درخواست ابطال بخشنامه شماره 200/97/114 مورخ 1397/8/13 از هیأت تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری

[مقرره فوق‌الذکر در سربرگ اسناد مرتبط در دسترس است.]

شاکی به موجب دادخواستی تقاضای ابطال مقرره مورد شکایت را مطرح کرده و در تبیین مبنای خواسته خود اعلام کرده است که رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور به موجب بخشنامه مورد شکایت ترتیباتی را در خصوص نحوه محاسبه مالیات بر ارث سهام عدالت مقرر نموده که مغایر با ماده 9 آیین‌نامه اجرایی افزایش ثروت خانوارهای ایرانی از طریق گسترش سهم بخش تعاون بر اساس توزیع سهام عدالت می‌باشد. با این توضیح که بر اساس ماده فوق، مبنای توزیع سهام عدالت، نه افراد بلکه خانوارها هستند، کمااینکه در ماده ماراءالذکر نیز آمده که: «حداکثر افراد مورد احتساب در یک خانوار برای توزیع سهام عدالت (5) نفر است. در صورتی که تعداد خانوار بیش از (5) نفر باشند، سهام تخصیصی بین همه اعضای خانوار توزیع خواهد شد و از این بابت سهام اضافه تعلق نخواهد گرفت.» یعنی در خانوارهای پنج نفره و کمتر هم، گرچه سهام عدالت به نام سرپرست خانوار صادر شده، اما در واقع بخش عمده این سهام متعلق به دیگر اعضای خانوار و جهت محرومیت‌زدایی از همه آن‌ها تخصیص یافته است. پس به نظر نمی‌رسد که اخذ مالیات از اعضای خانوار بابت سهامی که در اصل متعلق به خودشان بوده و حال با فوت سرپرست خانوار قهراً به نامشان می‌شود، در انطباق با این مصوبه باشد؛ لذا با عنایت به موارد ذکر شده و با توجه به مغایرت بخشنامه مورد اعتراض با ماده 9 آیین‌نامه اجرایی افزایش ثروت خانوارهای ایرانی از طریق گسترش سهم بخش تعاون بر اساس توزیع سهام عدالت، به دلیل مستثنا نکردن اعضای خانواری که سهام عدالت ایشان، پس از فوت سرپرست خانوار به نامشان می‌شود و نیز بذل عنایت به این نکته که اخذ چنین مالیاتی از اعضای خانوارهای پنج نفره و کمتر، در مقایسه با اعضای خانوارهای بیش از پنج نفر که از ابتدا سهام به نامشان گردیده، مصداق بارز تبعیض ناروا و مغایر با بند نهم از اصل سوم قانون اساسی نیز می‌باشد، تقاضای ابطال بخشنامه مورد شکایت مطرح می‌گردد.

مدیرکل دفتر حقوقی سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره 70366/212/د مورخ 25/12/1397 در پاسخ به شکایت مطروحه اعلام کرده است که بخشنامه مورد شکایت صرفاً در ارتباط با نحوه محاسبه مالیات بر ارث سهام عدالت می‌باشد و در خصوص نحوه تخصیص سهام عدالت بین خانوارهای کمتر از 5 نفر یا بیشتر حکمی ندارد. در حقیقت، مقررات این بخشنامه نافی مفاد ماده 9 «آیین‌نامه اجرایی افزایش ثروت خانوارهای ایرانی از طریق گسترش سهم بخش تعاون بر اساس توزیع سهام عدالت» نبوده و تنها در رابطه با تعیین نرخ و مأخذ مالیات بر ارث متعلق به سهام عدالت بر اساس بند 2 ماده 17 قانون مالیات‌های مستقیم می‌باشد و مغایرتی با آیین‌نامه مذکور ندارد.