بازگشت
349وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات - وزارت دادگستری
وزارت صنعت، معدن و تجارت - وزارت کشور - وزارت امور اقتصادی و دارایی
معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس‌جمهور
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران - فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
سازمان ثبت اسناد و املاک کشور - بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران
هیات وزیران در جلسه 1403/11/07 به پیشنهاد وزارتخانه‌های ارتباطات و فناوری اطلاعات و صنعت معدن و تجارت (با همکاری نهادها و سازمان‌های دارای اطلاعات راجع به وسایل نقلیه موتوری از جمله فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور) و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و بند (ت) ماده (114) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403، آئین‌نامه اجرایی بند یاد شده را به شرح زیر تصویب کرد:
آئین‌نامه اجرایی بند (ت) ماده (114) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
(موضوع استعلام برخط اطلاعات و سوابق مربوط به وسایل نقلیه موتوری مورد معامله و اهلیت معاملاتی اشخاص در بستر سکوهای بخش خصوصی)
ماده 1- در این آئین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:
1- قانون: قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی مصوب 1401.
2- فراجا: فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران.
3- پایگاه: پایگاه وسایط نقلیه کشور موضوع ردیف (7) جدول ذیل ماده (10) قانون.
4- وزارت صمت: وزارت صنعت، معدن و تجارت.
5- کارگروه: کارگروه تعامل‌پذیری دولت الکترونیکی موضوع ماده (3) قانون.
6- وسیله نقلیه: تمامی وسایل نقلیه موتوری که به موجب ماده (2) آئین‌نامه راهنمایی و رانندگی موضوع تصویب‌نامه شماره 20873/ت 29169 هـ مورخ 1384/04/08 با اصلاحات بعدی آن، دارای شماره (پلاک) هستند؛ از قبیل انواع وسیله نقلیه سواری، وانت، کامیون، کامیونت، اتوبوس، مینی‌بوس، موتورسیکلت، ون و ماشین‌آلات کشاورزی.
7- مرکز تبادل: مرکز تبادل اطلاعات موضوعی انتظامی مذکور در مصوبات جلسات (49)، (52) و (60) کارگروه که تحت نظارت مرکز ملی تبادل اطلاعات موضوع ماده (7) قانون است.
8- معامله: هر معامله الکترونیکی معوض در خصوص انتقال مالکیت وسیله نقلیه از قبیل بیع، صلح و معاوضه که در بستر سکو انجام و در پایگاه ثبت می‌شود.
9- سکو: سکوی موضوع بند (1) ماده (1) آئین‌نامه حمایت از سکوها و کسب و کارهای اقتصاد رقومی (دیجیتال) موضوع تصویب‌نامه شماره 142180/ت 60511 ک مورخ 1401/08/10 و اصلاحات بعدی آن که دارای پروانه کسب از اتحادیه کشوری کسب و کارهای مجازی موضوع تبصره ماده (87) قانون نظام صنفی کشور مصوب 1392 باشد.
10- استعلام: استعلام برخط (الکترونیک) به گونه‌ای که تبادل اطلاعات موضوع این آئین‌نامه به صورت برخط و آنی در بستر مرکز تبادل و مشروط به رضایت طرفین معامله و با رعایت محرمانگی و حفظ حریم خصوصی اشخاص صورت می‌پذیرد.
11- انتقال‌دهنده: مالک وسیله نقلیه یا قائم‌مقام وی که قانوناً صلاحیت انتقال مالکیت آن را دارد.
12- انتقال‌گیرنده: شخصی که مالکیت وسیله نقلیه توسط انتقال‌دهنده، به وی منتقل می‌شود.
13- امضای الکترونیکی: امضای الکترونیکی که با رعایت قانون تجارت الکترونیکی مصوب 1382 با اصلاحات بعدی آن، توسط یکی از مراکز صدور گواهی دارای مجوز از شورای سیاست‌گذاری گواهی الکترونیکی کشور صادر شده باشد.
14- معامله فعال: هر معامله دارای امضای الکترونیکی متعاملین و شناسه رهگیری که تا پیش از صدور سند مالکیت وسیله نقلیه مورد معامله، فسخ، انفساخ، اقاله یا بطلان آن در پایگاه ثبت نشده است.
15- قرارداد نمونه: قراردادهایی که اشخاص در صورت تمایل به استفاده از آن، تنها می‌توانند نوع قرارداد و شروط قراردادی از پیش تعیین شده و غیر قابل ویرایش را متناسب با نیاز خود انتخاب و اطلاعات لازم از قبیل ثمن معامله را در آن وارد کنند.
ماده 2- ثبت معاملات وسایل نقلیه پیش از تعویض پلاک از طریق سکو به ترتیب مقرر در این آئین‌نامه انجام خواهد شد. ترتیبات مذکور مانع اجرای سایر روش‌های قانونی انجام معامله وسایل نقلیه نمی‌باشد.
ماده 3- نحوه تبادل اطلاعات موضوع این آئین‌نامه به موجب مصوبات کارگروه و از طریق مرکز تبادل با رعایت قانون و این آئین‌نامه انجام می‌شود.
ماده 4- مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه مکلف است امکان استعلام اهلیت معاملاتی اشخاص طرف معامله را فراهم کند.
ماده 5- سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلف است امکان استعلام وکالت‌نامه‌های مرتبط با انتقال مالکیت و یا تعویض پلاک وسیله نقلیه، تصدیق اصالت و اعتبار آن، اقلام اطلاعاتی وکالت‌نامه از قبیل هویت وکیل و موکل، نوع وکالت‌نامه، مشخصات وسیله نقلیه و مدت اعتبار وکالت‌نامه و حسب مورد شخص معینی که وکیل حق انتقال به نام وی را دارد و همچنین مشخصات هویتی اشخاص حقوقی را فراهم کند.
تبصره - سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلف است در هنگام تنظیم اسناد رهنی، صلح و هبه وسایل نقلیه، اطلاعات اسناد مذکور را به صورت برخط و آنی به پایگاه اعلام کند.
ماده 6- وزارت کشور مکلف است امکان استعلام اقلام اطلاعاتی برای احراز هویت و وضعیت حیات متعاملین را از طریق سازمان ثبت احوال کشور و نیز استعلام وضعیت، نوع، اعتبار و تاریخچه معاینه فنی وسیله نقلیه و احراز هویت و وضعیت حیات اتباع خارجی را فراهم کند.
ماده 7- وزارت صمت مکلف است امکان استعلام وضعیت تضمین (گارانتی) وسیله نقلیه و همچنین سوابق تعویض قطعات وسایل نقلیه و تعمیرات آن در نمایندگی‌های مجاز شرکت‌های تولیدکننده، واردکننده و ارائه‌کنندگان خدمات پس از فروش وسایل نقلیه را فراهم کند.
تبصره - شرکت‌های تولیدکننده، واردکننده و ارائه‌کنندگان خدمات پس از فروش وسایل نقلیه موظفند تمام اطلاعات موضوع این ماده را در اختیار وزارت صمت قرار دهند.
ماده 8- بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلف است امکان استعلام اصالت بیمه‌نامه و سوابق خسارت‌های مرتبط با وسایل نقلیه از قبیل قطعات و قسمت‌های آسیب دیده را فراهم کند.
تبصره - شرکت‌های بیمه موظفند تمام اطلاعات موضوع این ماده را در اختیار بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران قرار دهند.
ماده 9- فراجا مکلف است امکان استعلام قابل معامله بودن یا نبودن وسیله نقلیه مبتنی بر تطبیق مالکیت و وضعیت توقیف یا رهن وسیله نقلیه و همچنین استعلام اطلاعات میزان سرجمع جرایم تخلفات رانندگی، سابقه تعویض ارکان وسیله نقلیه، تاریخچه نقل و انتقال، مشخصات وسیله نقلیه مشتمل بر نوع (تیپ)، سامانه (سیستم)، سال ساخت و رنگ و همچنین مبلغ بدهی‌ها و دیون قانونی وسیله نقلیه را فراهم کند.
تبصره 1- فراجا موظف است در صورت قابل معامله نبودن وسیله نقلیه، مراتب را با ذکر دلیل به شخصی که عدم امکان انجام معامله به وی منتسب است، اعلام کند.
تبصره 2- بررسی نهایی اصالت وسیله نقلیه در مرحله تعویض پلاک انجام می‌شود.
تبصره 3- دستگاه‌های دارنده اطلاعات بدهی‌ها و دیون مذکور در این ماده، موظفند مبلغ مربوط را از طریق مرکز تبادل به فراجا اعلام کنند.
ماده 10- تعرفه انجام تمام استعلام‌ها و خدمات سکوها در اجرای این آئین‌نامه، در موارد مجاز قانونی برای تعرفه‌گذاری، با رعایت ماده (60) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی (2) مصوب 1393 و همچنین ماده (67) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب 1395 توسط کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات تعیین می‌شود.
ماده 11- پس از درخواست متعاملین، ثبت معامله توسط سکو به ترتیب زیر انجام می‌شود:
1- سکو، اطلاعات هویتی متعاملین و وسیله نقلیه را از طریق مرکز تبادل برای فراجا ارسال می‌کند.
2- فراجا پس از اخذ رضایت متعاملین، موارد زیر را بررسی می‌کند و در صورت تأیید، شناسه موقت برای ثبت معامله وسیله نقلیه را صادر و از طریق مرکز تبادل به سکو اعلام می‌کند:
الف - صحت‌سنجی هویت و حیات متعاملین و سن قانونی برای معامله، حسب مورد از وزارت کشور یا سازمان ثبت احوال کشور.
ب - احراز قابل معامله بودن وسیله نقلیه بر اساس اطلاعات مندرج در پایگاه.
پ - استعلام اهلیت معاملاتی اشخاص طرف معامله از مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه.
تبصره 1- شناسه موقت مذکور دارای هیچ‌گونه اثر حقوقی نیست.
تبصره 2- مهلت اعتبار شناسه موقت، حداکثر (48) ساعت بوده و پس از آن نیاز به انجام مجدد استعلام‌های مربوط است.
تبصره 3- فراجا مکلف است قبل از صدور شناسه موقت، وجود وکالت‌نامه‌های رسمی ثبت شده معتبر در خصوص وسیله نقلیه مورد معامله را از طریق مرکز تبادل استعلام کرده و نتیجه را از طریق سکو به متعاملین اعلام کند.
تبصره 4- فراجا مکلف است در صورت وجود شناسه موقت یا معامله فعال در خصوص یک وسیله نقلیه، از صدور شناسه موقت دیگر خودداری نماید.
تبصره 5- فراجا مکلف است امکان انصراف از فرایند ثبت معامله از طریق ابطال شناسه موقت را برای متعاملین فراهم کند و در صورت ابطال، نتیجه را از طریق سکو به متعاملین اعلام کند.
تبصره 6- فراجا مکلف است در صورت وجود معامله فعال در خصوص یک وسیله نقلیه، از تعویض پلاک و صدور سند مالکیت وسیله نقلیه مغایر با آن معامله خودداری نماید.
3- پس از صدور شناسه موقت معامله، سکو اقدام به تنظیم قرارداد بر اساس قوانین و مقررات و اخذ امضای الکترونیکی متعاملین کرده و بلافاصله قرارداد امضا شده را از طریق مرکز تبادل برای فراجا ارسال می‌کند.
4- فراجا در صورت احراز صحت امضای الکترونیکی و قابل معامله بودن وسیله نقلیه، بلافاصله معامله را ثبت و شناسه رهگیری آن را به صورت آنی صادر کرده و شناسه رهگیری را در بستر مرکز تبادل از طریق سکو به متعاملین اعلام می‌کند.
تبصره - در صورت عدم احراز موارد مذکور در بندهای (2) و یا (4) این ماده، فراجا مکلف است عدم امکان ثبت معامله را در بستر مرکز تبادل از طریق سکو به اطلاع متعاملین رسانده و دلیل مربوط را نیز به شخصی که عدم امکان ثبت معامله به وی منتسب است، اعلام کند.
ماده 12- فراجا مکلف است بلافاصله پس از صدور شناسه رهگیری، اطلاعات معامله را در اجرای ماده (19) آئین‌نامه اجرایی ماده (14) الحاقی قانون مبارزه با پول‌شویی موضوع تصویب‌نامه شماره 92986/ت 57101 هـ مورخ 1398/07/22 از طریق مرکز تبادل در اختیار سامانه جامع تجارت قرار دهد.
ماده 13- تمام دستگاه‌ها و نهادهای اخذکننده دیون قانونی وسایل نقلیه از قبیل مالیات نقل و انتقال، عوارض آزادراهی، عوارض راه شریانی، عوارض سالیانه وسیله نقلیه، طرح شدآمد (ترافیک) و توقف (پارک) حاشیه‌ای مکلفند با همکاری فراجا ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آئین‌نامه، امکان پرداخت تمامی دیون مذکور را حین ثبت معامله، به صورت تجمیعی از طریق سکو با رعایت ماده (3) این آئین‌نامه فراهم کنند.
ماده 14- سکو باید هم‌زمان با تنظیم قرارداد، برای پرداخت هر یک از وجوه و حقوق مرتبط با معامله، شناسه قبض مورد تأیید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران صادر کند و آن را به همراه شماره حساب مقصد، عنوان تعهد، زمان سررسید تعهد، مبلغ تعهد از طریق مرکز تبادل منضم به شناسه موقت معامله برای فراجا ارسال کند.
تبصره - بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و بانک‌ها مکلفند امکان استعلام انجام پرداخت وجوه موضوع این ماده را از طریق مرکز تبادل برای فراجا، سکو و متعاملین فراهم کنند.
ماده 15- برای تعویض پلاک وسیله نقلیه مورد معامله، حضور طرفین معامله یا نماینده قانونی آن‌ها در مراکز مورد تأیید فراجا الزامی است.
ماده 16- فرایند ثبت تغییر یا اقاله معامله فعال با توافق متعاملین و در صورت احراز اهلیت معاملاتی متعاملین در بستر مرکز تبادل و اخذ مجدد امضای الکترونیکی توسط سکو امکان‌پذیر است.
ماده 17- چنانچه متعاملین مایل به دریافت سندی علاوه بر سند مالکیت صادره نزد فراجا به شرح این آئین‌نامه باشند، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلف است قبل از صدور اسناد مرتبط از قبیل بیع، رهن، اجاره و وکالت وسیله نقلیه، از فراجا در خصوص معامله فعال بر روی سکو استعلام کند و از ثبت هرگونه سند غیر مرتبط با طرفین معامله فعال بر روی سکو، خودداری نماید.
ماده 18- به منظور تسهیل فرایند پرداخت وجوه معاملات موضوع این آئین‌نامه و احراز آن، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با همکاری شبکه بانکی موظف است:
1- امکان انتقال وجوه معامله از طریق حساب‌های امانی یا سایر روش‌های پرداخت در شبکه بانکی را برای معاملات وسایل نقلیه به نحوی فراهم کند که پس از انجام تعهدات معامله، وجوه به حساب ذی‌نفع منتقل شود.
2- سقف واریز وجه از طریق مذکور در بند (1) این ماده را متناسب با قیمت معاملات وسایل نقلیه افزایش دهد.
3- در صورت درخواست انتقال وجه توسط متعاملین، قراردادها را به عنوان اسناد مثبته انجام معامله، مورد پذیرش قرار دهد.
تبصره 1- مرکز تبادل مکلف است امکان استعلام وجود معامله فعال، نام انتقال‌دهنده، نام انتقال‌گیرنده، مبلغ معامله و سایر اطلاعات لازم را برای بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران فراهم کند.
تبصره 2- استفاده از ساز و کار موضوع این ماده، برای متعاملین اختیاری است.
ماده 19- فراجا مکلف است در قراردادهای نمونه، با تحقق تمام موارد زیر، فسخ معامله را با درخواست انتقال‌دهنده و احراز اهلیت و اخذ امضای الکترونیکی وی، بدون نیاز به رسیدگی قضایی از طریق مرکز تبادل در پایگاه ثبت کند:
1- در قرارداد، حق فسخ ناشی از عدم پرداخت تمام یا بخشی از وجوه مرتبط با معامله شرط شده باشد.
2- در قرارداد شرط شده باشد که وجوه، صرفاً از طریق ساز و کار موضوع بند (1) ماده (18) این آئین‌نامه پرداخت شود.
3- عدم پرداخت وجه از طریق مذکور در ماده (14) این آئین‌نامه احراز شود.
4- وجوه مرتبط با معامله که بر اساس مفاد قرارداد باید قبل از اعمال حق فسخ مسترد شود، از طریق ساز و کار موضوع بند (1) ماده (18) این آئین‌نامه عودت داده شده باشد.
ماده 20- در صورتی که در قرارداد نمونه، شرطی مبنی بر اجازه دادن انتقال‌گیرنده به فراجا برای فک پلاک وسیله نقلیه مورد معامله در صورت عدم تعویض پلاک در زمان مشخص شده در قرارداد وجود داشته باشد و انتقال‌دهنده درخواست اجرای آن شرط را از فراجا نماید، فراجا مکلف است پس از احراز اعطای وکالت برای تعویض پلاک به انتقال‌گیرنده، در خصوص فک پلاک وسیله نقلیه مورد معامله بدون نیاز به رسیدگی قضایی اقدام کند.
ماده 21- در صورت استفاده سکو از قرارداد نمونه، سکو مسئولیتی در خصوص متن قرارداد نخواهد داشت.
ماده 22- سکو مکلف است با رعایت قوانین و مفاد این آئین‌نامه، اقدامات زیر را انجام دهد:
1- امکان اخذ تأییدیه از انتقال‌گیرنده در خصوص تحویل گرفتن وسیله نقلیه و متعلقات مورد توافق آن در قرارداد، اسناد و مدارک وسیله نقلیه و حسب مورد وکالت‌نامه تعویض پلاک وسیله نقلیه را فراهم کند.
2- صرفاً نسبت به تنظیم قرارداد معاملاتی اقدام کند که عوض معامله، وسیله نقلیه و یا وجه رایج کشور باشد.
3- در ثبت معامله وسایل نقلیه، قیمت هر وسیله نقلیه را در قرارداد درج کند.
ماده 23- سکو مکلف است در صورت عدم استفاده از قرارداد نمونه و استفاده از متون قراردادی دیگر، موارد زیر را در تنظیم متن قرارداد رعایت نماید:
1- انتقال وجوه معامله، صرفاً از طریق ساز و کارهای مورد تأیید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران که قابلیت استعلام الکترونیکی دارد (از قبیل حساب امانی، حساب وکالتی و چک تضمین شده صیادی دارای شناسه قابل استعلام) انجام شود.
2- وجوه معامله صرفاً به حساب متعلق به متعهدله پرداخت شود.
3- با استفاده از راهکارهایی از قبیل تعیین وجه التزام یا وثیقه‌گذاری اموال و دارایی‌های قابل توثیق مانند اوراق بهادار، ضمانت اجرای لازم برای تعویض پلاک وسیله نقلیه توسط انتقال‌گیرنده را فراهم کند.
4- با رعایت قوانین و مقررات مربوط، عبارت «چنانچه به دلیل ایراد حقوقی مرتبط با متن قرارداد که مستند به سکو در تنظیم قرارداد یا اجازه به ثبت معامله است، از قبیل وجود شرط باطل یا شرط باطل و مبطل عقد، خسارتی به هر یک طرفین معامله وارد شود، سکو مسئول جبران خسارت خواهد بود» را در قرارداد درج کند.
5- شرطی را در تمام قراردادها درج کند که متعاملین، حق انتقال (تعویض پلاک) وسیله نقلیه را به نام شخصی غیر از انتقال‌گیرنده نداشته باشند.
ماده 24- هرگونه داده ذخیره یا پردازش یا تبادل شده یا در دسترس قرار داده شده در سامانه‌ها و سکوها محرمانه محسوب می‌شود و بجز موارد مجاز قانونی، هیچ شخصی نمی‌تواند بدون رضایت طرفین معامله از طریق سکوها به آن‌ها دسترسی داشته باشد. صرفاً سکوهایی می‌توانند در اجرای این آئین‌نامه فعالیت کنند که دستورالعمل‌ها و شیوه‌نامه‌های مربوط به ایمنی و امنیت خود را با رعایت قانون به تأیید کارگروه برسانند.
ماده 25- هرگونه پردازش، اشتراک‌گذاری، دسترسی، ذخیره و نگهداری داده‌های شخصی اعم از اطلاعات هویتی، شماره تماس، نشانی، اطلاعات اموال و شماره حساب‌ها توسط سکوها و سامانه‌ها باید با رعایت مصوبات کارگروه و به میزان ضروری و متناسب با اجرای این آئین‌نامه باشد. همچنین داده‌های اخذ شده پس از انجام هر معامله و در هر مورد حداکثر پس از یک ساعت از ورود طرفین معامله، بجز موارد قانونی که نیاز به حفظ داده‌های یاد شده می‌باشد، به طور کلی از هر محل ذخیره متعلق یا مربوط به سکو حذف (پاک) می‌شود. در صورت نقض این حکم، مطابق قوانین مربوط و مصوبات کارگروه، با سکوی متخلف رفتار خواهد شد.
ماده 26- درخواست سکو مبنی بر صدور گواهی صلاحیت برای معاملات الکترونیکی وسایل نقلیه، به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ارائه می‌شود و وزارت یاد شده با بررسی و ارزیابی فنی سکو از طریق آزمایشگاه معتمد، ظرف دو ماه از تاریخ درخواست، تأیید یا عدم تأیید خود را اعلام و در صورت تأیید، گواهی مذکور را صادر می‌کند. عدم ارائه پاسخ در مدت یاد شده، به منزله موافقت با فعالیت می‌باشد.
ماده 27- در صورت لغو یا تعلیق گواهی صلاحیت یا پروانه کسب، حسب مورد از سوی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و اتحادیه کشوری کسب و کارهای مجازی، ارائه خدمات توسط سکو متوقف و تمام خدمات برای ثبت معامله جدید قطع می‌شود.
ماده 28- وزارت صمت اقدامات لازم برای ارائه خدمات مربوط به امضای الکترونیکی و اعتبارسنجی گواهی توسط مراکز صدور گواهی معتبر را به سکوها انجام می‌دهد.
ماده 29- قراردادهای نمونه مشتمل بر مواردی از قبیل نحوه انعقاد، شروط ضمن عقد، نحوه فسخ یا انفساخ یا اقاله به پیشنهاد سکوها تهیه و ظرف یک ماه از تاریخ ارائه در کارگروهی به ریاست وزارت دادگستری و متشکل از نمایندگان فراجا، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، معاونت حقوقی رئیس‌جمهور، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس‌جمهور، معاونت حقوقی و امور مجلس قوه قضائیه و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور بررسی و پس از تأیید، در اختیار سکوها قرار می‌گیرد.