مورخ: 1397/03/29
شماره: 917
آرا هیات عمومی دیوان عدالت
ناسخ
ابطال بخشنامه شماره 211/2070/33319 مورخ 1381/6/9
کلاسه پرونده: 1455/95
مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای محمد زارعی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 211/2070/33319 مورخ 1381/1/9 [1381/6/9] رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
گردش‌کار:
شاکی به موجب درخواستی که به شماره 1856 مورخ 1395/11/18 ثبت دفتر اندیکاتور هیأت عمومی دیوان عدالت اداری شده اعلام کرده است که:
اعضای محترم و معزز هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

نظر به اینکه به موجب قانون اصلاح پاره‌ای از مواد قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران مصوب 1371/3/3 و همچنین قانون توزیع حق‌التحریر دفاتر اسناد رسمی موضوع ماده 54 قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب 1373/2/28 دفاتر اسناد رسمی مکلفند هر ماهه، چهل درصد حق‌التحریر دریافتی را به دفاتر (پانزده درصد) پاداش کارکنان (پانزده درصد) و سهم کانون سردفتران و دفتریاران (ده درصد) اختصاص دهند که این هزینه‌ها متکی به مدارک و مطابق قانون بوده و طبق ماده 47 قانون مالیات‌های مستقیم بایستی به عنوان هزینه‌های قابل قبول مورد استناد سازمان امور مالیاتی قرار گیرد و در نتیجه از دریافتی سردفتر کسر و نسبت به باقی‌مانده درآمد اعمال ضریب گردد لیکن سازمان امور مالیاتی به موجب بخشنامه شماره 211/2070/33319 مورخ 1381/1/9 [1381/6/9] فقط سی درصد دریافتی را از درآمد سردفتر کسر می‌نماید و در واقع ده درصد واریزی به حساب کانون سردفتران و دفتریاران را نادیده می‌گیرد که این امر موجب رویه‌ای در ادارات امور مالیاتی قرار گرفته و ضرر و زیان قابل توجهی را به دفاتر اسناد رسمی تحمیل می‌نماید لذا این بخشنامه خلاف قانون بوده موجب تضییع حق دفاتر اسناد گردیده است لذا تقاضای ابطال مصوبه را دارم. همچنین طبق ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری، اثر ابطال از زمان تصویب مصوبه مورد استدعاست.
متن بخشنامه مورد اعتراض به قرار زیر است:
[بخشنامه فوق‌الذکر در سربرگ اسناد مرتبط در دسترس است.]
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل حقوقی سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره 212/9464/د مورخ 1396/2/16 توضیح داده است که:
جناب آقای دربین
مدیرکل محترم هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
با سلام و احترام
در خصوص پرونده کلاسه 1455/95 موضوع دادخواست آقای محمد زارعی، به خواسته ابطال بخشنامه شماره 211/2070/33319 مورخ 1381/6/9 رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور به استحضار می‌رساند: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری پیش از این در پرونده کلاسه 583/83، 552 به موجب دادنامه‌های شماره 51 و 68 مورخ 1386/2/2 اعلام کرده است که مفاد نامه شماره 99-213 اداره کل فنی مالیاتی و سرپرست خدمات مالیاتی (شاکی از آن به عنوان دستورالعمل یاد کرده است) مبنی بر عدم کسر 10% از حق‌التحریر از حیث احتساب مالیاتی مغایرتی با قانون ندارد، از آنجا که میان بخشنامه مورد شکایت و نامه (دستورالعمل) مورد شکایت در پرونده کلاسه‌های 552/83، 583 از حیث مفاد تفاوتی وجود ندارد تقاضای رسیدگی و رد شکایت شاکی را دارد.
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1397/3/29 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آرا به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی هیأت عمومی
بر مبنای بند (ی) ماده 139 قانون مالیات‌های مستقیم کمک‌ها و هدایای دریافتی نقدی و غیر نقدی و همچنین حق عضویت اعضای مجامع حرفه‌ای، احزاب و انجمن‌ها و تشکل‌های غیر دولتی که دارای مجوز از مراجع ذی‌ربط باشند و وجوهی که به موجب قانون و مقررات مربوط از درآمد یا حق‌الزحمه اعضای آن‌ها کسر و به حساب مجامع مزبور واریز می‌شود، از پرداخت مالیات معاف است و مطابق ماده واحده قانون توزیع حق‌التحریر دفاتر اسناد رسمی موضوع ماده 54 قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب سال 1373، مقرر شده است از تاریخ تصویب این قانون درآمد حاصل از حق‌التحریر دفاتر اسناد رسمی موضوع ماده 54 قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب 1354/4/25 به شرح زیر پرداخت خواهد شد:
1- به منظور تأمین وجوه لازم جهت اجرای مواد 10، 11، 57 و 68 قانون دفاتر اسناد رسمی، دفاتر اسناد رسمی مکلفند همه ماهه ده درصد از حق‌التحریر دریافتی را به حساب مربوطه به بیمه و بازنشستگی و ازکارافتادگی و امور رفاهی و درمانی سردفتران و دفتریاران دفاتر اسناد رسمی و عائله تحت تکفل آنان پرداخت نمایند.
2- پانزده درصد از حق‌التحریر مصوب، توسط سردفتر به دفتریار اول در مقابل اخذ رسید پرداخت خواهد شد.
به موجب ماده 3 قانون اصلاح پاره‌ای از مواد قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران مصوب سال 1371 نیز مقرر شده پانزده درصد از حق‌التحریر دفاتر اسناد رسمی هر ماهه به عنوان پاداش به کارکنان دفاتر اسناد رسمی پرداخت می‌گردد. با توجه به مراتب چهل درصد حق‌التحریر دفاتر اسناد رسمی به شرح فوق‌الذکر هزینه می‌شود. نظر به اینکه هزینه‌های قابل قبول بر مبنای مواد 147 و 148 قانون مالیات‌های مستقیم مشخص شده و وجوه پرداختی سردفتر از محل حق‌التحریر به دفتریاران و پاداش کارکنان به میزان سی درصد به عنوان هزینه قابل قبول منطبق با بندهای ماده 148 قانون مالیات‌های مستقیم بوده و ده درصد وجوه پرداختی به حساب کانون به عنوان حق عضویت بر اساس تکلیف قانونی منطبق با ماده 147 قانون مالیات‌های مستقیم می‌باشد، بنابراین بخشنامه شماره 211/2070/33319 مورخ 1381/1/9 [1381/6/9] رئیس کل سازمان امور مالیاتی از لحاظ عدم پذیرش ده درصد هزینه به عنوان حق عضویت به عنوان هزینه‌های قابل قبول، خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات تنظیم شده و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می‌شود.
محمد کاظم بهرامی
رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
مورخ: 1402/12/21
شماره: 139
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1401/05/09
شماره: 148
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1401/05/09
شماره: 147
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1380/11/27
شماره: 47
قانون مالیات‌های مستقیم