مورخ: 1401/04/14
شماره: 140109970906010204
سایر قوانین
درخواست ابطال بخشنامه شماره 210/1400/36 مورخ 1400/5/14 از هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
شماره پرونده: هـ ع/0002058 و 0002142
شاکی: آقای حمیدرضا فتاحی
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور
موضوع شکایت و خواسته: اعمال ماده 92 و ابطال بخشنامه شماره 36/1400/210 مورخ 1400/5/14 معاونت حقوقی و فنی سازمان امور مالیاتی
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته اعمال ماده 92- ابطال بخشنامه شماره 36/1400/210 مورخ 1400/5/14 معاونت حقوقی و فنی سازمان امور مالیاتی به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است.
متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
بخشنامه شماره 36/1400/210 مورخ 1400/5/14 معاونت حقوقی و فنی سازمان امور مالیاتی
[مقرره فوق در سربرگ اسناد مرتبط در دسترس است.]
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
با عنایت به اینکه بخشنامه شماره 146/97/200 مورخ 1397/10/24 سازمان با موضوع نحوه مطالبه حق واگذاری محل اراضی دارای کاربری‌های متفاوت که برای مطالبه مالیات حق واگذاری از محل اراضی با کاربری‌های غیر مسکونی طی دادنامه شماره 169 الی 172 مورخ 1398/11/15 با استدلال به اینکه حق واگذاری محل ناظر به املاک تجاری است، ابطال شده است، همچنین بخشنامه شماره 72/99/210 مورخ 1399/10/20 و رأی شماره 18/201 مورخ 1399/9/18 شورای عالی مالیاتی پیوست آن در راستای ماده 92 قانون دیوان عدالت اداری به موجب رأی شماره 353 مورخ 1400/3/4 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ابطال شده است. مع‌الاسف سازمان امور مالیاتی طی بخشنامه مورد شکایت به شماره 36/1400/210 مورخ 1400/5/14 مطالبه مالیات از اراضی با کاربری تجاری اما فاقد مستحدثات تجاری را مشمول حق واگذاری و تجویز و منطبق با تبصره 2 ماده 59 قانون مالیات‌های مستقیم دانسته است با توضیحاتی در ماهیت حق کسب و پیشه و کاربری تجاری و سوابق موارد اشاره شده در آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، درخواست ابطال مصوبه را دارند.
پرونده دیگر با موضوع مشابه از شاکی به شکل دادخواست، لف پرونده شده است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
با توجه به اینکه:
1- بخشنامه شماره 146/97/200 مورخ 1397/10/24 در خصوص مالیات حق واگذاری محل نسبت به نقل و انتقال اراضی (به غیر از اراضی بایر و مسکونی، سایر اراضی دارای کاربری‌های مختلف از جمله تجاری فارغ از وجود مستحدثات، در صورت احراز ارزش مازاد نسبت به قیمت روز عرصه با کاربری مسکونی مشمول حق واگذاری شناخته شده بود، هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با استدلال به اینکه برابر تبصره 2 ماده 59 قانون مالیات‌های مستقیم حق واگذاری) محل صرفاً شامل کاربری تجاری است، رأی به ابطال بخشنامه داده‌اند.
2- رأی شماره 18/201 مورخ 1399/9/18 شورای عالی مالیاتی نیز راجع به واگذاری املاک (ساختمان و مستحدثات) با کاربری‌های اداری، صنعتی و آموزشی بوده که طی رأی شماره 353 مورخ 1400/3/4 ابطال می‌گردید.
3- بخشنامه شماره 59648/12126/4/30 مورخ 1374/10/21 چنانچه احراز گردد وجوهی بابت انتقال حق واگذاری محل دریافت شده باشد، فارغ از نوع کاربری ملک، مالیات متعلق مطالبه می‌شود، که شکایت از این بخشنامه طی رأی شماره 3110 مورخ 1400/11/30 مردود و حکم به رد شکایت صادر می‌گردد.
4- مطابق تبصره 2 ماده 59 قانون مالیات‌های مستقیم «حق واگذاری محل از نظر این قانون عبارت است از حق کسب یا پیشه یا تصرف محل یا حقوق ناشی از موقعیت تجاری محل.» ولی شاکی حق واگذاری را صرفاً شامل حق کسب و پیشه یا تجارت دانسته است.
بنابراین بخشنامه شماره 36/1400/210 مورخ 1400/5/13 (مورد شکایت) در جهت تبیین موارد تعلق حق واگذاری محل موضوع ماده 59 و در راستای آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری صادر شده است، درخواست رد شکایت را دارد. همچنین تقاضای دعوت برای حضور در جلسه رسیدگی را دارند.
پرونده شماره هـ ع/0002058 و 0002142 مبنی بر درخواست ابطال بخشنامه شماره 36/1400/2100 (مورخ 1400/5/14 معاون حقوقی و فنی سازمان امور مالیاتی کشور - با موضوع: موارد تعلق مالیات حق واگذاری محل موضوع ماده 59 قانون مالیات‌های مستقیم)، در جلسه مورخ 1400/3/29 هیأت تخصصی مالیاتی بانکی مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضا به شرح ذیل اقدام به صدور رأی نمودند:

رأی هیأت تخصصی مالیاتی بانکی
نظر به اینکه اولاً مطابق ماده 59 قانون مالیات‌های مستقیم (مصوب 1366/12/3) که بیان داشته «نقل و انتقال قطعی املاک به مأخذ ارزش معاملاتی و به نرخ پنج درصد (5%) و همچنین انتقال حق واگذاری محل به مأخذ وجوه دریافتی مالک یا صاحب حق و به نرخ دو درصد (2%) در تاریخ انتقال از طرف مالکان عین یا صاحبان حق مشمول مالیات می‌باشد» و تبصره 2 ماده مذکور که اعلام می‌دارد «حق واگذاری محل از نظر این قانون عبارت است از حق کسب یا پیشه یا حق تصرف محل یا حقوق ناشی از موقعیت تجاری محل»، علی‌هذا اخذ مالیات بابت واگذاری املاک تجاری، مغایرتی با قانون ندارد.
ثانیاً به موجب آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 353 (مورخ 1400/3/4) و 169 الی 172 (مورخ 1398/11/15) که بخشنامه مورد شکایت در رأی اخیرالذکر را «که بر اساس آن، سایر اراضی دارای کاربری‌های مختلف نیز با تأیید مراجع ذی‌صلاح قانونی - فارغ از سوابق مربوط به وجود یا عدم وجود مستحدثات در محل - در صورت احراز وجود مازاد ارزش نسبت به قیمت روز عرصه با کاربری مسکونی، مشمول مالیات حق واگذاری محل اعلام شده‌اند»، ابطال نموده است، بنابراین مقرره مورد شکایت در مانحن‌فیه که مالیات حق واگذاری را صرفاً نسبت به املاک دارای کاربری تجاری اعلام کرده است و در خصوص سایر کاربری‌ها مالیاتی تعیین نکرده، مطابق با آرای مذکور هیأت عمومی می‌باشد.
بنا به مراتب فوق، بخشنامه شماره 36/1400/2100 (مورخ 1400/5/14 معاون حقوقی و فنی سازمان امور مالیاتی کشور)، به اتفاق آرای اعضای هیأت تخصصی مالیاتی بانکی، خارج از حدود اختیارات مرجع وضع مصوبه و مغایر قوانین نبوده و قابل ابطال تشخیص نمی‌گردد. این رأی به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
ابوالفضل حسن‌زاده
نایب‌رئیس هیأت تخصصی مالیاتی بانکی
دیوان عدالت اداری
مورخ: 1400/11/30
شماره: 140009970905813110
آرا هیات عمومی دیوان عدالت
مورخ: 1399/09/18
شماره: 201-18
آرا هیات عمومی شورای مالیاتی
مورخ: 1398/11/15
شماره: 169~172
آرا هیات عمومی دیوان عدالت
مورخ: 1395/02/17
شماره: 59
قانون مالیات‌های مستقیم