آئین‌نامه اجرایی ماده 10 قانون ساماندهی صنعت خودرو

وزارت صنعت، معدن و تجارت - وزارت کشور - وزارت راه و شهرسازی
وزارت امور اقتصادی و دارایی - وزارت نفت - سازمان حفاظت محیط زیست
سازمان ملی استاندارد ایران - گمرک جمهوری اسلامی ایران
فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران - بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران

هیات وزیران در جلسه 1402/10/17 به پیشنهاد مشترک سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان ملی استاندارد ایران و بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و به استناد تبصره (7) ماده (10) اصلاحی قانون ساماندهی صنعت خودرو مصوب 1401 و اصل 138 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آئین‌نامه اجرایی ماده مذکور را به شرح زیر تصویب کرد:

آئین‌نامه اجرایی ماده (10) قانون ساماندهی صنعت خودرو

ماده 1- در این آئین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:

1- قانون: قانون ساماندهی صنعت خودرو مصوب 1400 با اصلاحات بعدی آن.
2- وزارت: وزارت صنعت، معدن و تجارت.
3- صندوق: صندوق مادر تخصصی حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته وزارت صنعت، معدن و تجارت.
4- خودرو: خودروی موضوع ماده (8) قانون.
5- سن فرسودگی: سن معین شده وسایل نقلیه موتوری مطابق این آئین‌نامه.
6- خودروی فرسوده: تمامی وسایل نقلیه موتوری با سن بیشتر از سن فرسودگی.
7- کلان‌شهر: شهرهای بالای یک میلیون نفر جمعیت.
8- اسقاط: اعمال تغییرات فیزیکی بر روی خودروهای فرسوده به صورتی که خودرو و قطعات آن غیر قابل استفاده و غیر قابل برگشت به چرخه حمل و نقل شود.
9- گواهی اسقاط: گواهی الکترونیکی دارای شناسه منحصر به فرد و یکتا که نشان‌دهنده انجام عملیات اسقاط و از رده خارج شدن صحیح خودروی فرسوده بوده و مورد تأیید مراجع ذی‌صلاح می‌باشد.
10- سامانه: سامانه‌ای جامع شامل تمامی فرایندهای اسقاط موضوع قانون و امور مرتبط در حوزه اسقاط، از جمله صدور گواهی اسقاط، پرداخت وجه معادل اسقاط، ارسال اطلاعات جهت شماره‌گذاری و سایر موارد مبتنی بر اسقاط وسایل نقلیه که تحت مدیریت وزارت فعالیت می‌نماید.
11- فراجا: فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران.
12- مرکز: مرکز اسقاط و بازیافت خودرو که واحد صنعتی بوده و ضمن اخذ تأییدیه‌های فراجا و سازمان حفاظت محیط زیست، پروانه بهره‌برداری معتبر از وزارت را اخذ می‌نماید و مجاز به فعالیت برابر دستورالعمل موضوع تبصره (1) ماده (18) این آئین‌نامه در حوزه اسقاط و بازیافت خودرو می‌باشد.
13- انواع خودروی ترکیبی (هیبریدی):
الف - خودرو بردافزا (ای‌آرای‌وی): انواع خودرو سواری دارای موتور برقی به عنوان نیروی محرکه خودرو و موتور احتراقی صرفاً به منظور تغذیه (شارژ) باتری بوده و در این آئین‌نامه جزء خودرو برقی محسوب می‌شود.
ب - خودرو برقی - بنزینی (هیبریدی) (اچایوی): انواع خودرو سواری با هر دو موتور پیستونی درون‌سوز جرقه‌ای - احتراقی و موتور برقی به عنوان نیروی محرکه.
پ - خودرو برقی - بنزینی (هیبریدی) پلاگین (پیاچایوی): انواع خودرو سواری با هر دو موتور پیستونی درون‌سوز جرقه‌ای - احتراقی و موتور برقی به عنوان نیروی محرکه که قابلیت تغذیه (شارژ) از طریق اتصال به منابع خارجی برق را دارند.
14- گروه کاربری پایه: کاربری‌هایی که به صورت هم خانواده در پرداخت عوارض عرضه‌کنندگان خودرو نوشماره امکان استفاده از گواهی اسقاط مطابق جدول زیر برای آن‌ها وجود دارد:

ردیف	نام گروه	کاربری‌های عضو
1	موتورسیکلت	موتورسیکلت
2	سواری	سواری - وانت - تاکسی - ون ام 1- کامیونت تا 4 تن
3	دیزل سبک	کامیونت 4 تا 6 تن - مینی‌بوس - ون ام 2
4	دیزل سنگین	کامیون و اتوبوس
5	کامیون کشنده	کامیون کشنده

ماده 2- سن فرسودگی وسایل نقلیه به شرح زیر است:

تبصره 1- سن خودروهای وارداتی در صورت داشتن سابقه شماره‌گذاری، بر اساس کارت شناسایی وسیله نقلیه و در غیر این صورت بر اساس شماره شناسایی وسیله نقلیه (ویآیان) سازنده محاسبه می‌شود.

تبصره 2- اسقاط خودروهای حادثه دیده به هر علت از جمله آتش‌سوزی، تصادف سنگین و غیره که به سن فرسودگی رسیده باشند نرسیده باشند، بر اساس گزارش مراجع ذی‌صلاح و تأییدیه فراجا و پس از ثبت در سامانه بلامانع است.

تبصره 3- در مورد خودروهای بالای (10) سال که مطابق جدول موضوع این ماده، به سن فرسودگی نرسیده‌اند، در صورتی که از نظر ایمنی یا آلایندگی طی دو بار متوالی قادر به اخذ گواهی معاینه فنی نشوند، مالک وسیله نقلیه می‌تواند نسبت به اسقاط وسیله نقلیه خود اقدام نماید. این گروه از خودروها در اولویت پرداخت تسهیلات قرار نخواهند گرفت.

تبصره 4 3- سن فرسودگی اتوبوس‌های درون‌شهری مشروط به بازآمد (اورهال) و اخذ تأییدیه‌های مربوط به ایمنی و زیست محیطی از سازمان‌های ذی‌ربط تا 5 سال قابل افزایش خواهد بود.

تبصره 4- سن فرسودگی خودروهای دولتی مطابق سن فرسودگی جدول موضوع این ماده محاسبه می‌شود.

تبصره 5- خودروهای تجاری که مطابق با جدول فوق به سن فرسودگی رسیده‌اند، شامل محدودیت‌هایی از قبیل ممنوعیت حمل بار و مسافر در کلان شهرها و عدم ورود به منطقه کم انتشار آلاینده (LEZ) خواهند بود.

تبصره 6- کلیه سکوهای حمل بار و مسافر در کشور موظفند از هرگونه به‌کارگیری خودروهایی که به سن فرسودگی رسیده‌اند، ممانعت به عمل آورند.

تبصره 7- خودروهایی که مطابق با جدول موضوع این ماده به سن فرسودگی رسیده‌اند، سهمیه سوخت مطابق با نرخ اول و دوم برای آن‌ها تغذیه (شارژ) نخواهد شد و تنها در صورتی امکان دریافت کارت سوخت خواهند داشت که در سامانه ثبت نام کرده باشند.

تبصره 8- تردد، نقل و انتقال و تعویض پلاک خودروها به کلان شهرها پس از رسیدن به سن فرسودگی با رعایت شرایط ماده (5) ممنوع بوده و پلیس راهور فراجا موظف است نسبت به تخصیص شماره (کد) جریمه خودروهای فرسوده به تمامی دوربین‌های نظارتی اقدام کند.

ماده 3- وزارت مکلف است ظرف سه ماه تمامی زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری لازم برای ایجاد سامانه را فراهم و اعلام عمومی نموده و به منظور تمرکززدایی از عملکرد سامانه و پیشگیری از تخلفات صدور گواهی اسقاط، دسترسی کامل خدمت اینترنتی (وب‌سرویس) به سامانه را برای دستگاه‌های اجرایی مربوط از جمله پلیس راهور فراجا، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت راه و شهرسازی ایجاد نماید.

ماده 3- وزارت مکلف است تمامی زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری لازم برای ایجاد سامانه را فراهم و به منظور تمرکززدایی از عملکرد سامانه و پیشگیری از تخلفات صدور گواهی اسقاط، دسترسی لازم خدمت اینترنتی (وب‌سرویس) به سامانه را برای دستگاه‌های اجرایی مربوط از جمله پلیس راهور فراجا، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، وزارت کشور و وزارت راه و شهرسازی ایجاد نماید. وزارت مکلف است به استناد ماده (2) قانون هوای پاک مصوب 1396 با اصلاحات بعدی و با رعایت بند (پ) ماده (107) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403، دسترسی کامل خدمت اینترنتی (وب‌سرویس) به سامانه برای سازمان حفاظت محیط زیست، ایجاد نماید.

ماده 4- اولویت نوسازی ناوگان و محدودیت تردد خودروهای فرسوده که در سامانه ثبت نام نموده و برای اسقاط، اعلام آمادگی کرده‌اند، به شرح جدول زیر است:

تبصره 1- آن دسته از خودروهای فرسوده که در سامانه ثبت نام نموده و برای اسقاط، اعلام آمادگی کرده‌اند، با رعایت اولویت‌های جدول موضوع این ماده، حداکثر تا پنج سال و زمان ایجاد شرایط لازم و اعطای تسهیلات مزبور از طریق سامانه از محدودیت‌های مربوط به خودروهای فرسوده، موضوع ماده (8) قانون هوای پاک مصوب 1396، مستثنا می‌باشند. وزارت مکلف است در پایان هر سال، بر اساس جدول یاد شده، فهرست خودروهای مشمول معافیت را به پلیس راهور فراجا جهت اعمال قانون اعلام نماید.

تبصره 2- دارندگان خودروهایی که علی‌رغم ایجاد شرایط لازم و اعطای تسهیلات توسط سامانه، نسبت به خروج خودروی فرسوده خود از ناوگان حمل و نقل اقدام نکنند، پس از اعلام توسط وزارت به پلیس راهور فراجا، با ممنوعیت تردد و سایر محدودیت‌های موضوع ماده (8) قانون هوای پاک مصوب 1396 مواجه می‌شوند.

تبصره 3- در صورت عدم استقبال متقاضیان در هر گروه کاربری با اولویت‌های مشخص شده در جدول فوق، امکان ارائه مشوق‌ها به خودروهای با سن فرسودگی پایین‌تر مجاز بوده و عدم محدودیت ایجاد شده در تردد گروه قبلی لغو می‌شود.

ماده 4- در راستای توجیه‌پذیر شدن اسقاط و مشارکت در طرح‌های نوسازی انواع ناوگان خودرو فرسوده از نظر اقتصادی، سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی مکلف است با همکاری شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران، وزارت، سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت راه و شهرسازی، در ازای اسقاط کامیون و کشنده، نسبت به اعطای گواهی صرفه‌جویی سوخت پذیرش شده در بهابازار (بورس) انرژی به صورت توأمان با صدور گواهی اسقاط توسط وزارت به مالک حقیقی یا حقوقی اسقاط‌کننده خودروی فرسوده به شرح زیر اقدام نماید:

1- دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط از جمله سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای، سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور و شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران مکلفند مطابق برنامه اعلامی تبصره (1) این ماده از ارائه هرگونه خدمات مرتبط با حمل و نقل برون‌شهری و درون‌شهری، از قبیل صدور بارنامه، باربرگ و ثبت عملکرد پیمایش و همچنین تخصیص سوخت پایه و سوخت مبتنی بر عملکرد به خودروهای باری کامیون و کشنده با ظرفیت اسمی (20) تن و بالاتر که بر اساس اطلاعات مندرج در کارت شناسایی وسیله نقلیه مشمول سن فرسودگی مندرج در جدول زیر می‌باشند، خودداری نمایند:

جدول زمان‌بندی ایجاد محدودیت تخصیص سوخت برای ناوگان فرسوده

تبصره 1- برنامه اعمال محدودیت متناسب با ظرفیت تولید داخل و واردات توسط وزارت، وزارت راه و شهرسازی (سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای) و وزارت کشور (سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور) تهیه و اعلام می‌گردد.

تبصره 2- پس از اجرای طرح برای ناوگان بالاتر از (50) تن، تصمیم‌گیری در خصوص اعمال محدودیت‌ها و مشوق‌های مندرج در این ماده برای سایر ناوگان با ظرفیت و سن پایین‌تر توسط کارگروهی با حضور نمایندگان سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران، سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای و سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، وزارت و سازمان حفاظت محیط زیست انجام و توسط سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی ابلاغ می‌گردد.

2- متقاضیان اسقاط کامیون و کشنده موضوع این ماده که دارای کارت سوخت فعال مطابق تأییدیه شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران و همچنین تابعیت ایرانی مالک بر اساس احراز شناسه (کد) ملی (برای اشخاص حقیقی) یا شناسه ملی (برای اشخاص حقوقی) هستند، پس از اخذ تأیید اسقاط از وزارت و ابطال کارت سوخت توسط شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران می‌توانند علاوه بر گواهی اسقاط از گواهی صرفه‌جویی سوخت بر اساس شیوه‌نامه مورد اشاره این ماده بهره‌مند شوند. شیوه‌نامه اجرایی این ماده و میزان گواهی صرفه‌جویی قابل تخصیص به هر خودرو (متناسب با سن، ارزش بازار و سایر ویژگی‌های آن) حداکثر ظرف دو ماه پس از ابلاغ این آئین‌نامه توسط سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی با همکاری دستگاه‌های مذکور در این ماده تدوین و ابلاغ می‌گردد.

ماده 5- کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا، مسئول سیاست‌گذاری و اولویت‌بندی طرح‌های نوسازی و از رده خارج کردن خودروهای فرسوده و اعلام آن به وزارت بعد از گذشت دوره پنج ساله در بازه‌های سه ماهه می‌باشد.

تبصره - وزارتخانه‌های راه و شهرسازی، کشور و صنعت، معدن و تجارت موظفند طرح‌های خود را در بازه‌های سه ماهه جهت طرح در کارگروه یاد شده به سازمان حفاظت محیط زیست اعلام نمایند.

ماده 5- کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا مسئول سیاست‌گذاری و اولویت‌بندی طرح‌های نوسازی و از رده خارج کردن خودروهای فرسوده و اعلام آن به وزارت به صورت سالانه می‌باشد.

تبصره 1- وزارتخانه‌های راه و شهرسازی، کشور و نفت موظفند طرح‌های خود را پس از هماهنگی با وزارت جهت تصویب در کارگروه اعلام نمایند.

تبصره 2- آن دسته از خودروهای فرسوده که در سامانه ثبت نام نموده و برای اسقاط، اعلام آمادگی کرده‌اند، با رعایت اولویت‌های موضوع این ماده، حداکثر تا پنج سال و زمان ایجاد شرایط لازم و اعطای تسهیلات مزبور از طریق سامانه از محدودیت‌های مربوط به خودروهای فرسوده، موضوع تبصره‌های ذیل ماده (2) این آئین‌نامه، مستثنا می‌باشند. وزارت موظف است در پایان هر سال، فهرست خودروهای مشمول معافیت را به پلیس راهور فراجا، وزارت کشور، وزارت نفت، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و کلیه دستگاه‌های مجری، جهت اعمال قانون اعلام نماید.

تبصره 3- دارندگان خودروهایی که علی‌رغم ایجاد شرایط لازم و اعطای تسهیلات توسط سامانه نسبت به خروج خودروهای فرسوده خود از ناوگان اقدام نکنند، پس از اعلام توسط وزارت به پلیس راهور فراجا، با ممنوعیت تردد و سایر محدودیت‌های موضوع تبصره‌های ذیل ماده (2) این آئین‌نامه مواجه می‌شوند.

تبصره 4- در صورت عدم استقبال متقاضیان در هر گروه کاربری با اولویت‌های مشخص شده در کارگروه، امکان ارائه مشوق‌ها به خودروهای با سن فرسودگی پایین‌تر مجاز بوده و عدم محدودیت ایجاد شده در تردد گروه قبلی لغو می‌شود.

ماده 6- تردد خودروها پس از رسیدن به سن فرسودگی در کلان‌شهرها با رعایت شرایط مقرر در مواد (3) و (4) این آئین‌نامه ممنوع است. پلیس راهور فراجا موظف است نسبت به تخصیص شماره (کد) جریمه خودروهای فرسوده به تمامی دوربین‌های نظارتی اقدام نماید.

تبصره - نقل و انتقال و تعویض پلاک خودروها به کلان‌شهرها پس از رسیدن به سن فرسودگی ممنوع بوده و مشمول معافیت ثبت در سامانه موضوع تبصره (1) ماده (4) این آئین‌نامه نیستند.

ماده 7- در اجرای تبصره (2) ماده (10) قانون، تولیدکنندگان خودرو موظفند به صورت ماهانه درخواست گواهی اسقاط خود را از همان گروه خودرویی برابر با یک چهارم شمارگان (تیراژ) تولیدی در سامانه درج نمایند.

تبصره - در صورتی که میزان تولید گواهی اسقاط در گروه کاربری به میزان نیاز تولیدکنندگان نباشد، وزارت با تأیید سازمان حفاظت محیط زیست و با توجه به میزان عرضه و تقاضای گواهی در هر گروه کاربری، مجاز به ادغام گروه‌های کاربری و یا صدور مجوز استفاده تولیدکنندگان از سایر گروه‌های کاربری مطابق جدول موضوع ماده (15) این آئین‌نامه خواهد بود.

ماده 7- در اجرای تبصره (2) ماده (10) قانون، تولیدکنندگان خودرو و موتورسیکلت در داخل کشور موظفند به ازای تولید هر چهار دستگاه خودرو یا موتورسیکلت، گواهی اسقاط خودرو یا موتورسیکلت معادل را از مرکز اسقاط دریافت کنند. شماره‌گذاری خودروها و موتورسیکلت‌ها منوط به ارائه گواهی اسقاط توسط خودروسازان و موتورسیکلت‌سازان معادل بیست و پنج درصد (25%) تولید ماهانه است. مراکز اسقاط مکلف به ارائه گواهی اسقاط مورد تقاضای تولیدکنندگان خودرو و موتورسیکلت می‌باشند.

تبصره - در صورتی که میزان تولید گواهی اسقاط در گروه‌های کاربری پایه به میزان نیاز تولیدکنندگان و واردکنندگان نباشد، وزارت با تأیید سازمان حفاظت محیط زیست با توجه به میزان عرضه و تقاضای گواهی اسقاط در سایر گروه‌های کاربری گواهی اسقاط، مجاز به ادغام آن و یا ایجاد ساز و کار (مکانیزم) استفاده از گروه معادل به ازای گروه کاربری پایه خواهد بود.

ماده 8- واردکنندگان خودرو (غیر از برقی و ترکیبی (هیبریدی)) موظفند به ازای واردات هر یک دستگاه خودرو، مطابق با رتبه انرژی خودروی وارداتی و با توجه به قیمت خودروی وارداتی خود، مطابق با جدول زیر نسبت به ارائه گواهی اسقاط مطابق با گروه کاربری متناسب متناظر اقدام نمایند:

تبصره 1- برای خودروهای وارداتی کار کرده که از زمان ساخت آن‌ها حداکثر دو سال می‌گذرد، جدول تعداد گواهی اسقاط مورد نیاز برای خودروهای سنگین (تجاری و عمومی) معادل بیست و پنج درصد (25%) و برای خودروهای سواری و موتورسیکلت معادل پنجاه درصد (50%) گواهی اسقاط نسبت به جدول فوق افزایش خواهد یافت.

تبصره 2- برای خودروهای وارداتی کار کرده که از زمان ساخت آن‌ها بیش از دو سال (تا سقف پنج سال) می‌گذرد، جدول تعداد گواهی اسقاط مورد نیاز برای خودروهای سنگین (تجاری و عمومی) معادل پنجاه درصد (50%) و برای خودروهای سواری و موتورسیکلت معادل صد درصد (100%) گواهی اسقاط نسبت به جدول فوق افزایش خواهد یافت.

تبصره 3- برای آن دسته از خودروهای وارداتی کار کرده که فاقد مستندات مورد تأیید سازمان ملی استاندارد ایران در خصوص رتبه انرژی محصول وارداتی می‌باشند، ملاک عمل پایین‌ترین رتبه انرژی («ای»، «اف» و «جی») تعریف شده در بازه‌های قیمتی خواهد بود.

تبصره 4- برای آمبولانس‌ها، خودروهای امدادی، نظامی و انتظامی و خودروهایی که کاربری اختصاصی حمل و نقل عمومی به تشخیص وزارت کشور دارند و خودروهایی که با پلاک عمومی شماره‌گذاری می‌شوند، گواهی اسقاط معادل بیست و پنج درصد (25%) جدول موضوع این ماده اعمال خواهد شد.

تبصره 4- برای خودروهای امدادی (آمبولانس و آتش‌نشانی)، یگان حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست، نظامی، امنیتی و انتظامی گواهی اسقاط معادل بیست و پنج درصد (25%) جدول موضوع این ماده اعمال خواهد شد.

تبصره 5- کلیه خودروهای وارداتی از جمله خودروهای وارداتی موضوع بند (ث) ماده (30) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب 1395، مشمول جدول فوق خواهند بود.

ماده 9- هرگونه استفاده و نگهداری از خودروهای فرسوده دولتی، فروش و واگذاری آن‌ها در تمامی دستگاه‌های دولتی دو سال پس از لازم‌الاجرا شدن این آئین‌نامه ممنوع است و بدون استفاده از تسهیلات دولتی از رده خارج می‌شوند.

ماده 10- خودروهای تولیدی تمام برقی از ارائه گواهی اسقاط و یا تعهدات مالی مرتبط معاف می‌باشند. واردکنندگان خودروهای برقی موظفند به ازای واردات (8) دستگاه خودرو، گواهی اسقاط (1) دستگاه خودرو از همان گروه خودرویی مندرج در جدول ماده (2) این آئین‌نامه را در سامانه درج نمایند.

تبصره 1- تولیدکنندگان خودروهای ترکیبی (هیبریدی) کامل موظفند به ازای تولید هر (6) خودرو، گواهی اسقاط (1) دستگاه خودرو از همان گروه خودرویی مندرج در جدول ماده (2) این آئین‌نامه را در سامانه درج نمایند و واردکنندگان خودروهای ترکیبی (هیبریدی) کامل موظفند به ازای واردات هر (3) دستگاه خودرو، گواهی اسقاط (1) دستگاه خودرو از همان گروه خودرویی مندرج در جدول ماده (2) این آئین‌نامه را در سامانه درج نمایند.

تبصره 1- تولیدکنندگان خودروهای ترکیبی (هیبریدی) موظفند به ازای تولید هر (4) خودرو، گواهی اسقاط (1) دستگاه خودرو از همان گروه خودرویی مندرج در جدول ماده (2) این آئین‌نامه را در سامانه درج نمایند و واردکنندگان خودروهای ترکیبی (هیبریدی) موظفند به ازای واردات هر (2) دستگاه خودرو، فارغ از میزان ارزبری، گواهی اسقاط (1) دستگاه خودرو از همان گروه خودرویی مندرج در جدول ماده (2) این آئین‌نامه را در سامانه درج نمایند.

تبصره 2- واردات و شماره‌گذاری خودروهای تمام برقی و ترکیبی (هیبریدی) کامل وارداتی که به منظور کاربری اختصاصی حمل و نقل عمومی به تشخیص وزارت کشور و وزارت راه و شهرسازی وارد می‌شوند، معاف از اسقاط خودروهای فرسوده می‌باشند.

ماده 11- مراکز موظفند نسبت به عرضه گواهی‌های اسقاط در سامانه و با قیمت مصوب سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان، حداکثر ظرف (7) روز از دریافت خودروی اسقاطی پس از تولید گواهی اسقاط اقدام نمایند و در صورت عدم عرضه گواهی‌های اسقاط تولیدی خود در مهلت مقرر، امکان عرضه مجدد و فروش آن‌ها را نخواهند داشت. گواهی‌های اسقاط عرضه شده در مهلت مقرر و با قیمت مصوب، تاریخ انقضا نداشته و تا زمان عرضه به متقاضیان، در سامانه فعال خواهند بود.

تبصره 1- مالکیت گواهی اسقاط با مالک وسیله نقلیه بوده و مجاز است استفاده از آن را به سایر ذ ی نفعان واگذار نماید.

تبصره 2- وزارت موظف است ضمن ایجاد ساز و کار فروش گواهی اسقاط در سامانه برای کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی، حداقل قیمت خرید خودروی فرسوده را به تفکیک نوع و سال ساخت (مدل)، با و بدون احتساب قیمت گواهی اسقاط به مراکز اسقاط ابلاغ و در سامانه درج نماید.

تبصره 3- وزارت موظف به ایجاد ساز و کاری در سامانه خواهد بود تا گواهی‌های اسقاط تولیدی و عرضه نشده توسط مراکز، امکان فروش و عرضه خارج از سامانه را نداشته باشد و اطلاعات گواهی‌های اسقاط ابطال شده را به صورت برخط به فراجا و گمرک جمهوری اسلامی ایران وزارت نفت ارسال نماید.

تبصره 4- وزارت موظف است ساز و کاری را فراهم نماید که تولیدکنندگان و واردکنندگان بر اساس ساز و کارهای موجود و مطابق با میزان آمار تولید و واردات واقعی خود، نسبت به خرید گواهی اسقاط در سامانه اقدام نمایند.

تبصره 5- سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان موظف است با توجه به ارائه اسناد و مدارک مثبته از ناحیه مراکز، هر شش ماه یک بار نسبت به ارزش‌گذاری گواهی اسقاط اقدام نماید.

تبصره 6- مراکز موظفند ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این آئین‌نامه، تمامی گواهی‌های اسقاط انباشتی خود قبل از ابلاغ این آئین‌نامه را با قیمت مصوب سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان در سامانه عرضه نمایند. پس از پایان مهلت مقرر، تمامی این گواهی‌ها از درجه اعتبار ساقط و غیر قابل استفاده خواهند بود.

تبصره 7- به منظور جلوگیری از اخلال در روند تولید، در صورت عدم تأمین گواهی اسقاط در سامانه، تولیدکنندگان خودرو می‌توانند یک و نیم درصد (5/1%) به مأخذ تبصره (1) ماده (28) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 را به صندوق پرداخت نمایند. وزارت مکلف است پس از صحت‌سنجی موضوع، تأییدیه شماره‌گذاری (رعایت شرط اسقاط) را به پلیس راهور فراجا ارسال نماید.

تبصره 7- در صورت عدم تأمین گواهی اسقاط در سامانه به تشخیص وزارت، تولیدکنندگان خودرو می‌توانند یک و نیم درصد (5/1%) به مأخذ تبصره (1) ماده (28) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 را به صندوق پرداخت نمایند. سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است نسبت به صحت‌سنجی موضوع (به صورت خدمات (سرویس) برخط و در لحظه به سامانه) اقدام و سپس وزارت تأییدیه شماره‌گذاری (رعایت شرط اسقاط) را به پلیس راهور فراجا ارسال نماید.

تبصره 8- در اجرای تبصره (4) ماده (10) قانون، تولیدکنندگان خودروی سواری با سهم داخلی‌سازی کمتر از چهل درصد (40%) قطعات، موظف به ارائه گواهی اسقاط برابر با پنجاه درصد (50%) تعداد تعیین شده برای خودروهای وارداتی مشابه تعیین شده در ماده (8) این آئین‌نامه می‌باشند. این دسته از تولیدکنندگان مشمول شرایط تبصره (7) این ماده نخواهند بود.

تبصره 9- وزارت موظف است با همکاری فراجا، زیرساخت سامانه‌های خود را برای انجام برخط تمامی فرایندهای این ماده، فراهم کند و امکان نظارت بر روی تمامی فرایندهای مورد نظر به سازمان حفاظت محیط زیست را ارائه نماید.

تبصره 10- فراجا موظف است نسبت به ارسال دوره‌ای اطلاعات خودروهای فرسوده اسقاط شده (در بازه‌های زمانی هفتگی)، به صورت برخط به سامانه اقدام نموده و متقابلاً وزارت در همان بازه‌های زمانی، به صورت برخط اطلاعات مربوط به خودروهای مجاز به شماره‌گذاری از نظر شرط اسقاط (پرداخت عوارض شده) را به فراجا ارسال نماید.

ماده 12- صندوق موظف است منابع حاصل شده را هر سه ماه یک بار به حساب خزانه‌داری کل کشور واریز و گزارش عملکرد مالی را به دولت ارائه نماید.

تبصره - در اجرای صحیح مفاد تبصره (2) ماده (10) قانون، صندوق موظف است تحت نظارت وزارت، اطلاعات مالی درآمد (شامل گزارش دریافتی به تفکیک شرکت‌های تولیدکننده و واردکننده، تعداد محصول، تاریخ واریز به صندوق، تاریخ واریز صندوق به خزانه‌داری کل کشور، گردش مالی ناشی از عوارض مربوط به این قانون) و هزینه کرد (از قبیل پرداخت تسهیلات به تفکیک گروه کاربری) را به صورت برخط به سامانه ارائه نماید. صندوق موظف به هماهنگی کامل با وزارت در حوزه منابع و مصارف وجوه دریافتی حوزه اسقاط خودروهای فرسوده می‌باشد.

ماده 13- منابع حاصل شده پس از گردش خزانه‌داری کل کشور به صورت صد درصد (100%) تخصیص یافته، صرف پرداخت یارانه سود و تسهیلات بانکی به متقاضیان اسقاط خودرو و موتورسیکلت فرسوده (با اولویت موتورسیکلت و خودروهای حمل و نقل عمومی) خواهد شد.

ماده 14- در اجرای تبصره (6) ماده (10) قانون، به منظور جایگزینی موتورسیکلت‌ها و خودروهای فرسوده با اولویت خودروهای حمل و نقل عمومی، وزارت نفت مکلف است با همکاری وزارت، به مبلغ مصوب شورای اقتصاد از محل ساز و کار ماده (12) قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور مصوب 1394 و منابع بانکی تعیین شده توسط شورای پول و اعتبار برای هر سال، تسهیلات و کمک‌های بلاعوض لازم که در سه ماهه اول سال تعیین می‌شود، پرداخت نماید.

ماده 15- جدول میزان تولید گواهی اسقاط حاصل از اسقاط خودروهای فرسوده به شرح زیر می‌باشد:

تبصره 1- جدول موضوع این ماده (معادل‌سازی گواهی اسقاط) صرفاً برای خودروهایی که پس از ابلاغ این آئین‌نامه در فرایندهای مختلف سامانه ثبت نام می‌نمایند، لحاظ خواهد شد.

تبصره 2- وزارت موظف است ساز و کاری را جهت نظارت بر حسن عملکرد مراکز اسقاط در سامانه ایجاد نماید تا مراکز اسقاط و بازیافت متخلف، پس از اخطار لازم به مراجع قضایی معرفی شده و پروانه فعالیت آن‌ها لغو شود.

تبصره 3- وزارت نفت مکلف است کارت سوخت خودروهای اسقاط شده را ابطال نماید.

تبصره 4- شماره‌گذاری خودروها و موتورسیکلت‌های تولید داخل منوط به ارائه گواهی اسقاط مطابق با ردیف (1) جدول موضوع این ماده (معادل‌سازی گواهی اسقاط) خواهد بود.

تبصره 4- شماره‌گذاری خودروها و موتورسیکلت‌های تولید داخل منوط به ارائه گواهی اسقاط معادل یک دستگاه خودرو به ازای هر (4) دستگاه تولید محصولات خود، مطابق با تعداد گواهی اسقاط مندرج در جدول موضوع این ماده خواهند بود.

تبصره 5- گروه کاربری موتورسیکلت مشمول حکم مقرر در تبصره ماده (7) این آئین‌نامه نخواهد بود و تولیدکنندگان موتورسیکلت موظفند صرفاً نسبت به ارائه گواهی اسقاط با کاربری موتورسیکلت اقدام نمایند. گواهی اسقاط موتورسیکلت امکان استفاده در همه گروه‌های کاربری را خواهد داشت.

تبصره 6- متقاضیانی که در طرح‌های جایگزینی موتورسیکلت‌های فرسوده نسبت به انتخاب موتورسیکلت‌های برقی اقدام نمایند، ارزش گواهی اسقاط موتورسیکلت فرسوده آن‌ها بدون احتساب سن فرسودگی، معادل هفتاد و پنج درصد (75%) گواهی اسقاط، در نظر گرفته خواهد شد. نحوه تخصیص این ارزش گواهی اسقاط به ذی‌نفعان در طرح‌های جایگزینی، مطابق با شیوه‌نامه‌های ابلاغی وزارت خواهد بود.

تبصره 6- متقاضیانی که در طرح‌های جایگزینی موتورسیکلت‌های فرسوده نسبت به انتخاب موتورسیکلت‌های برقی اقدام نمایند تعداد گواهی اسقاط موتورسیکلت فرسوده آن‌ها، معادل دو برابر تعداد گواهی اسقاط مندرج در جدول موضوع این ماده، در نظر گرفته خواهد شد. نحوه تخصیص این تعداد گواهی اسقاط به ذی‌نفعان در طرح‌های جایگزینی، مطابق با شیوه‌نامه‌های ابلاغی وزارت خواهد بود.

تبصره 7- قیمت‌گذاری برای انواع گواهی اسقاط با در نظر گرفتن جزء (2) بند (ث) ماده (48) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403، مطابق با گروه کاربری تعیین شده در ماده (1) این آئین‌نامه صورت می‌گیرد.

ماده 16- حداقل بیست درصد (20%) از خودروهای عرضه شده در قرعه کشی، به دارندگان خودروهای فرسوده (هر کدام برای یک دستگاه، در صورت وجود) با اولویت حمل و نقل عمومی اختصاص می‌یابد، مشروط به اینکه خریدار در هنگام تحویل خودروی جدید، گواهی اسقاط خودروی فرسوده خود را تحویل دهد.

ماده 17- شرکت‌های تولیدکننده و واردکننده خودرو موظفند از ابتدای خرداد ماه سال 1403 نسبت به ارائه دفترچه راهنمای بازیافت محصولات خود به مراکز اقدام نمایند.

تبصره - شرکت‌های مذکور موظفند نسبت به در نظر گرفتن ملاحظات اسقاط در فرایند طراحی محصول خود اقدام و نحوه انجام بازیافت با بالاترین بهره‌وری را در اختیار مراکز قرار دهند. صدور تأییدیه شماره‌گذاری محصولات جدید علاوه بر تأییدیه سایر مراجع، منوط به ارائه دفترچه اسقاط محصول به وزارت می‌باشد.

ماده 18- مراکز موظفند ضمن دریافت دفترچه راهنمای اسقاط از تولیدکنندگان و واردکنندگان خودرو، نسبت به ایجاد تجهیزات و ساز و کار نوین برای کاربرد مجدد و بازیافت حداکثری قطعات محصولات اسقاطی، اقدام نمایند.

تبصره 1- دستورالعمل نحوه اسقاط و بازیافت، تعیین هزینه‌های کارشناسی، احراز اصالت خودرو، سطح فناوری و عملکرد مراکز و رتبه‌بندی آن‌ها بر اساس میزان بازیافت محصولات، همچنین نحوه نظارت بر فعالیت مراکز و برخورد با تخلفات آن‌ها ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آئین‌نامه، در چهارچوب قوانین و مقررات توسط وزارت و با همکاری با کسب نظر از سازمان حفاظت محیط زیست و فراجا و سایر دستگاه‌های مربوط تدوین و توسط وزارت ابلاغ می‌شود.

تبصره 2- مراکز موظفند امکان استقرار، بازدید و ارزیابی شرکت‌های بازرسی صلاحیت‌دار مورد تأیید مرکز ملی تأیید صلاحیت و سایر نمایندگان وزارت از فرایندهای اسقاط خودرو و انتقال اطلاعات مورد نیاز آن‌ها را فراهم نمایند. همچنین سازمان حفاظت محیط زیست مطابق قانون امکان بازدید و نظارت بر مراکز اسقاط را دارد.

ماده 19- وزارت موظف است ضمن نظارت بر حسن عملکرد مراکز اسقاط و ساز و کار صدور گواهی اسقاط در سامانه با افراد یا مراکز متخلف متناسب با سطح تخلف آن‌ها برخورد قانونی نماید.

تبصره 1- استعلام اولیه سوابق خودرو از سه مرجع پلیس راهور فراجا، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و شرکت پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی صورت می‌پذیرد. مراجع مذکور موظفند همکاری لازم را با وزارت به عمل آورند.

تبصره 2- وزارت موظف است ضمن بهره‌گیری از فناوری‌های نوین از جمله هوش مصنوعی و داده کاوی در شناسایی تخلفات، دستورالعمل نظارت و رتبه‌بندی مراکز اسقاط مشتمل بر نحوه اسقاط خودرو، بازیافت و اسقاط مجدد از قطعات را با مشارکت ذی‌نفعان، ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آئین‌نامه تدوین و ابلاغ نماید.

ماده 20- خودروهای موضوع آئین‌نامه شناسایی و صیانت از وسیله‌های نقلیه تاریخی موضوع تصویب‌نامه شماره 186094/ت 60582 هـ مورخ 1402/10/13 از شمول این آئین‌نامه مستثنا می‌باشند.

ماده 21- تصویب‌نامه شماره 61572/ت 42596 ک مورخ 1388/03/20، بند (4) تصویب‌نامه شماره 92308/ت 40587 ک مورخ 1387/06/07، بند (1) تصویب‌نامه شماره 212326/ت 46320 هـ مورخ 1390/12/16، بند (2) تصویب‌نامه شماره 62924/ت 54522 هـ مورخ 1396/05/24، تصویب‌نامه شماره 95200/ت 55074 هـ مورخ 1397/07/18، تصویب‌نامه شماره 27979/ت 58294 هـ مورخ 1400/03/12، تبصره (2) ماده (4) و مواد (11) و (12) آئین‌نامه فنی در زمینه کنترل و کاهش آلودگی‌ها (موضوع ماده 2 قانون هوای پاک) تصویب‌نامه شماره 100602/ت 55072 هـ مورخ 1397/07/30 لغو می‌شوند.