اساسنامه جامعه حسابداران رسمی ایران

هیات وزیران در جلسه مورخ 1378/06/28 بنا به پیشنهاد شماره 25897 مورخ 1375/07/30 وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استناد تبصره (2) ماده واحده قانون استفاده از خدمات تخصیص و حرفه‌ای حسابداران ذی‌صلاح به عنوان حسابداران رسمی - مصوب 1372-، اساسنامه جامعه حسابداران رسمی ایران را به شرح زیر تصویب نمود:

«اساسنامه جامعه حسابداران رسمی ایران»

فصل اول کلیات

ماده 1- در این اساسنامه اصطلاحات زیر به جای عبارات مشروح مربوط به کار می‌رود:

الف - آئین‌نامه تعیین صلاحیت: آئین‌نامه تعیین صلاحیت حسابداران رسمی و چگونگی انتخاب آنان - موضوع تصویب‌نامه شماره 9045/ت 13875 هـ مورخ 1374/07/23 هیات وزیران.

ب - هیات تشخیص صلاحیت: هیات تشخیص صلاحیت حسابداران رسمی موضوع ماده 1 آئین‌نامه تعیین صلاحیت.

پ - جامعه: جامعه حسابداران رسمی ایران.

ت - خدمات تخصصی و حرفه‌ای: خدمات یاد شده به امور ذیل اطلاق می‌شود:

- خدمات حسابرسی شامل انواع حسابرسی؛

- بازرسی قانونی؛

- مشاوره مدیریت مالی؛

- طراحی و پیاده‌سازی سیستم مالی؛

- خدمات مالی و حسابداری و مالیاتی؛

- نظارت بر تصفیه؛

ـ ارزیابی سهام و سهم‌الشرکه

ـ داوری مالی

و خدماتی که توسط دادگاه‌ها و مراجع قضایی در چهارچوب موارد فوق‌الذکر ارجاع و توسط حسابدار رسمی پذیرفته می‌شود.

تبصره - تشخیص سایر موارد در چهارچوب مقررات این اساسنامه و قوانین بر عهده شورای عالی جامعه است.

ث - حسابدار رسمی شاغل و غیر شاغل: آن دسته از حسابداران رسمی که تمام وقت خود را به خدمات حسابرسی و بازرسی قانونی و سایر خدمات تخصصی و حرفه‌ای (موضوع بند «ت» فوق‌الذکر) تخصیص دهند و دارای مشاغل دیگری اعم از موظف و غیر موظف ( به استثنای تدریس پاره وقت در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی به استثنای اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی و سایر مشاغل آموزشی با رعایت مقررات استخدامی مربوط ) نباشد، حسابدار رسمی شاغل نامیده می‌شوند و در غیر آن صورت حسابدار رسمی غیر شاغل شناخته خواهند شد.

ج - قانون: قانون استفاده از خدمات تخصصی و حرفه‌ای حسابداران ذی‌صلاح به عنوان حسابداران رسمی - مصوب 1372-.

چ - نظارت حرفه‌ای: نظارت حرفه‌ای حسابداران رسمی.

چ - نظارت حرفه‌ای: نظارت حرفه‌ای بر فعالیت مؤسسات حسابرسی و حسابداران رسمی ایران.

ح - مؤسسه یا مؤسسات حسابرسی: مؤسسه یا مؤسسات حسابرسی حسابداران رسمی.

ح - مؤسسه یا مؤسسات حسابرسی: مؤسسه یا مؤسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران.

تبصره - خدمات سه‌گانه خدمات پنج‌گانه (مشاوره مدیریت مالی - طراحی و پیاده‌سازی سیستم مالی - خدمات مالی و حسابداری و مالیاتی - ارزیابی سهام و سهم‌الشرکه - داوری مالی ) و نیز موارد تبصره بند (ت) این ماده برای تنظیم امور حرفه حسابداری و حسابرسی است و مشمول موارد استفاده دولت از خدمات اشخاص تحت عنوان حسابدار رسمی موضوع این قانون نمی‌باشد. ضمناً حسابدار رسمی نمی‌تواند به طور هم‌زمان هیچ یک از خدمات سه‌گانه خدمات پنج‌گانه را به اشخاص حقیقی و حقوقی که مسئولیت حسابداری رسمی موضوع قانون را در آن بر عهده دارد انجام دهد.

ماده 2- هدف از تشکیل جامعه عبارت است از تنظیم امور و اعتلای حرفه حسابداری و حسابرسی در کشور و نظارت حرفه‌ای بر کار حسابداران رسمی از طرق:

الف - تشکل حسابدار رسمی.

ب - بهبود و گسترش خدمات حرفه‌ای از طریق کمک در تهیه، تدوین، اشاعه و ارتقای اصول و استانداردهای حسابداری، حسابرسی، خدمات مالی و آئین‌نامه رفتار حرفه‌ای.

پ - بالا بردن دانش تخصصی حسابداران رسمی حرفه‌ای از طریق گسترش و بهبود آموزش، انجام تحقیقات و انتشار نشریات تخصصی و حرفه‌ای.

ت - حمایت از حقوق حرفه‌ای اعضا.

ث - برقراری ارتباط مستمر فنی و حرفه‌ای بین اعضا.

ج - ارتباط با مؤسسات و تشکل‌های حرفه‌ای منطقه‌ای و بین‌المللی و در صورت نیاز عضویت در آن‌ها.

ماده 3- اشخاصی که در اجرای آئین‌نامه تعیین صلاحیت به عنوان حسابدار رسمی انتخاب می‌گردند با رعایت مقررات این اساسنامه عضو جامعه می‌باشند.

تبصره 1- اشخاصی که عنوان حسابدار رسمی آن‌ها لغو می‌شود، مجاز به استفاده از عنوان یاد شده نیستند و عضویت آن‌ها در جامعه منتفی است.

تبصره 2- مؤسسات حسابرسی موضوع تبصره (3) قانون، عضو جامعه هستند.

فصل دوم: ارکان

ماده 4- ارکان جامعه به شرح زیر است:
الف - شورای عالی
ب - هیأت‌مدیره
پ - هیات عالی نظارت
الف - شورای عالی:

ماده 4- ارکان جامعه به شرح زیر تعیین می‌شود:
الف - مجمع عمومی
ب - شورای عالی
پ - هیأت‌مدیره
ت - هیات عالی نظارت

ماده 5- مجمع عمومی از اجتماع اعضای جامعه تشکیل و وظایف و اختیارات آن به عنوان بالاترین رکن جامعه به شرح زیر تعیین می‌شود:
1- انتخاب اعضای شورای عالی
2- تصویب گزارش سالانه شورای عالی
3- تعیین حق حضور اعضای شورای عالی بنا به پیشنهاد هیأت‌رئیسه مجمع
4- تعیین روزنامه کثیرالانتشار برای درج آگهی‌های رسمی جامعه بنا به پیشنهاد هیأت‌رئیسه مجمع.

تبصره 1- مسئولیت اجرایی برگزاری مجمع عمومی و دعوت اعضا با دبیرکل جامعه است. چنانچه دبیرکل، اعضای مجمع را در موعد مقرر که حداکثر لغایت شهریور ماه هر سال خواهد بود، دعوت نکند، رئیس هیات عالی نظارت مجمع عمومی را دعوت می‌کند.

تبصره 2- دستورالعمل مربوط به نحوه برگزاری مجمع عمومی مشتمل بر طرز تشکیل جلسه و انتخاب هیأت‌رئیسه جلسه، چگونگی اداره جلسه، حد نصاب اعتبار جلسه، طرق اخذ آرا و شیوه نظارت بر برگزاری مجمع عمومی به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌رسد.

تبصره 3- صحت انتخابات اعضای شورای عالی بر اساس گزارش هیات عالی نظارت پس از تأیید وزیر امور اقتصادی و دارایی معتبر است و احکام عضویت آنان توسط وزیر امور اقتصادی و دارایی صادر می‌شود.

ماده 5 6 - اعضای اصلی شورای عالی یازده (11) نفر هستند که از بین اعضای جامعه توسط اعضا انتخاب می‌شوند.

تبصره 1- دستورالعمل مربوط به نحوه برگزاری انتخابات شورای عالی شامل طرز تشکیل جلسه و انتخابات هیأت‌رئیسه جلسه، نحوه داوطلب شدن برای عضویت در شورای مذکور، چگونگی اداره جلسه، حد نصاب اعتبار جلسه، طرق اخذ آرا و شیوه نظارت بر برگزاری انتخابات، برای اولین دوره با پیشنهاد هیات مؤسس (موضوع تبصره 2 قانون) به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌رسد.
بعد از تشکیل شورای عالی، هرگونه تغییر در دستورالعمل یاد شده بنا به پیشنهاد شورای مذکور و تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی صورت خواهد گرفت.

تبصره 2- شرایط داوطلبان برای عضویت در شورای عالی به شرح ذیل است:
الف - مفاد بندهای «الف»، «ب»، «ت»، «ث»، «ج» ماده 16 این اساسنامه.
ب - داشتن حداقل ده سال سابقه کار حسابرسی، خدمات مالی، طراحی سیستم و یا مدیریت مالی بعد از اخذ مدرک کارشناسی (لیسانس).

تبصره 3- تطبیق صلاحیت داوطلب عضویت در شورای عالی با شرایط مذکور در تبصره (2) بالا بر عهده وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌باشد.

تبصره 4- مدت عضویت اعضای شورای عالی سه سال است و انتخاب مجدد آن‌ها در دوره‌های متوالی مجاز است. اعضای قبلی تا انتخاب اعضای جدید موظف به ادامه کار هستند و در صورت فوت، استعفا یا لغو عنوان حسابدار رسمی آن‌ها، عضو جدید از میان اعضای علی‌البدل برای مدت باقی‌مانده جایگزین می‌شود.

تبصره 5- سه نفر ناظر به ترتیب ذیل بدون داشتن حق رأی در جلسات شورای عالی شرکت خواهند کرد:
1- یک نفر نماینده به انتخاب وزیر امور اقتصادی و دارایی؛
2- یک نفر نماینده به انتخاب شورای بورس؛
3- یک نفر نماینده به انتخاب شورای عالی بانک‌ها؛

ماده 6- تعداد اعضای شورای عالی یازده نفر است که از بین اعضای جامعه توسط مجمع عمومی انتخاب می‌شوند.

تبصره 1- حداقل چهار نفر از اعضای شورای عالی، شاغل و حداقل چهار نفر، غیر شاغل خواهند بود.

تبصره 2- دستورالعمل مربوط به نحوه برگزاری انتخابات شورای عالی شامل نحوه تشکیل جلسه و انتخابات هیأت‌رئیسه جلسه، نحوه داوطلب شدن برای عضویت در شورای مذکور، چگونگی اداره جلسه، حد نصاب اعتبار جلسه، طرق اخذ آرا و شیوه نظارت بر برگزاری انتخابات، برای اولین دوره با پیشنهاد هیات مؤسس (موضوع تبصره 2 قانون) به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌رسد.

تبصره 3- بعد از تشکیل شورای عالی هرگونه تغییر در دستورالعمل یاد شده بنا به پیشنهاد شورای مذکور و تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی صورت خواهد گرفت.

ماده 7- شرایط داوطلبان برای عضویت در شورای عالی به شرح زیر تعیین می‌شود:
الف - دارا بودن شرایط موضوع بندهای (ب، ت، ث و ج) ماده (16)
ب - داشتن حداقل ده سال سابقه کار در سطح مدیریت در رشته‌های حسابرسی، خدمات مالی، طراحی سیستم یا مدیریت مالی بعد از اخذ مدرک کارشناسی (لیسانس).
پ - حسن شهرت و تعهد عملی به احکام دین مبین اسلام و نظام جمهوری اسلامی ایران. در مورد اقلیت‌های دینی موضوع اصل سیزدهم قانون اساسی، تعلیمات دینی ایشان حاکم خواهد بود.

تبصره 1- تشخیص انطباق صلاحیت داوطلبان عضویت در شورای عالی با شرایط مذکور در این ماده بر عهده وزیر امور اقتصادی و دارایی است.

تبصره 2- مدت عضویت اعضای شورای عالی سه سال است و انتخاب مجدد آن‌ها به صورت متوالی تنها برای یک دوره بلامانع است و هر عضو در زمان عضویت در جامعه می‌تواند در مجموع برای سه دوره انتخاب شود. اعضای قبلی تا انتخاب اعضای جدید موظف به ادامه کار هستند و در صورت فوت، استعفا یا لغو عنوان حسابدار رسمی آن‌ها، عضو جدید از میان اعضای علی‌البدل برای مدت باقی‌مانده، جایگزین می‌شود.

تبصره 3- علاوه بر رئیس هیات عالی نظارت و در غیاب وی یکی از اعضای هیات یاد شده، سه نفر نماینده به ترتیب زیر بدون حق رأی در جلسات شورای عالی شرکت خواهند کرد:
1- نماینده وزیر امور اقتصادی و دارایی
2- یک نفر به انتخاب رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
3- یک نفر به انتخاب رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار.

ماده 6 8 - شورای عالی بالاترین رکن جامعه است و وظایف و اختیارات آن به شرح زیر است:
1- انتخاب اعضای هیأت‌مدیره.
2- تعیین خط‌مشی و تصویب برنامه‌های جامعه.
3- تصویب آئین اخلاق و رفتار حرفه‌ای حسابداران رسمی در چهارچوب استانداردهای اعلام شده توسط مراجع ذی‌صلاح قانونی.
4- تصویب آئین‌نامه انضباطی و نظارت حرفه‌ای.
5- تصویب آئین‌نامه‌های مالی، معاملاتی، اداری و استخدامی جامعه.
6- تصویب بودجه سالانه جامعه، صورت‌های مالی و گزارش عملکرد سالانه هیأت‌مدیره.
7- تعیین اعضای هیأت‌های انتظامی بدوی از بین اعضای جامعه.
8- تأیید صلاحیت اعضای کارگروه‌های تخصصی.
9- تصویب آئین‌نامه مربوط به چگونگی تشکیل، وظایف و اختیارات کارگروه‌های تخصصی.
10- تعیین حقوق و مزایای اعضای هیأت‌مدیره و حق‌الزحمه اعضای هیأت‌های انتظامی بدوی و کارگروه‌های تخصصی.
11- تصویب تشکیلات تفضیلی جامعه.
12- تصویب رهنمودها و دستورالعمل‌های فنی و حرفه‌ای در چهارچوب استانداردهای اعلام شده توسط مراجع ذی‌صلاح قانونی.
13- تعیین مبلغ ورودیه و حق عضویت ثابت و متغیر اعضا.
14- تهیه و گزارش سالانه شورا برای ارائه به وزیر امور اقتصادی و دارایی.
15- تعیین روزنامه کثیرالانتشار برای درج آگهی‌های رسمی جامعه.
16- تعیین مدیرمسئول نشریه تخصصی جامعه.
17- اعمال نظارت حرفه‌ای از طریق کارگروه‌های تخصصی.
18- تصمیم‌گیری در خصوص سایر مواردی که برای ایفای وظایف جامعه لازم است و در این اساسنامه جزء وظایف سایر ارکان جامعه تعیین نشده است.

ماده 8- وظایف و اختیارات شورای عالی به شرح زیر تعیین می‌شود:
1- انتخاب اعضای هیأت‌مدیره
2- تعیین خط‌مشی و تصویب برنامه‌های جامعه
3- تصویب آئین اخلاق و رفتار حرفه‌ای حسابداران رسمی در چهارچوب استانداردهای اعلام شده توسط مراجع ذی‌صلاح قانونی.
4- تصویب آئین‌نامه انضباطی و نظارت حرفه‌ای
5- تصویب آئین‌نامه‌های مالی، معاملاتی، اداری و استخدامی جامعه
6- تصویب صورت‌های مالی و گزارش عملکرد سالانه هیأت‌مدیره
7- تعیین اعضای هیأت‌های انتظامی بدوی از بین اعضای جامعه
8- تأیید صلاحیت اعضای کارگروه‌های تخصصی
9- تصویب آئین‌نامه مربوط به چگونگی تشکیل، وظایف و اختیارات کارگروه‌های تخصصی
10- تعیین حقوق و مزایای اعضای هیأت‌مدیره و حق‌الزحمه اعضای هیأت‌های انتظامی بدوی و کارگروه‌های تخصصی
11- تصویب تشکیلات تفصیلی جامعه
12- تصویب رهنمودها و دستورالعمل‌های فنی و حرفه‌ای در چهارچوب استانداردهای اعلام شده توسط مراجع ذی‌صلاح قانونی
13- تعیین مبلغ ورودیه و حق عضویت ثابت و متغیر اعضا
14- تهیه گزارش سالانه شورا برای ارائه به وزیر امور اقتصادی و دارایی و مجمع عمومی
15- تعیین مدیرمسئول نشریه تخصصی جامعه
16- اعمال نظارت حرفه‌ای از طریق کارگروه‌های تخصصی
17- تصمیم‌گیری در خصوص سایر مواردی که برای ایفای وظایف جامعه لازم است و در این اساسنامه وظایف سایر ارکان جامعه تعیین نشده است
18- تصمیم‌گیری در مورد تشکیل مراکز آموزشی و تحقیقاتی موضوع فعالیت‌های جامعه با اخذ مجوز از مراجع صلاحیت‌دار
19- پیشنهاد سایر دستورالعمل‌های مورد نیاز جامعه به مراجع ذی‌ربط برای تصویب
20- تصمیم‌گیری در مورد نحوه همکاری با استفاده‌کنندگان از خدمات اعضای جامعه در چهارچوب مقررات این اساسنامه

تبصره 1- گزارش سالانه شورای عالی در صورتی قابل طرح و تصویب در مجمع عمومی خواهد بود که توسط هیات عالی نظارت رسیدگی شده و گزارش آن هیات که حاوی اظهارنظر در خصوص رعایت مقررات جامعه می‌باشد را همراه داشته باشد. زمان ارائه گزارش شورای عالی یک ماه پس از اتخاذ تصمیم نسبت به صورت‌های مالی و گزارش هیأت‌مدیره و هیات عالی نظارت خواهد بود. هیات عالی نظارت موظف است ظرف پانزده روز نظر خود را نسبت به گزارش یاد شده به مجمع عمومی و وزیر امور اقتصادی و دارایی ارائه نماید. بدون قرائت گزارش هیات عالی نظارت در مجمع عمومی، اخذ تصمیم در مورد گزارش شورای عالی معتبر نمی‌باشد.

تبصره 2- وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌تواند در موارد زیر نسبت به تجدید انتخابات شورای عالی تصمیم‌گیری نماید: الف - در مواردی که صحت انتخابات بر اساس گزارش هیات عالی نظارت تأیید نشود.
ب - در صورتی که گزارش سالیانه شورای عالی بر اساس گزارش هیات عالی نظارت در مجمع عمومی سالانه جامعه تصویب نشود.
پ - در مواردی که بر اساس گزارش هیات عالی نظارت، شورای عالی، وظایف تعیین شده در این اساسنامه را انجام نداده یا در انجام آن قصور نموده است.

ماده 7 9 - شورای عالی باید در اولین جلسه هر دوره یک نفر را از بین اعضای خود به عنوان رئیس شورای عالی برای دوره سه ساله انتخاب نمایند.

تبصره 1- تغییر رئیس شورای عالی قبل از انقضای دوره سه ساله بر عهده شورای مذکور می‌باشد.

تبصره 2- رئیس شورای عالی، هماهنگی‌سازی و مدیریت تشکیل جلسات و ابلاغ مصوبات شورای مذکور و سایر موارد ذی‌ربط با وظایف یاد شده را بر عهده خواهد داشت.

تبصره 3- انتخاب مجدد یک فرد برای ریاست شورای عالی در دوره‌های بعد با رعایت مقررات بلامانع است.

تبصره 4- تعیین حق حضور اعضای شورای عالی بر عهده وزیر امور اقتصادی و دارایی خواهد بود.

ماده 8- هیات مؤسس موظف است بلافاصله پس از لازم‌الاجرا شدن این اساسنامه نسبت به برگزاری انتخابات بر طبق ضوابط این اساسنامه اقدام نمایند.

ماده 9 10 - جلسات شورای عالی با حضور حداقل هشت (8) نفر از اعضا رسمیت می‌یابد و تصمیمات گرفته شده با آرای حداقل موافق شش (6) نفر از حاضران معتبر است.

ب - هیأت‌مدیره

ماده 10 11 - هیأت‌مدیره جامعه مرکب از سه یا پنج نفر است سه نفر عضو تمام وقت است که از بین اعضای جامعه توسط شورای عالی برای مدت سه سال انتخاب و با حکم رئیس شورای عالی منصوب می‌شوند.

چنانچه بعضی از اعضای هیأت‌مدیره در اثنای مدت یاد شده تغییر یابد، عضو جدید برای مدت باقی مانده انتخاب خواهد شد.

تبصره 1- چنانچه اعضای موظف هیأت‌مدیره از بین حسابداران رسمی شاغل انتخاب شوند، کارت حسابدار رسمی آن‌ها در دوران تصدی هیأت‌مدیره از شاغل به غیر شاغل تبدیل می‌شود. تعداد اعضای موظف و غیر موظف هیأت‌مدیره توسط شورای عالی تعیین خواهد شد.

تبصره 1- چنانچه اعضای هیأت‌مدیره از بین حسابداران رسمی شاغل انتخاب شوند، وضعیت آن‌ها در دوران تصدی مشاغل مذکور، از شاغل به غیر شاغل تبدیل می‌شود.

تبصره 2- انتخاب اعضای هیأت‌مدیره از بین اعضای شورای عالی جامعه مجاز نیست.

تبصره 3- انتخاب مجدد اعضای هیأت‌مدیره با رعایت مقررات این اساسنامه برای دوره‌های بعدی بلامانع است.

ماده 11 12 - شورای عالی از بین اعضای هیأت‌مدیره، یک نفر را به عنوان رئیس هیأت‌مدیره و دبیرکل جامعه برای مدت سه سال تعیین می‌کند. رئیس هیأت‌مدیره و دبیرکل جامعه به صورت تمام وقت انجام وظیفه می‌نمایند.

ماده 12- شورای عالی از بین اعضای هیأت‌مدیره، یک نفر را به عنوان رئیس هیأت‌مدیره و دبیرکل جامعه تعیین می‌کند.

تبصره 1- رئیس هیأت‌مدیره و دبیرکل جامعه اداره امور اجرایی جامعه را بجز در مواردی که بر عهده ارکان قرار دارد و مسئولیت اجرای مصوبات هیأت‌مدیره را بر عهده خواهد داشت.

تبصره 2- رئیس هیأت‌مدیره و دبیرکل جامعه با حکم رئیس شورای عالی منصوب می‌شود و تغییر آن قبل از انقضای دوره سه ساله بر عهده شورای عالی است.

تبصره 2- تغییر هیأت‌مدیره و دبیرکل قبل از انقضای دوره سه ساله با موافقت وزیر امور اقتصادی و دارایی بر عهده شورای عالی است.

تبصره 3- چنانچه بر اساس گزارش هیات عالی نظارت هر یک از اعضای هیأت‌مدیره در انجام وظایف مقرر در این اساسنامه و آئین‌نامه‌های مربوط قصور و یا تخلف نماید، وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌تواند لزوم برکناری عضو مذکور از عضویت هیأت‌مدیره جامعه را به رئیس شورای عالی اعلام دارد. شورای یاد شده موظف است در اسرع وقت (حداکثر دو هفته) نسبت به تعیین جانشین وی طبق شرایط مقرر در این اساسنامه اقدام نماید. عضویت شخص مورد نظر در هیأت‌مدیره جامعه پس از انقضای مدت یاد شده لغو شده تلقی می‌گردد.

ماده 12 13 - وظایف و اختیارات هیأت‌مدیره به شرح زیر است:
1- اجرای مصوبه‌های شورای عالی.
2- تهیه و تنظیم برنامه‌های جامعه در چهارچوب خط‌مشی تعیین شده توسط شورای عالی.
3- تهیه و تنظیم آئین اخلاق و رفتار حرفه‌ای.
3- تهیه و تنظیم و به‌روزرسانی آئین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های موضوع این اساسنامه از جمله آئین اخلاق و رفتار حرفه‌ای، آئین‌نامه انضباطی و نظارت حرفه‌ای و آئین‌نامه‌های مالی، معاملاتی، اداری و استخدامی.
4- تهیه و تنظیم آئین‌نامه‌های انضباطی و نظارت حرفه‌ای.
4- ارجاع دعاوی به داوری و هرگونه صلح و سازش با تصویب شورای عالی و نمایندگی جامعه در طرح و دفاع از دعاوی له و علیه جامعه در مراجع قضایی و شبه قضایی و سایر مراجع قانونی با حق توکیل به غیر ولو کراراً.
5- تهیه و تنظیم آئین‌نامه‌های مالی، معاملاتی، اداری و استخدامی جامعه.
6 5 - تهیه و تنظیم بودجه سالانه.
7 6 - تهیه صورت‌های مالی و گزارش فعالیت سالانه هیأت‌مدیره و ارائه آن‌ها به هیات عالی نظارت و شورای عالی.
8 7 - تشکیل کارگروه‌های تخصصی و انتخاب اعضای کارگروه‌های یاد شده پس از تأیید صلاحیت توسط شورای عالی.
9 8 - تهیه و آئین‌نامه مربوط به چگونگی تشکیل، وظایف و اختیارات کارگروه‌های تخصصی.
10 9 - عزل و نصب کارکنان و تعیین حقوق و مزایای آن‌ها.
11 10 - تهیه و تنظیم تشکیلات تفصیلی جامعه.
12 11 - اداره امور مالی، معاملاتی و استخدامی.
13 12 - پیشنهاد مبلغ ورودیه و حق عضویت ثابت و متغیر اعضای.
14 13 - عقد هرگونه قرارداد اعم از خرید، فروش، اجاره، اخذ تسهیلات مالی و هر نوع معامله دیگر در حدود فعالیت و بودجه مصوب جامعه.
15 14 - افتتاح حساب‌های بانکی
16- نمایندگی جامعه در کلیه مراجع قانونی با حق توکیل به غیر، ارجاع به داوری و در موارد لازم هرگونه صلح و سازش.
17 15 - تهیه و تصویب دستورالعمل‌های مورد نیاز برای اجرای وظایف محول شده.

ماده 13 14 - جلسات هیأت‌مدیره با حضور اکثریت اعضا رسمیت می‌یابد و تصمیمات گرفته شده با رأی موافق اکثریت اعضای هیأت‌مدیره معتبر است. آئین‌نامه داخلی هیأت‌مدیره توسط هیات یاد شده تهیه و به تصویب شورای عالی می‌رسد.

ماده 14 15 - کارگروه‌های تخصصی که با عضویت اعضای جامعه تشکیل می‌شوند مشتمل بر موارد زیر هستند:

1- کنترل کیفیت.

2- فنی.

3- قوانین و مقررات.

4- آئین رفتار حرفه‌ای.

5- آموزش و کار آموزی.

6- مؤسسات حسابرسی.

7- استانداردهای حسابداری و حسابرسی.

8- سایر کارگروه‌های مورد نیاز به پیشنهاد هیأت‌مدیره و تصویب شورای عالی.

تبصره - کارگروه‌های یاد شده دارای ماهیت فنی و تخصصی بوده و نظرهای آنان جنبه مشورتی دارد و تحت نظر ارکان ذی‌ربط و بر اساس مقررات این اساسنامه فعالیت می‌نمایند.

پ - هیات عالی نظارت

ماده 15 16 - هیات عالی نظارت مرکب از یک نفر رئیس و دو نفر عضو است که بر اساس شرایط ذیل از بین حسابداران رسمی عضو جامعه توسط وزیر امور اقتصادی و دارایی برای مدت دو سال تعیین می‌شوند و به صورت تمام وقت انجام وظیفه می‌نماید و انتخاب مجدد آن‌ها برای دوره‌های بعدی بلامانع است:

الف - حسن شهرت و تعهد عملی به احکام دین مبین اسلام.

ب - وفاداری به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.

پ - داشتن حداقل پنج سال سابقه کار حسابرسی، خدمات مالی، طراحی سیستم و یا مدیریت مالی.

پ - داشتن حداقل ده سال سابقه در سطح مدیریت در رشته‌های حسابرسی، مالی، خدمات مالی و طراحی سیستم.

ت - داشتن تابعیت دولت جمهوری اسلامی ایران.

ث - نداشتن محکومیت کیفری مؤثر.

ث - نداشتن محکومیت کیفری مؤثر یا موجب محرومیت از حقوق اجتماعی.

ج - نداشتن سوابق سوء حرفه‌ای، مالی و اداری.

تبصره - رئیس هیات یاد شده به صورت موظف می‌باشد و اعضای آن تا تعیین اعضای جدید به انجام وظیفه ادامه می‌دهند.

تبصره - رئیس هیات یاد شده و اعضای آن تا تعیین اعضای جدید به انجام وظیفه ادامه می‌دهند.

ماده 16 17 - به منظور حصول اطمینان از رعایت مقررات مربوط و احراز کفایت نظارت حرفه‌ای، هیات عالی نظارت دارای وظایف ذیل می‌باشد:

الف - رسیدگی و اظهارنظر درباره درستی اطلاعات مندرج در گزارش عملکرد سالانه هیأت‌مدیره.
ب - رسیدگی و اظهارنظر در خصوص صورت‌های مالی سالانه جامعه که توسط هیأت‌مدیره تهیه و تأیید می‌شود.
پ - نظارت بر فعالیت‌های جامعه از جمله کارگروه‌های تخصصی.
ت - انجام دیگر وظایف نظارتی بر فعالیت جامعه و اعضای آن حسب مورد توسط شورای عالی جامعه و یا وزیر امور اقتصادی و دارایی تعیین و ابلاغ می‌شود.

الف - رسیدگی و اظهارنظر درباره درستی اطلاعات مندرج در گزارش عملکرد سالانه شورای عالی و هیأت‌مدیره.
ب - رسیدگی و اظهارنظر در خصوص صورت‌های مالی و گزارش عملکرد سالانه جامعه که توسط هیأت‌مدیره تهیه می‌شود.
پ - نظارت بر فعالیت‌های جامعه برای حصول اطمینان از حسن اجرای امور.
ت - نظارت بر فعالیت‌های حرفه‌ای اعضای جامعه حسب مورد با ارجاع وزیر امور اقتصادی و دارایی یا شورای عالی جامعه و یا به تشخیص هیات عالی نظارت.
ث - نظارت بر برگزاری انتخابات شورای عالی جامعه.

تبصره 1- چنانچه هیات عالی نظارت در راستای انجام وظایف خود به مواردی از تخلف توسط اعضای جامعه و همچنین عدم رعایت آئین‌نامه‌های جامعه برخورد کند، موضوع را به دبیرکل منعکس می‌نماید. در این صورت دبیرکل موظف است ظرف ده روز موضوع را حسب مورد به هیأت‌های بدوی یا عالی انتظامی برای رسیدگی و صدور رأی ارجاع دهد.

تبصره 2- در صورت امتناع دبیرکل از ارجاع موضوع به هیأت‌های انتظامی ظرف مهلت مقرر، هیات عالی نظارت رأساً مراتب را به هیات انتظامی مربوط اعلام و تخلف دبیرکل را به منظور رسیدگی به هیات عالی انتظامی گزارش می‌نماید.

تبصره 3- درخواست تجدیدنظر در آرای صادره توسط هیأت‌های بدوی انتظامی برای اعضای جامعه، موضوع تبصره (1) این ماده، پس از تأیید وزیر امور اقتصادی و دارایی قابل طرح در هیأت‌های هم عرض و یا هیات عالی انتظامی می‌باشد.

ماده 17 18 - هیات عالی نظارت در صورت لزوم می‌تواند در اجرای وظایف خود از خدمات حسابداران رسمی - شاغل و غیر شاغل - و مؤسسات حسابرسی عضو و سایر کارشناسان غیر مالی استفاده کند. ضوابط حق‌الزحمه اشخاص یاد شده به پیشنهاد هیات عالی نظارت و تصویب شورای عالی جامعه وزیر امور اقتصادی و دارایی مشخص می‌شود.

ماده 18 19 - حقوق و مزایای رئیس و اعضای موظف هیات عالی نظارت به ترتیب معادل حقوق و مزایای رئیس هیأت‌مدیره و دبیرکل و اعضای موظف هیأت‌مدیره جامعه است.

ماده 19- حقوق و مزایای رئیس و اعضای هیات عالی نظارت به ترتیب معادل حقوق و مزایای دبیرکل و اعضای هیأت‌مدیره خواهد بود.

تبصره - حق‌الزحمه اعضای غیر موظف هیات عالی نظارت توسط شورای عالی جامعه تعیین می‌شود.

ماده 19 20 - دبیرخانه هیات عالی نظارت زیر نظر رئیس آن اداره می‌شود. تشکیلات دبیرخانه به پیشنهاد هیات عالی نظارت به تصویب شورای عالی جامعه وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌رسد.

ماده 20 21 - کلیه هزینه‌های هیات عالی نظارت و هزینه‌های موضوع ماده (17) مواد (18) و (20) این اساسنامه از محل بودجه جامعه تأمین و پرداخت می‌شود. هیأت‌مدیره موظف است هر سال ضمن بودجه تنظیمی خود، هزینه‌های هیات عالی نظارت را با نظر هیات یاد شده پیش‌بینی و در بودجه جامعه منظور و تقدیم شورای عالی جامعه جهت تصویب تقدیم به وزیر امور اقتصادی و دارایی کند.

ماده 21 22 - هیأت‌مدیره، رئیس هیأت‌مدیره و دبیرکل جامعه، حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی عضو مکلفند امکانات و تسهیلات لازم را برای انجام وظایف هیات عالی نظارت فراهم کنند و کلیه اطلاعات، اسناد و مدارک مورد درخواست را در اختیار آن‌ها یا نمایندگانشان قرار دهند.

ماده 22 23 - هیات عالی نظارت موظف است به طور مستمر گزارش فعالیت‌های خود را حسب مورد به وزیر امور اقتصادی و دارایی، شورای عالی و هیأت‌مدیره ارسال کند.

ماده 23 24 - آئین‌نامه چگونگی انجام وظایف هیات عالی نظارت (در خصوص مواردی که در مقررات این اساسنامه پیش‌بینی شده است) توسط هیات یاد شده تهیه و به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌رسد.

فصل سوم - مؤسسات مؤسسه حسابرسی

ماده 24 25 - مؤسسه حسابرسی، مؤسسه‌ای است که به منظور انجام خدمات حسابرسی، بازرسی قانونی و سایر خدمات تخصصی و حرفه‌ای مندرج در بند (ت) ماده 1 این اساسنامه، توسط حداقل سه نفر حسابدار رسمی شاغل و بر اساس شرایط زیر تشکیل می‌شود:

1- مؤسسه حسابرسی پس از صدور مجوز تأسیس توسط جامعه، باید بر طبق مقررات به عنوان مؤسسه انتفاعی غیر تجاری ثبت شود.

2- در نام هر مؤسسه حسابرسی باید عبارت «مؤسسه حسابرسی» و به دنبال نام مؤسسه، عبارت «حسابداران رسمی» قید شود.

3- شرکای یک مؤسسه حسابرسی باید به طور تمام وقت منحصراً در همان مؤسسه به کار حرفه‌ای اشتغال داشته باشند.

3- شرکای یک مؤسسه حسابرسی باید به طور تمام وقت منحصراً در همان مؤسسه به کار حرفه‌ای اشتغال داشته باشند. شرکای یاد شده باید حداقل سه سال سابقه کار تمام وقت در سطح مدیر حسابرسی در مؤسسات عضو جامعه یا سازمان حسابرسی داشته باشند. حسابداران رسمی که سوابق آن‌ها در سطح مدیر حسابرسی کمتر از میزان مقرر در این ماده باشد، می‌توانند به صورت استخدام تمام وقت در مؤسسات حسابرسی، کسری سوابق مذکور را تکمیل نمایند. ضوابط مربوط به احراز شرایط مدیر حسابرسی و استخدام آن‌ها توسط شورای عالی تعیین می‌گردد.

4- شرکای مؤسسه حسابرسی در مقابل فعالیت‌های مؤسسه و اشخاص ثالث مسئولیت تضامنی دارند.

تبصره 1 - فعالیت مؤسسه حسابرسی منحصراً محدود به ارائه خدمات یاد شده در این ماده می‌باشد و انجام هرگونه فعالیت توسط آن‌ها ممنوع است.

تبصره 1- فعالیت مؤسسات حسابرسی شامل ارائه خدمات یاد شده در این ماده و ارزیابی سهام، سهم‌الشرکه و داوری مالی با رعایت قوانین و مقررات مربوط می‌باشد و انجام هرگونه فعالیت دیگر توسط آن‌ها ممنوع است.

تبصره 2- شرط مالکیت خصوصی شرکا، استثنائاً در مورد حسابرسی مفید راهبر و مؤسسه حسابرسی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (مؤسسه غیر دولتی زیر نظر ستاد کل نیروهای مسلح) مشروط به رعایت کلیه ضوابط دیگر و انجام امور حرفه‌ای از طریق حسابداران رسمی اعمال نخواهد شد.

تبصره 3- انجام فعالیت کارشناسی رسمی دادگستری در رشته مرتبط در مورد اعضای جامعه که عضو کانون کارشناسان رسمی دادگستری می‌باشند، در قالب مؤسسه یا غیر مؤسسه نیز به شرط ثبت درآمد و هزینه در دفاتر به عنوان فعالیت حرفه‌ای تلقی می‌شود.

تبصره 3- انجام فعالیت کارشناس رسمی دادگستری در رشته مرتبط در مورد اعضای جامعه که کارشناس رسمی دادگستری می‌باشند از محدودیت خدمت تمام وقت در مؤسسه حسابرسی موضوع صدر بند (3) این ماده مستثنا می‌باشد.

تبصره 4- شرکای مؤسسه، شاغلین انفرادی، شاغلین در مؤسسات حسابرسی و حسابداران رسمی غیر شاغل، حق هیچ‌گونه مشارکت یا دارا بودن منافعی به طور مستقیم یا غیر مستقیم در مؤسسه حسابرسی دیگری را که به خدمات تخصصی و حرفه‌ای یا سایر خدمات مرتبط با موضوع ماده (1) این اساسنامه اشتغال دارند، ندارند.

تبصره 5- انعقاد قرارداد واگذاری کار موضوع بند «ت» ماده (1) این اساسنامه به صورت دست دوم توسط مؤسسات حسابرسی عضو جامعه و اعضای شاغل انفرادی ممنوع می‌باشد. انعقاد این‌گونه قراردادها توسط سازمان حسابرسی در چهارچوب مفاد اساسنامه قانونی آن با اشخاص حقیقی و حقوقی یاد شده، قرارداد دست اول محسوب می‌شود.

ماده 25 26 - اساسنامه هر یک از مؤسسات حسابرسی با رعایت کلیه موارد پیش‌بینی شده در اساسنامه نمونه‌ای که بنا به پیشنهاد هیأت‌مدیره جامعه به تصویب شورای عالی می‌رسد، تنظیم و پس از تأیید رئیس هیأت‌مدیره و دبیرکل جامعه به ثبت خواهند رسید. مرجع ثبت مؤسسات، تنها مؤسساتی را به نام «مؤسسه حسابرسی» ثبت می‌کند که از جامعه حسابداران رسمی ایران اجازه تأسیس دارند.

تبصره - صورت‌های مالی مؤسسات حسابرسی باید توسط یکی از مؤسسات حسابرسی دیگر رسیدگی و ظرف چهار ماه پس از پایان سال مالی، توسط مؤسسه مورد رسیدگی به جامعه تسلیم گردد. انتخاب مؤسسات به عنوان حسابرس به صورت متقابل و برای بیش از دو سال مالی متوالی مجاز نمی‌باشد. دستورالعمل حق‌الزحمه حسابرسی موضوع این تبصره توسط هیأت‌مدیره تهیه و برای اجرا ابلاغ می‌گردد.

ماده 26 27 - مؤسسات حسابرسی موظفند کلیه مقرراتی را که در مورد تشکیل، اداره و نحوه فعالیت مؤسسات حسابرسی توسط جامعه وضع می‌شود، رعایت کنند.

تبصره 1- مؤسسات حسابرسی عضو جامعه و همچنین اعضای شاغل انفرادی موظفند ظرف یک هفته پس از انعقاد قرارداد، اطلاعات مربوط به قراردادهای منعقد شده در ارتباط با فعالیت‌های موضوع ماده (1) را به ترتیبی که شورای عالی جامعه تعیین می‌کند، به دبیرخانه جامعه تحویل و رسید دریافت کنند.

تبصره 2- حسابداران رسمی شاغل انفرادی نیز موظفند، مقرراتی که در مورد نحوه فعالیت آنان توسط جامعه وضع می‌شود، رعایت کنند. اشخاص یاد شده نمی‌توانند در مؤسسات حسابرسی اعم از عضو یا غیر عضو جامعه، به عنوان شریک یا تحت استخدام مشغول فعالیت باشند.

تبصره 3- انعقاد قرارداد همکاری حرفه‌ای بین مؤسسات حسابرسی عضو جامعه با یکدیگر و مؤسسات عضو جامعه با مؤسسات حسابرسی بین‌المللی تابع آئین‌نامه اجرایی موضوع ماده (28) این اساسنامه خواهد بود.

تبصره 4- در راستای اعمال نظارت حرفه‌ای، اعضای شاغل انفرادی و مؤسسات حسابرسی عضو جامعه موظفند یک نسخه از گزارش‌های حسابرسی (به صورت کاغذی یا الکترونیکی) خود، از جمله حسابرسی صورت‌های مالی، حسابرسی مالیاتی و حسابرسی ویژه و ارزیابی سهام را ظرف یک هفته، پس از تاریخ صدور به صورت مستمر به جامعه ارسال کنند.

تبصره 5- هیأت‌مدیره جامعه مکلف است بانک اطلاعاتی قابل دسترس عموم شامل نام بنگاه اقتصادی، سال مالی، نام حسابرس و بازرس قانونی و اطلاعات کلی و عمومی مربوط به گزارش‌های مالی قابل انتشار را در سامانه الکترونیکی جامعه مستقر و اطلاعات یاد شده را به‌روزرسانی نماید، به گونه‌ای که قابل دسترس برای همه کاربران باشد.

ماده 27 28 - آئین‌نامه اجرایی این فصل توسط هیأت‌مدیره تهیه و به تصویب شورای عالی جامعه می‌رسد.

فصل چهارم - نظارت حرفه‌ای

ماده 28 29 - به منظور اطمینان از ارتقای کیفیت خدمات حرفه‌ای اعضا، هماهنگی در روش‌های انجام امور حسابرسی و بازرسی قانونی، افزایش کیفیت گزارش‌های حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی، پیشگیری از رفتار ناسازگار با شئون حرفه‌ای و ضرورت گذراندن دوره‌های باز آموزی توسط اعضا، همچنین رعایت مقررات قانونی مربوط شامل مفاد این اساسنامه و آئین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی آن، جامعه بر کار حرفه‌ای حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی نظارت مستمر دارد کارگروه‌های تخصصی و هیات عالی نظارت می‌توانند پرونده‌ها، اطلاعات و مدارک مؤسسات حسابرسی و شاغلان انفرادی را در محل استقرار آن‌ها یا در محل جامعه بررسی کنند .

تبصره 1- نظارت جامعه بر فعالیت حرفه‌ای اعضا از طریق کارگروه‌های تخصصی ذی‌ربط با نظارت ارکان صلاحیت‌دار جامعه انجام می‌گیرد. حسابداران رسمی و مؤسسات حسابرسی موظفند پرونده‌ها، اطلاعات و مدارک مورد نیاز را برای بررسی در اختیار کارگروه‌ها قرار دهند. کارگروه‌های تخصصی یاد شده وظیفه بررسی، رسیدگی، اظهارنظر و ارائه گزارش مقتضی به ارکان ذی‌صلاح جامعه را انجام خواهند داد.

تبصره 2- کلیه اطلاعات، مدارک و پرونده‌های یاد شده در این ماده جزء اسناد طبقه‌بندی شده تلقی می‌شود و به صورت امانت در اختیار اعضای کارگروه‌ها و مأموران آن‌ها قرار می‌گیرد و افشای مطالب آن‌ها منحصراً در مراجع ذی‌صلاح مجاز است.

ماده 29 30 - رعایت مقررات جامعه و پیروی از رهنمودها و تذکرات ابلاغ شده از سوی ارکان ذی‌صلاح جامعه در مورد رفع نارسایی‌های خدمت حرفه‌ای اعضا توسط آن‌ها الزامی است. عدم توجه اعضا به موارد اعلام شده در این فصل، مستلزم احاله نتیجه رسیدگی به هیأت‌های انتظامی است.

ماده 30 31 - هیأت‌مدیره موظف است حداقل هر سال یک بار چگونگی فعالیت حرفه‌ای هر یک از اعضا را رسیدگی کند.

ماده 31- هیأت‌مدیره موظف است حداقل هر سال یک بار بر اساس آئین‌نامه نظارت حرفه‌ای، چگونگی فعالیت حرفه‌ای اعضای شاغل را بررسی و نتیجه را در پایگاه اطلاع‌رسانی جامعه منتشر نماید. این بررسی شامل کنترل وضعیت (در مورد مؤسسات حسابرسی) و کنترل کیفیت حسابرسی می‌باشد.

فصل پنجم - هیأت‌های انتظامی

ماده 31 32 - به منظور رسیدگی به تخلفات انتظامی اعضای جامعه از مقررات مربوط، هیأت‌های انتظامی بدوی و هیات عالی انتظامی تشکیل می‌شوند.

تبصره - هیأت‌های انتظامی بدوی به تعداد مورد نیاز تشکیل می‌گردند.

ماده 32 33 - هر یک از هیأت‌های انتظامی بدوی دارای سه عضو اصلی و یک عضو علی‌البدل است که توسط شورای عالی تعیین و برای مدت سه سال منصوب می‌شوند. تغییر هر یک از اعضای هیأت‌های یاد شده قبل از پایان دوره تصدی آن‌ها منحصراً با تصمیم دو سوم آرای اعضای شورای عالی انجام می‌شود.

تبصره 1- عضو علی‌البدل در غیاب هر یک از اعضای اصلی، به جای آن انجام وظیفه می‌کند و همان وظایف و اختیارات و مسئولیت‌های عضو اصلی را بر عهده دارد.

تبصره 2- اعضای هیأت‌های انتظامی بدوی باید از بین حسابداران رسمی غیر شاغل انتخاب شوند و هیچ یک از آن‌ها نمی‌توانند در بیش از یک هیات انتظامی عضویت داشته باشند.

تبصره 3- رئیس و نایب‌رئیس هر یک از هیأت‌های انتظامی بدوی توسط شورای عالی تعیین می‌شود.

تبصره 4- انتخاب مجدد اعضای هیأت‌های مذکور بلامانع است.

تبصره 5- جلسات هیأت‌ها با حضور کلیه اعضا معتبر است.

ماده 33 34 - هیات عالی انتظامی مرکب از سه عضو اصلی و سه عضو علی‌البدل است. هیات یاد شده با ترکیب زیر تشکیل می‌شود:

1- یک نفر حسابدار رسمی غیر شاغل به انتخاب شورای عالی جامعه.

2- یک نفر حسابدار رسمی به انتخاب وزیر امور اقتصادی و دارایی.

3- یک نفر متخصص رشته حقوق به انتخاب وزیر دادگستری.

تبصره 1- وزیر امور اقتصادی و دارایی و وزیر دادگستری و شورای عالی جامعه هر کدام یک نفر را - بر حسب مورد ذی‌ربط با همان شرایط مقرر در بندهای بالا