «0/5%») شوند، در دوره بعدی مشمول پرداخت یک نرخ پایین‌تر عوارض آلایندگی خواهند بود (حداکثر دو بار).
تبصره - طرح (پروژه) ها و اقدامات لازم جهت کاهش شاخص آلایندگی واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و خدماتی در داخل هر واحد که جزئی از فرایند بهره‌برداری می‌باشند، علی‌رغم افزایش ظرفیت از شمول ضوابط و معیارهای استقرار واحدها و فعالیت‌های صنعتی و تولیدی و ارزیابی اثرات محیط زیستی مستثنا هستند.
ماده 7- وزارت کشور موظف است به صورت سالانه گزارش مربوط به نحوه هزینه کرد عوارض موضوع این آیین‌نامه و میزان کاهش و رفع آلایندگی ناشی از آن را به صورت عمومی منتشر و به هیأت وزیران ارائه نماید.
ماده 8- دستگاه‌های موضوع ماده (40) قانون، که عوارض آلایندگی را دریافت و مصرف می‌نمایند، مکلفند حداقل پنجاه درصد (50%) از عوارض آلایندگی را برای بهسازی، توسعه و نگهداری فضای سبز، توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی با اولویت‌های فناوری‌های نوین، مدیریت پسماند، کاهش و رفع آلودگی، پایش آلودگی و تصفیه و بازچرخانی فاضلاب، بهینه‌سازی مصرف آب و انرژی در ساختمان‌ها و اماکن عمومی با نظارت و تأیید سازمان و با همکاری وزارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و کشور هزینه و گزارش آن را سالیانه به شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان مربوط اعلام نمایند.
محمد مخبر
معاون اول رئیس‌جمهور