عدول، عدم عدول، احتساب و عدم احتساب در سامانه مودیان یعنی چه؟
در گزارشهای سامانه مودیان و خروجیهای مرتبط با خرید و فروش، وضعیتهایی مانند عدول، عدم عدول، احتساب و عدم احتساب میتواند روی اعتبار ارزش افزوده خریدار و تکلیف فروشنده اثر مستقیم داشته باشد. در این راهنما، مفهوم هر وضعیت و اقدام مناسب برای خریدار و فروشنده به زبان ساده توضیح داده شده است.
نتیجه هر وضعیت در یک نگاه
عدول و عدم عدول از حد مجاز ماده 6 چیست؟
منظور از حد مجاز ماده 6، سقفی است که برای صدور صورتحساب الکترونیکی و محاسبه آثار مالیاتی فروشنده در نظر گرفته میشود. وقتی فروشنده از این حد عبور کند، وضعیت او در گزارشها با عنوان «عدول» نمایش داده میشود. در این حالت، صورتحساب از نظر بدهی فروشنده همچنان اثر دارد، اما اعتبار ارزش افزوده برای خریدار قابل استفاده نیست.
در مقابل، «عدم عدول» یعنی فروشنده از حد مجاز عبور نکرده و صورتحساب از نظر تعلق اعتبار ارزش افزوده برای خریدار در وضعیت قابل قبولتری قرار دارد. بنابراین خریدار باید به این ستون توجه کند؛ چون تأیید صورتحسابی که وضعیت آن عدول است، میتواند باعث شود اعتبار ارزش افزوده آن صورتحساب در اظهارنامه خریدار قابل احتساب نباشد.
اگر وضعیت «عدول» باشد چه اتفاقی میافتد؟
در وضعیت عدول، فروشنده از حد مجاز عبور کرده است. نتیجه مهم این وضعیت برای خریدار این است که اعتبار ارزش افزوده آن صورتحساب برای او محاسبه نمیشود. از طرف دیگر، برای فروشنده بدهی ارزش افزوده همچنان لحاظ میشود؛ یعنی فروشنده از نظر تکلیف مالیاتی با موضوع مواجه است، اما خریدار نمیتواند از اعتبار آن استفاده کند.
اگر وضعیت «عدم عدول» باشد چه اتفاقی میافتد؟
عدم عدول یعنی فروشنده از حد مجاز عبور نکرده است. در این حالت، اگر سایر شرایط صورتحساب درست باشد، اعتبار ارزش افزوده برای خریدار محاسبه میشود و بدهی ارزش افزوده نیز برای فروشنده لحاظ خواهد شد. به همین دلیل، وضعیت عدم عدول معمولاً برای خریدار وضعیت مطلوبتری نسبت به عدول است.
احتساب و عدم احتساب در خرید و فروش سامانه مودیان یعنی چه؟
اصطلاح «احتساب» یعنی صورتحساب از نظر سامانه به عنوان فروش برای فروشنده لحاظ میشود. در این حالت، اثر فروش در گزارشها و محاسبات مربوط به فروشنده قابل مشاهده است. اما «عدم احتساب» یعنی آن صورتحساب برای فروشنده به عنوان فروش و بدهی لحاظ نمیشود. این وضعیت معمولاً نیاز به بررسی دقیقتری دارد، چون ممکن است به نوع صورتحساب، وضعیت معامله، واکنش طرف مقابل یا شرایط خاص پرونده وابسته باشد.
راهکار رفع مشکل عدول از حد مجاز چیست؟
اگر فروشنده با وضعیت عدول مواجه شده باشد، معمولاً باید ابتدا حد مجاز خود را افزایش دهد و سپس برای صورتحسابهای مشمول مشکل، صورتحساب اصلاحی صادر کند. افزایش حد مجاز میتواند از طریق پرداخت مالیات و عوارض، تعیین ترتیب پرداخت بدهی مالیاتی یا ارائه تضامین قابل قبول انجام شود. پس از افزایش حد مجاز، صدور صورتحساب اصلاحی باعث میشود وضعیت صورتحساب برای خریدار و فروشنده قابل بررسی و اصلاح شود.
بررسی وضعیت فروشنده از نظر عدول یا عدم عدول در گزارش خروجی یا کارپوشه.
در صورت عدول، پیگیری افزایش حد مجاز توسط فروشنده.
صدور صورتحساب اصلاحی پس از افزایش حد مجاز.
کنترل مجدد صورتحساب توسط خریدار و بررسی اثر آن در اعتبار ارزش افزوده.
سوالات پرتکرار
آیا در وضعیت عدول، خریدار باید صورتحساب را تأیید کند؟
در وضعیت عدول، اعتبار ارزش افزوده برای خریدار محاسبه نمیشود. بنابراین قبل از تأیید، بهتر است موضوع با فروشنده بررسی و در صورت نیاز، افزایش حد مجاز و صدور صورتحساب اصلاحی پیگیری شود.
آیا عدول فقط برای خریدار مشکل ایجاد میکند؟
خیر. در وضعیت عدول، خریدار از اعتبار ارزش افزوده محروم میشود، اما برای فروشنده بدهی ارزش افزوده همچنان میتواند لحاظ شود. به همین دلیل این وضعیت برای هر دو طرف معامله اهمیت دارد.
عدم عدول یعنی صورتحساب کاملاً بدون مشکل است؟
خیر. عدم عدول فقط از نظر عبور نکردن فروشنده از حد مجاز پیام مثبتی است. سایر اطلاعات صورتحساب، وضعیت واکنش، مشخصات طرفین، مبالغ و نوع صورتحساب هم باید کنترل شوند.
در وضعیت عدم احتساب چه باید کرد؟
عدم احتساب به معنی آن است که صورتحساب برای فروشنده به عنوان فروش و بدهی لحاظ نمیشود. این وضعیت میتواند به شرایط خاص وابسته باشد و بهتر است علت آن با بررسی گزارش، نوع صورتحساب و وضعیت معامله تحلیل شود.