کلاسه پرونده: 81/148
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای سید حسن بنیهاشمیان و آقای احمد نوروزی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال دستورالعمل شماره 11433 مورخ 1379/03/23 مدیرکل امور اسناد و سردفتران سازمان ثبت اسناد و املاک کشور
مقدمه:
شکات طی دادخواست تقدیمی اعلام داشتهاند، مدیرکل امور اسناد و سردفتران سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در پاسخ به نامه مورخ 1379/02/18 اداره کل ثبت استان قم در مورد حقالتحریر گواهی امضا و اینکه آیا بند 2 ماده واحده قانونی توزیع حقالتحریر دفاتر اسناد رسمی موضوع ماده 54 قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب 1373 مبلغ 15% حقالتحریر گواهی امضا را نیز شامل میشود. طی دستورالعمل شماره 11433 مورخ 1379/03/23 با این توجیه که حقالتحریر گواهی امضا همانند سایر حقالتحریر میباشد دستور به پرداخت مبلغ فوق به دفتریاران نموده است. با توجه به اینکه به دلایل منطقی و قانونی این دستور ماهیتاً محمل قانونی ندارد، لذا خواهشمند است با توجه به مستندات و دلایل ذیل در جهت ابطال آن حکم لازم را صادر فرمایید.
1- گواهی امضای سند نمیباشد بلکه یک نوشته عادی مسلمالصدور است و اصولاً ترتیبات تنظیم یک سند رسمی در مورد آن اجرا نمیگردد و دفاتر اسناد نمیتوانند نسبت به آن اجرائیه صادر کنند. بنابراین منطقاً از شمول ماده 1284 قانون مدنی خارج است.
2- ابلاغ دفتر گواهی امضا یک ابلاغ جداگانه است که اصولاً بعد از ابلاغ سردفتری و شروع به کار و به درخواست سردفتر داده میشود.
3- دفتریار هیچ نقشی در گواهی امضا نداشته و هیچگونه مسئولیتی در مورد اشتباهات و یا تخلفات احتمالی نداشته و پذیرا نمیباشد.
مدیرکل امور اسناد و سردفتران سازمان ثبت در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره 7313/24 مورخ 1381/05/30 اعلام داشتهاند، طبق قانون و مقررات مربوطه، وجوهی که توسط دفاتر اسناد رسمی دریافت میشود فقط تحت دو عنوان «حقالثبت» و «حقالتحریر» میباشد و هر وجهی که عنوان حقالثبت نداشته باشد عنوان حقالتحریر بر آن اطلاق میشود؛ و برای حقالتحریر گواهی امضا مجوز خاصی صادر نگردیده تا آن را جدای از حقالتحریر قلمداد کنیم.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست حجتالاسلاموالمسلمین دری نجف آبادی و با حضور رؤسای شعب بدوی و رؤسا و مستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آرا به شرح آتی مبادرت به صدور رأی مینماید.
رأی هیات عمومی
نظر به وظایف و مسئولیتهای دفاتر اسناد رسمی در زمینه تحریر و ثبت اسناد و همچنین گواهی امضای اشخاص متقاضی و جواز دریافت حقالثبت و حقالتحریر و اختصاص 15% از حقالتحریر به عنوان پاداش به کارکنان دفاتر اسناد رسمی به شرح ماده 2 قانون اصلاح پارهای از مواد قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران مصوب 1371، بخشنامه شماره 11433 مورخ 1379/03/23 سازمان ثبت اسناد و املاک کشور که مفهم شمول حکم مقرر در ماده 3 قانون فوقالذکر به حقالتحریر گواهی امضا میباشد، مغایرتی با قانون ندارد.