مورخ: 1398/04/31
شماره: 9809970906010146
سایر قوانین
درخواست ابطال مکاتبات سازمان امور مالیاتی مبنی بر عدم شمول معافیت فعالیت‌های کشاورزی نسبت به تولید کمپوست قارچ خوراکی (آماده‌سازی بستر کشت قارچ) از هیأت تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری
مرجع رسیدگی: هیأت تخصصی اقتصادی مالی
شماره پرونده: هـ ع/97/883
شاکی: شرکت کشت و صنعت ملارد با وکالت آقای علی تقوی
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال نامه‌های شماره 5992/200 مورخ 20/4/1393، 2620/200 مورخ 13/2/1394، 3915/200 مورخ 28/2/1394، 10935/200 مورخ 21/5/1394 و 4217/200 مورخ 22/3/1395 سازمان امور مالیاتی
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته ابطال نامه‌های شماره 5992/200 مورخ 20/4/1393، 2620/200 مورخ 13/2/1394، 3915/200 مورخ 28/2/1394، 10935/200 مورخ 21/5/1394 و 4217/200 مورخ 22/3/1395 سازمان امور مالیاتی به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است.
متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
نامه شماره 5992/200 مورخ 20/4/1393
احتراماً، بازگشت به نامه شماره 176306/21679 مورخ 14/12/1392 منضم به نامه شماره 33693/020 مورخ 26/11/1392 وزارت جهاد کشاورزی در خصوص اعمال معافیت‌های مالیاتی نسبت به تولیدات محصولات کشاورزی در فضای بسته از جمله تولیدت گلخانه‌ای، تولید قارچ خوراکی و کمپوست قارچ خوراکی، به اطلاع می‌رساند:
1- بر اساس ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 27/11/1380، «درآمد حاصل از کلیه فعالیت‌های کشاورزی، دام‌پروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل و پرورش طیور، صیادی و ماهی‌گیری، نوغانداری، احیای مراتع و جنگل‌ها، باغات اشجار از هر قبیل و نخیلات از پرداخت مالیات معاف می‌باشد.»
2- به طور کلی معافیت مالیاتی موضوع ماده 81 قانون مذکور صرفاً ناظر به درآمد حاصل از فعالیت‌های کشاورزی، دام‌پروری، … و شامل مراحل کاشت، داشت و برداشت اشخاص (اعم از حقیقی و حقوقی) می‌باشد و قابل تسری به سایر خدمات جنبی و صنایع تکمیلی نخواهد بود.
با عنایت به مراتب فوق، تولید محصولات کشاورزی در فضای بسته و کنترل شده از جمله تولیدات گلخانه‌ای و تولید قارچ خوراکی از مصادیق فعالیت‌های مذکور موضوع ماده 81 قانون موصوف بوده و امکان برخورداری از معافیت مذکور را دارا می‌باشد؛ لیکن تسری معافیت مالیاتی مذکور به تولید کمپوست قارچ خوراکی (آماده‌سازی بستر کشت قارچ) فاقد وجاهت قانونی می‌باشد.
نامه شماره 2620/200 مورخ 13/2/1394
احتراماً، بازگشت به نامه شماره 800/9482 مورخ 4/8/1393 در خصوص درخواست تسری معافیت مالیاتی موضوع ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم، به درآمد واحدهای تولید بستر پرورش (کمپوست) قارچ خوراکی، به آگاهی می‌رساند:
به طور کلی معافیت مالیاتی موضوع ماده 81 قانون مذکور صرفاً ناظر به درآمد حاصل از فعالیت‌های کشاورزی، دام‌پروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل و پرورش طیور، صیادی و ماهی‌گیری، نوغانداری، احیای مراتع و جنگل‌ها، باغات اشجار از هر قبیل و نخیلات اشخاص (اعم از حقیقی و حقوقی) می‌باشد و قابل تسری به سایر خدمات جنبی و صنایع تکمیلی نخواهد بود.
با عنایت به مراتب فوق، تولید محصولات کشاورزی در فضای بسته و کنترل شده از جمله تولیدات گلخانه‌ای و تولید قارچ خوراکی از مصادیق فعالیت‌های مذکور موضوع ماده 81 قانون موصوف بوده و امکان برخورداری از معافیت مذکور را دارا می‌باشد؛ لیکن تسری معافیت مالیاتی مذکور به تولید کمپوست قارچ خوراکی (آماده‌سازی بستر کشت قارچ) فاقد وجاهت قانونی می‌باشد.
نامه شماره 3915/200 مورخ 28/2/1394
احتراماً، بازگشت به نامه شماره 2158/93 مورخ 17/1/1394 منضم به تصویر نامه شماره 20020/9/ن/ک مورخ 10/12/1393 جناب آقایان اکبریان و کولیوند نمایندگان محترم مردم شریف کرج در مجلس شورای اسلامی، در خصوص مشروحه انجمن صنفی تولیدکنندگان قارچ خوراکی، به آگاهی می‌رساند:
به طور کلی معافیت مالیاتی موضوع ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم، صرفاً ناظر به درآمد اصلاحی حاصل از فعالیت‌های کشاورزی، دام‌پروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل و پرورش طیور، صیادی و ماهی‌گیری، نوغانداری، احیای مراتع و جنگل‌ها، باغات اشجار از هر قبیل و نخیلات اشخاص (اعم از حقیقی و حقوقی) می‌باشد و قابل تسری به سایر خدمات جنبی و صنایع تکمیلی نخواهد بود.
با عنایت به مراتب فوق، تولید قارچ خوراکی از مصادیق فعالیت‌های مذکور موضوع ماده 81 قانون موصوف بوده و در صورت رعایت سایر شرایط و مقررات معافیت مالیاتی مذکور برای آن‌ها اعمال می‌گردد؛ لیکن تسری معافیت مالیاتی مذکور به تولید کمپوست قارچ خوراکی (آماده‌سازی بستر کشت قارچ) فاقد وجاهت قانونی می‌باشد.
نامه شماره 10935/200 مورخ 21/5/1394
بازگشت به نامه شماره 800/2781 مورخ 17/3/1394 در خصوص درخواست تسری معافیت مالیاتی به درآمد واحدهای تولید بستر پرورش (کمپوست) قارچ خوراکی، به آگاهی می‌رساند:
1- بر اساس ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 27/11/1380، «درآمد حاصل از کلیه فعالیت‌های کشاورزی، دام‌پروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل و پرورش طیور، صیادی و ماهی‌گیری، نوغانداری، احیای مراتع و جنگل‌ها، باغات اشجار از هر قبیل و نخیلات از پرداخت مالیات معاف می‌باشد.»
2- به موجب نامه مرکز آمار ایران وارده به شماره 10469 مورخ 15/11/1393 در دبیرخانه قائم‌مقام محترم وزیر جهاد کشاورزی در امور مجلس، کد 0161 برای فعالیت‌های پشتیبانی تولید محصولات کشاورزی که مصداق آن آماده‌سازی برای کاشت محصولات کشاورزی است، به کار می‌رود.
با عنایت به مراتب فوق و از آنجا که معافیت مالیاتی موضوع ماده 81 قانون مذکور صرفاً ناظر به درآمد حاصل از فعالیت‌های کشاورزی که منحصراً معطوف به کاشت و داشت و برداشت هستند، می‌باشد؛ لذا تسری معافیت مالیاتی یاد شده به تولید کمپوست قارچ خوراکی (آماده‌سازی بستر کشت قارچ) که در زمره فعالیت‌های پشتیبانی محصولات کشاورزی (و نه فعالیت کشاورزی) است، فاقد وجاهت قانونی می‌باشد.
نامه شماره 4217/200 مورخ 22/3/1395
بازگشت به نامه شماره 314861 مورخ 12/2/1395 در خصوص شکوائیه انجمن صنفی تولیدکنندگان قارچ خوراکی، به آگاهی می‌رساند:
بر اساس ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب اسفند 1366 و اصلاحات بعدی آن، «درآمد حاصل از کلیه فعالیت‌های کشاورزی، دام‌پروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل و پرورش طیور، صیادی و ماهی‌گیری، نوغانداری، احیای مراتع و جنگل‌ها، باغات اشجار از هر قبیل و نخیلات از پرداخت مالیات معاف می‌باشد.»
به طور کلی معافیت مالیاتی مقرر در ماده 81 قانون مذکور صرفاً ناظر به درآمد حاصل از فعالیت‌های دام‌پروری و دامداری… و فعالیت‌های کشاورزی شامل مراحل کاشت و داشت و برداشت اشخاص (اعم از حقیقی و حقوقی) خواهد بود؛ لذا مطابق اصل 51 قانون اساسی، تسری معافیت مذکور به سایر خدمات و فعالیت‌های جنبی و صنایع تکمیلی از جمله تولید کمپوست (با کد ISIC -161) که در رسته فعالیت‌های پشتیبان تولید محصولات کشاورزی قرار دارد، فاقد وجاهت قانونی خواهد بود.
بدیهی است تولید محصولات کشاورزی در فضای بسته و کنترل شده از جمله تولیدات گلخانه‌ای و تولید و پرورش قارچ‌های خوراکی و اندام‌های گیاهی از مصادیق فعالیت کشاورزی موضوع ماده 81 قانون موصوف بوده و امکان برخورداری از معافیت موصوف را دارا می‌باشد.
ضمناً در این خصوص قبلاً پاسخ مقتضی طی نامه شماره 23260/232/ص مورخ 3/12/1394 (تصویر پیوست) به انجمن مذکور، اعلام گردیده است.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
به موجب نامه‌های مورد شکایت اعلام شده است که معافیت مالیاتی موضوع ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم (معافیت فعالیت‌های کشاورزی از مالیات) قابل تسری به تولید کمپوست قارچ خوراکی نیست؛ زیرا تولید کمپوست قارچ خوراکی در زمره فعالیت‌های پشتیبانی و جانبی کشاورزی قرار داشته و مصداق فعالیت‌های کشاورزی نمی‌باشد تا معافیت مالیاتی مقرر در ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم شامل آن شود.
این در حالی است که نهادهای مختلفی مانند وزارت جهاد کشاورزی، معاونت امور باغبانی وزارت جهاد کشاورزی، قائم‌مقام وزیر کشاورزی، معاونت قوانین مجلس شورای اسلامی ریاست مرکز آمار ایران، دبیرکل خانه کشاورز و انجمن صنفی پرورش‌دهندگان قارچ خوراکی به موجب نامه‌هایی که پیوست پرونده شده است، اعلام کرده‌اند که تولید کمپوست قارچ خوراکی از مصادیق فعالیت‌های کشاورزی می‌باشد. بر همین اساس، مقررات مورد شکایت که تولید کمپوست قارچ خوراکی را فعالیت کشاورزی ندانسته و معافیت مالیاتی موضوع ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم را به آن غیر قابل تسری اعلام کرده‌اند، با مفاد ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم مغایرت داشته و مستند به ماده 13 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری، ابطال آن‌ها از زمان صدور مورد تقاضا می‌باشد.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر حقوقی سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره 11330/212/ص مورخ 27/5/1397 به طور خلاصه توضیح داده است که:
بر اساس اصل 51 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، موارد معافیت مالیاتی به موجب قانون مشخص می‌گردد و به موجب ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم درآمد حاصل از کلیه فعالیت‌های کشاورزی، دام‌پروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل و پرورش طیور، صیادی و ماهی‌گیری، نوغانداری، احیای مراتع و جنگل‌ها، باغات اشجار از هر قبیل و نخیلات از پرداخت مالیات معاف می‌باشد. بر اساس بند 1 ماده 1 آیین‌نامه اجرایی لایحه قانونی اصلاح لایحه قانونی واگذاری و احیای اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران، اصطلاح «کشاورزی» به «بهره‌برداری از آب و زمین به منظور تولید محصولات گیاهی و حیوانی (از قبیل زراعت، باغداری، درختکاری مثمر و غیر مثمر، جنگلداری، جنگلکاری، دامداری، پرورش طیور و زنبور عسل و آبزیان)» تعریف گردیده است. همچنین بر اساس بند 1 ماده 1 «قانون اصلاحات اراضی» زراعت عبارت است از تولید محصول به وسیله عملیات زراعی و باغداری؛ بنابراین به تصریح قوانین و مقررات فوق‌الذکر فعالیتی کشاورزی تلقی می‌شود که انجام آن در نهایت منجر به تولید محصول گردد. در حالی که در تولید کمپوست قارچ تولیدکننده پیش از تولید محصول نهایی اقدام به فروش بستر کشف مورد نظر می‌نماید و تولید محصول توسط سایر اشخاص صورت می‌گیرد. معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری نیز به موجب نامه شماره 78003/21679 مورخ 9/4/1393 اقدام سازمان امور مالیاتی را مطابق قوانین و مقررات دانسته و تقاضای رد خواسته شاکی مورد استدعاست.
رأی هیأت تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری
به موجب ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم: «درآمد حاصل از کلیه فعالیت‌های کشاورزی، دام‌پروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل و پرورش طیور، صیادی و ماهی‌گیری، نوغانداری، احیای مراتع و جنگل‌ها، باغات اشجار از هر قبیل و نخیلات از پرداخت مالیات معاف می‌باشد.» بر همین اساس و به موجب ماده 1 آیین‌نامه اجرایی لایحه قانونی اصلاح لایحه قانونی واگذاری و احیای اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران: «کشاورزی عبارت است از بهره‌برداری از آب و زمین به منظور تولیدات محصولات گیاهی و حیوانی از قبیل زراعت، باغداری، درختکاری مثمر و غیر مثمر، جنگلکاری، جنگلداری، پرورش طیور و زنبور عسل و آبزیان.» نظر به اینکه بر اساس موازین حقوقی فوق‌الذکر، اصطلاح «کشاورزی» ناظر به فعالیت‌هایی است که منتهی به تولید محصولاتی می‌گردد که به شکل مستقیم قابل استفاده توسط افراد می‌باشند؛ بنابراین تولید کمپوست قارچ خوراکی که به منظور آماده‌سازی بستر کشت قارچ صورت می‌گیرد، در زمره فعالیت‌های کشاورزی تلقی نمی‌گردد. از این رو، مقررات مورد شکایت که بر اساس آن‌ها معافیت‌های مالیاتی موضوع ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم شامل تولید کمپوست قارچ خوراکی نبوده و قابل تسری به آن نمی‌باشد، لذا مغایر قانون و خارج از اختیار نبوده به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رأی به رد شکایت صادر و اعلام می‌کند. رأی صادره ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور از سوی ریاست ارزشمند دیوان یا ده نفر از قضات گران‌قدر دیوان قابل اعتراض است.
دکتر زین‌العابدین تقوی
رئیس هیأت تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری