راهنمای تخصصی سامانه مؤدیان برای صرافیها
الگوی فروش ارز در سامانه مؤدیان؛ راهنمای صدور صورتحساب الکترونیکی برای صرافیها
الگوی فروش ارز یکی از الگوهای اختصاصی صورتحساب الکترونیکی در سامانه مؤدیان است که برای ثبت فروش ارز به صورت اسکناس، فروش ارز به صورت حواله و کارسازی حوالههای ارزی استفاده میشود. در این الگو، صرافی یا واحد مجاز فروش ارز نباید مالیات و عوارض ارزش افزوده را بدون بررسی روی کل مبلغ ارز محاسبه کند؛ زیرا در بسیاری از موارد، مأخذ مالیات بر ارزش افزوده بر اساس حاشیه سود، مابهالتفاوت نرخ خرید و فروش ارز و کارمزدهای مرتبط با خدمت ارزی تعیین میشود.
خلاصه مهم:
برای صدور صورتحساب فروش ارز باید صورتحساب الکترونیکی نوع اول و الگوی دوم؛ فروش ارز انتخاب شود. همچنین شناسه کالا/خدمت باید از شناسههای مجاز خدمات ارزی انتخاب شده و در موارد مشمول، وضعیت آن از نظر مالیات بر ارزش افزوده نیز مشمول باشد.
دو نکته مهم قبل از ارسال صورتحساب فروش ارز
1
نوع صورتحساب باید نوع اول باشد
الگوی فروش ارز در مجموعه الگوهای صورتحساب الکترونیکی نوع اول قرار دارد؛ بنابراین انتخاب صورتحساب نوع دوم یا نوع سوم برای فروش ارز، با ساختار این الگو همخوانی ندارد.
2
شناسه کالا/خدمت باید مرتبط و مشمول باشد
برای ردیف مشمول مالیات، شناسه کالا/خدمت باید از شناسههای مجاز الگوی فروش ارز انتخاب شود و از نظر وضعیت ارزش افزوده نیز مشمول باشد. استفاده از شناسه معاف یا نامرتبط باعث خطای محاسبه مالیات و مغایرت در ارسال صورتحساب میشود.
الگوی فروش ارز برای چه معاملاتی استفاده میشود؟
این الگو برای معاملاتی کاربرد دارد که موضوع آن فروش ارز یا ارائه خدمت مرتبط با فروش ارز است. بر اساس اطلاعیه اصلاح الگوی فروش ارز، استفاده از شناسههای خدماتی زیر در این الگو اهمیت دارد و هر ردیف باید با ماهیت واقعی خدمت ثبت شود.
خدمت فروش ارز به صورت اسکناس
برای فروش ارز نقدی یا اسکناس استفاده میشود و باید در ردیف مستقل با شناسه اختصاصی همین خدمت ثبت شود.
خدمت فروش ارز به صورت حواله
برای فروش ارز حوالهای کاربرد دارد. در این حالت، نرخ خرید، نرخ فروش و مابهالتفاوت آنها در محاسبه مأخذ ارزش افزوده اهمیت اصلی دارد.
خدمت کارسازی حوالههای ارزی
اگر بابت کارسازی حواله، کارمزد یا خدمت جداگانه دریافت میشود، این بخش نباید با فروش ارز ادغام شود و باید در ردیف جداگانه ثبت گردد.
نکته مهم:
در صورتحسابهای مربوط به فروش ارز به صورت حواله، اگر علاوه بر فروش ارز، کارسازی حواله نیز انجام شده باشد، ردیف «خدمت فروش ارز به صورت حواله» و ردیف «خدمت کارسازی حوالههای ارزی» باید از یکدیگر جدا شوند.
نوع صورتحساب، الگو و موضوع صورتحساب در فروش ارز
اولین کنترل در صدور صورتحساب الکترونیکی فروش ارز، انتخاب صحیح نوع صورتحساب و الگوی صورتحساب است. اگر این دو مورد اشتباه انتخاب شود، حتی در صورت درست بودن مبلغها و نرخها، صورتحساب از نظر ساختار با الگوی فروش ارز مطابقت نخواهد داشت.
| مورد کنترلی |
مقدار صحیح |
توضیح کاربردی |
| نوع صورتحساب |
صورتحساب الکترونیکی نوع اول |
اطلاعات فروشنده، خریدار و اقلام صورتحساب باید مطابق قواعد صورتحساب نوع اول تکمیل شود. |
| الگوی صورتحساب |
الگوی دوم؛ فروش ارز |
این الگو برای فروش ارز و خدمات ارزی مرتبط با فروش ارز استفاده میشود. |
| موضوع صورتحساب |
اصلی، اصلاحی، ابطالی یا برگشت از فروش |
برای معامله جدید، موضوع صورتحساب اصلی است. در اصلاح، ابطال یا برگشت از فروش باید قواعد صورتحساب مرجع رعایت شود. |
شناسه کالا/خدمت در الگوی فروش ارز؛ چرا باید مشمول باشد؟
در سامانه مؤدیان، نرخ مالیات و عوارض ارزش افزوده فقط با عدد وارد شده در صورتحساب کنترل نمیشود؛ بلکه ارتباط مستقیمی با شناسه کالا/خدمت دارد. اگر برای یک خدمت مشمول، شناسه نامرتبط یا شناسه معاف انتخاب شود، محاسبه ارزش افزوده، اعتبار مالیاتی خریدار و کنترلهای سامانه با خطا یا مغایرت مواجه میشود.
نکته مهم:
در الگوی فروش ارز، برای ردیفهایی که طبق قواعد ارزش افزوده مشمول هستند، شناسه کالا/خدمت نیز باید مشمول باشد. انتخاب شناسه معاف برای خدمت مشمول، راهحل کاهش مالیات نیست و میتواند باعث رد، خطا یا مغایرت صورتحساب شود.
مأخذ مالیات بر ارزش افزوده در فروش ارز چگونه محاسبه میشود؟
در فروش ارز، مبلغ کل معامله و مأخذ مالیات بر ارزش افزوده همیشه یکسان نیستند. مبلغ کل معامله میتواند حاصل ضرب میزان ارز در نرخ فروش ارز باشد؛ اما مأخذ مالیات، بسته به نوع خدمت، معمولاً بر پایه مابهالتفاوت نرخ خرید و فروش ارز، حاشیه سود و کارمزدهای مشمول تعیین میشود.
در اصلاح الگوی فروش ارز، فیلدهای مرتبط با «نرخ خرید ارز» و «مأخذ محاسبه مالیات بر ارزش افزوده دریافتی بابت فروش ارز» اهمیت ویژه دارند. بنابراین کنترل نرخ خرید، نرخ فروش و مبلغ مأخذ باید قبل از ارسال صورتحساب انجام شود.
فیلدهای مهم در صورتحساب فروش ارز
برای صدور صحیح صورتحساب فروش ارز، لازم است مبلغ فروش، میزان ارز، نوع ارز، نرخ خرید، نرخ فروش و مأخذ مالیات به صورت هماهنگ کنترل شوند. جدول زیر، مهمترین فیلدهای اجرایی این الگو را توضیح میدهد.
| عنوان فیلد |
کاربرد در صورتحساب فروش ارز |
کنترل مهم قبل از ارسال |
| میزان ارز |
تعداد یا مقدار ارز معاملهشده |
باید با سند معامله، رسید فروش یا اطلاعات حواله تطابق داشته باشد. |
| نوع ارز |
نوع ارز مورد معامله مانند دلار، یورو یا سایر ارزها |
باید با اطلاعات واقعی معامله و کد ارز انتخابی هماهنگ باشد. |
| نرخ فروش ارز |
نرخ فروش هر واحد ارز |
باید بزرگتر از صفر باشد و مبنای مبلغ فروش قرار گیرد. |
| نرخ خرید ارز |
نرخ خرید هر واحد ارز برای محاسبه مابهالتفاوت |
باید بزرگتر از صفر و کمتر از نرخ فروش ارز باشد. |
| مأخذ مالیات بر ارزش افزوده |
مبلغی که مالیات و عوارض روی آن محاسبه میشود |
نباید بدون بررسی برابر کل مبلغ فروش ارز قرار داده شود. |
| نرخ مالیات و عوارض |
نرخ قابل اعمال بر شناسه کالا/خدمت |
باید با وضعیت مشمول یا معاف بودن شناسه کالا/خدمت مطابقت داشته باشد. |
نمونه محاسبه صورتحساب فروش ارز به صورت حواله
فرض کنید شخصی برای انتقال 100 واحد ارز به صورت حواله مراجعه کرده است. نرخ خرید ارز 4,900 ریال و نرخ فروش ارز 5,000 ریال است. در مثال اطلاعیه، نرخ مالیات و عوارض ارزش افزوده 10 درصد در نظر گرفته شده است.
ردیف اول: خدمت فروش ارز به صورت حواله
- مبلغ فروش ارز: 100 × 5,000 = 500,000 ریال
- مابهالتفاوت نرخ فروش و خرید: 5,000 − 4,900 = 100 ریال
- مأخذ مالیات: 100 × 100 = 10,000 ریال
- مالیات و عوارض 10 درصد: 10,000 × 10٪ = 1,000 ریال
- مبلغ نهایی ردیف: 500,000 + 1,000 = 501,000 ریال
ردیف دوم: خدمت کارسازی حواله ارزی
- میزان خدمت/کارمزد: 8 واحد
- مبلغ کارمزد: 8 × 5,000 = 40,000 ریال
- مأخذ مالیات: 40,000 ریال
- مالیات و عوارض 10 درصد: 40,000 × 10٪ = 4,000 ریال
- مبلغ نهایی ردیف: 40,000 + 4,000 = 44,000 ریال
جمع مالیات و عوارض در این مثال
5,000 ریال
1,000 ریال بابت فروش ارز به صورت حواله و 4,000 ریال بابت کارسازی حواله ارزی
اشتباهات پرتکرار در صدور صورتحساب الکترونیکی فروش ارز
انتخاب صورتحساب نوع دوم یا سوم
الگوی فروش ارز مربوط به صورتحساب نوع اول است. انتخاب نوع اشتباه، ساختار صورتحساب را از الگوی مورد نظر خارج میکند.
استفاده از شناسه کالا/خدمت معاف یا نامرتبط
برای ردیف مشمول، شناسه باید هم مرتبط با خدمت ارزی باشد و هم از نظر ارزش افزوده وضعیت مشمول داشته باشد.
محاسبه مالیات روی کل مبلغ ارز بدون بررسی مأخذ
در فروش ارز، مبنای مالیات معمولاً کل مبلغ فروش ارز نیست. باید مابهالتفاوت نرخ خرید و فروش، حاشیه سود و کارمزدهای مشمول کنترل شود.
ادغام فروش حواله و کارسازی حواله در یک ردیف
اگر بابت کارسازی حواله خدمت یا کارمزد جداگانه دریافت شده باشد، باید در ردیف جداگانه با شناسه مربوط به کارسازی حواله درج شود.
بیتوجهی به نرخ خرید ارز
در اصلاح الگوی فروش ارز، نرخ خرید ارز یکی از فیلدهای مهم محاسباتی است و اشتباه در آن، مأخذ مالیات را دچار مغایرت میکند.
اصلاح موردی که با صورتحساب اصلاحی قابل اصلاح نیست
شناسه کالا/خدمت، نوع صورتحساب، الگو و برخی اطلاعات اصلی، محدودیت اصلاح دارند و باید قبل از ارسال اولیه با دقت کنترل شوند.
پرسشهای متداول درباره الگوی فروش ارز در سامانه مؤدیان
برای فروش ارز در سامانه مؤدیان چه نوع صورتحسابی باید صادر شود؟
برای فروش ارز باید از صورتحساب الکترونیکی نوع اول و الگوی دوم یعنی الگوی فروش ارز استفاده شود.
آیا مالیات ارزش افزوده فروش ارز روی کل مبلغ ارز محاسبه میشود؟
در بسیاری از موارد خیر. مأخذ مالیات ارزش افزوده بر اساس حاشیه سود، مابهالتفاوت نرخ خرید و فروش ارز یا کارمزدهای مشمول تعیین میشود.
آیا میتوان فروش حواله و کارسازی حواله را در یک ردیف ثبت کرد؟
در صورت وجود خدمت یا کارمزد جداگانه بابت کارسازی حواله، باید ردیف کارسازی حواله از ردیف فروش ارز به صورت حواله جدا شود.
اگر شناسه کالا/خدمت معاف انتخاب شود چه مشکلی ایجاد میشود؟
اگر خدمت واقعی مشمول باشد ولی شناسه معاف یا نامرتبط انتخاب شود، نرخ و مبلغ مالیات نادرست میشود و احتمال خطا، مغایرت یا رد صورتحساب افزایش پیدا میکند.
مهمترین کنترل قبل از ارسال صورتحساب فروش ارز چیست؟
کنترل نوع صورتحساب، الگوی فروش ارز، شناسه کالا/خدمت، وضعیت مشمول بودن شناسه، نرخ خرید، نرخ فروش و مأخذ مالیات بر ارزش افزوده مهمترین کنترلهای قبل از ارسال هستند.
جمعبندی اجرایی برای صرافیها
برای صدور صحیح صورتحساب الکترونیکی فروش ارز، ابتدا باید نوع صورتحساب «نوع اول» و الگو «فروش ارز» باشد. سپس شناسه کالا/خدمت باید دقیقاً از خدمات مجاز فروش ارز، فروش حواله یا کارسازی حواله انتخاب شود و برای ردیفهای مشمول، شناسه نیز مشمول مالیات بر ارزش افزوده باشد. در مرحله بعد، نرخ خرید، نرخ فروش، میزان ارز و مأخذ مالیات باید با اسناد معامله و قواعد ارزش افزوده تطابق داشته باشد. رعایت همین چند کنترل، بخش زیادی از خطاهای الگوی فروش ارز در سامانه مؤدیان را کاهش میدهد.
پیوست فنی؛ موارد تخصصی برای تیم نرمافزار و پشتیبان ارسال
موارد زیر بیشتر برای برنامهنویس، تیم پشتیبانی نرمافزار واسط یا فردی کاربرد دارد که خطاهای ارسال صورتحساب را بررسی میکند. در کنترل روزانه، تمرکز اصلی باید روی نوع صورتحساب، الگو، شناسه کالا/خدمت، مشمول بودن شناسه، نرخ خرید، نرخ فروش و مأخذ مالیات باشد.
intyنوع صورتحساب؛ برای الگوی فروش ارز باید برابر 1 باشد.
inpالگوی صورتحساب؛ برای فروش ارز مقدار 2 است.
insموضوع صورتحساب؛ اصلی، اصلاحی، ابطالی یا برگشت از فروش.
sstidشناسه کالا/خدمت؛ باید از شناسههای مجاز خدمات فروش ارز و کارسازی حواله باشد.
cfمیزان ارز یا مقدار خدمت ارزی ثبتشده در ردیف صورتحساب.
cutنوع ارز؛ باید با کد معتبر ارز و اطلاعات معامله تطبیق داشته باشد.
exrنرخ فروش ارز؛ باید بزرگتر از صفر باشد.
cprنرخ خرید ارز؛ باید بزرگتر از صفر و کمتر از نرخ فروش ارز باشد.
sovatمأخذ محاسبه مالیات بر ارزش افزوده دریافتی بابت فروش ارز.
vraنرخ مالیات و عوارض ارزش افزوده؛ باید با وضعیت شناسه کالا/خدمت هماهنگ باشد.
vamمبلغ مالیات و عوارض ارزش افزوده محاسبهشده بر اساس مأخذ و نرخ.
نکته مهم:
اگر خطای سامانه یا نرمافزار واسط مربوط به الگوی فروش ارز است، ابتدا مقدار نوع صورتحساب، الگو، شناسه خدمت، وضعیت مشمول بودن شناسه، نرخ خرید ارز، نرخ فروش ارز و مأخذ مالیات را بررسی کنید؛ بسیاری از خطاهای این الگو از همین موارد ایجاد میشود.
