مورخ: 1401/07/09
شماره: 140109970906010414
سایر قوانین
درخواست ابطال نظریه دفتر فنی مالیاتی به شماره 232/78577/د مورخ 1400/11/23 از هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
شماره پرونده: هـ ع/0101099
شاکی: آقای بیژن نکیسا
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور - وزارت امور اقتصادی و دارایی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال نظریه دفتر فنی مالیاتی به شماره 78577/232/د مورخ 1400/11/23
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور - وزارت امور اقتصادی و دارایی به خواسته ابطال نظریه دفتر فنی مالیاتی به شماره 78577/232/د مورخ 1400/11/23 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است.
متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
مدیرکل محترم امور مالیاتی غرب تهران
بازگشت به نامه شماره 8520/256/ص مورخ 1400/09/17 در خصوص پرونده مالیاتی عملکرد سال 1396 شرکت تعاونی پترونواندیشان خاورمیانه به آگاهی می‌رساند:
اگرچه دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 140009970905810244 مورخ 1400/02/21 ماده 51 آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31 را از این حیث که با به کار بردن قید «مادامی که» اجرای حکم تبصره ماده 97 قانون مذکور را به خارج از سه سال مقرر تعمیم داده ابطال نموده است لیکن مطابق مقررات تبصره یاد شده در ادارات امور مالیاتی که در طی مدت مقرر نظام جامع مالیاتی در آن‌ها به صورت کامل به اجرا درنیامده است چنانچه سال مالیاتی مؤدیان مالیاتی مربوطه قبل از پایان مهلت 3 ساله پیش‌بینی شده در تبصره ماده 97 فوق‌الذکر شروع گردیده باشد احکام مواد 97، 98، 152، 153، 154 و 271 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب سال 1380 و در خصوص مؤدیانی که شروع سال مالیاتی آن‌ها پس از مهلت تعیین شده مزبور می‌باشد مقررات اصلاحیه مورخ 1394/04/31 قانون مالیات‌های مستقیم جاری خواهد بود.
خاطرنشان می‌سازد این موضوع در تبصره ماده 17 آیین‌نامه اجرایی مربوط به نوع دفاتر، اسناد و مدارک و روش‌های نگهداری و نمونه اظهارنامه مالیاتی و نحوه ارائه برای رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات موضوع ماده 95 قانون مالیات‌های مستقیم که طی شماره 230761 مورخ 1394/12/04 به تصویب وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی رسیده به این شرح لحاظ شده است «در اجرای مقررات تبصره ماده 97 قانون مفاد این فصل [فصل دهم آیین‌نامه مذکور در خصوص موارد رد دفاتر] به مدت سه سال (عملکرد سال 1395 لغایت 1397) و صرفاً در ادارات امور مالیاتی که طرح جامع مالیاتی به صورت کامل اجرا نشده است جاری می‌باشد» ضمناً در این خصوص نظر آن اداره کل را به مفاد دادنامه‌های شماره 9909970906011286 مورخ 1399/09/30 و شماره 9909970906010151 مورخ 1399/03/31 هیأت تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری مبنی بر رد خواسته ابطال بخشنامه‌های شماره 99/97/200 مورخ 1397/06/17 و شماره 37/98/200 مورخ 1398/05/22 سازمان امور مالیاتی کشور که در خصوص نحوه رسیدگی به طریق علی‌الرأس و استفاده از جداول ضرایب تشخیص درآمد مشمول مالیات عملکرد سال‌های 1396 و 1397 صادر گردیده است جلب می‌نماید.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
1- در حالی که رأی شماره 140009970905810244 مورخ 1400/02/21 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری تفسیر صحیح تبصره ماده 97 قانون مالیات‌های مستقیم و به تبع آن ابطال ماده 51 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم است دفتر فنی و مدیریت ریسک مالیاتی به شرح نظریه صادره به استنادات مندرج در متن نظریه تفسیر تبصره ماده 97 قانون مالیات‌های مستقیم را مثله کرده و به جایگاه غیر قانونی قبل از صدور دادنامه بازگردانده است.
2- دفتر فنی و مدیریت ریسک مالیاتی سازمان امور مالیاتی به موجب نظریه شماره 78577/232/د مورخ 1400/11/23 در پاسخ استعلام اداره کل امور مالیاتی غرب تهران تحلیل و تفسیری کرده که ناقض مفاد دادنامه مورخ 1400/02/21 هیأت عمومی آن دیوان محترم است.
3- در نظریه مزبور با استناد به ماده 97 قانون مالیات‌های مستقیم و تبصره ماده 17 آیین‌نامه اجرایی ماده 95 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1394/12/04 وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی مجوز نقض مفاد دادنامه مورخ 1400/02/21 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری توسط مسئولین ذی‌ربط مالیاتی صادر شده است.
4- استنادها و استدلال‌های غیر کارشناسانه مندرج در نظریه دفتر فنی و مدیریت ریسک مالیاتی در شرایطی است که دادنامه شفاف و صریح شماره 140009970905810244 مورخ 1400/02/21 هیأت عمومی آن دیوان محترم که لازم‌الاجرا و مؤخر بر تمام آن اشارات است تبصره ماده 97 قانون مالیات‌های مستقیم را تحلیل و تفسیر و با اعمال ماده 51 آیین‌نامه ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم را باطل کرده و محلی از اعراب برای تعابیر مغایر باقی نگذاشته است.
بنا به مراتب تقاضا دارد نسبت به ابطال نظریه موصوف اقدام گردد.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی به موجب لایحه شماره 9609/212/ص مورخ 1401/05/09 به طور خلاصه توضیح داده است که:
نامه مورد شکایت در شمول آیین‌نامه‌ها و سایر نظامات و مقررات دولتی … احصا شده در بند 1 ماده 12 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری تلقی نمی‌شود تا قابلیت رسیدگی در هیأت تخصصی و یا حسب مورد در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری را داشته باشد چرا که نامه یاد شده صرفاً در پاسخ به پرسش اداره کل امور مالیاتی غرب تهران راجع به مالیات بر درآمد عملکرد سال 1396 شرکت تعاونی پترونواندیشان خاورمیانه اصدار یافته است افزون بر این دلایل توجیهی مفاد نامه مورد شکایت به شرح زیر است.
1- به موجب ماده 97 اصلاحی مصوب 1394/04/31 قانون مالیات‌های مستقیم، درآمد مشمول مالیات اشخاص حقیقی موضوع این قانون که مکلف به تسلیم اظهارنامه مالیاتی می‌باشند به استناد اظهارنامه مالیاتی مؤدی که با رعایت مقررات مربوط تنظیم و ارائه شده و مورد پذیرش قرار گرفته باشد، خواهد بود. سازمان امور مالیاتی کشورمی تواند اظهارنامه‌های مالیاتی دریافتی را بدون رسیدگی قبول و تعدادی از آن‌ها را بر اساس معیارها و شاخص‌های تعیین شده و یا به طور نمونه انتخاب و برابر مقررات مورد رسیدگی قرار دهد.
در صورتی که مؤدی از ارائه اظهارنامه مالیاتی در مهلت قانونی و مطابق با مقررات خودداری کند، سازمان امور مالیاتی کشور نسبت به تهیه اظهارنامه مالیاتی برآوردی بر اساس فعالیت و اطلاعات اقتصادی کسب شده مؤدیان از طرح جامع مالیاتی و مطالبه مالیات متعلق به موجب برگ تشخیص مالیات اقدام می‌کند. در صورت اعتراض مؤدی چنانچه ظرف مدت سی روز از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص مالیات، نسبت به ارائه اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات مربوط اقدام کند، اعتراض مؤدی طبق مقررات این قانون مورد رسیدگی قرار می‌گیرد، این حکم مانع از تعلق جریمه‌ها و اعمال مجازات‌های عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر قانونی نیست. حکم موضوع تبصره ماده 239 این قانون در اجرای این ماده جاری است.
و بر اساس تبصره ماده 97 قانون مالیات‌های مستقیم سازمان امور مالیاتی کشور موظف است حداکثر ظرف مدت سه سال از تاریخ ابلاغ این قانون، بانک اطلاعات مربوط به نظام جامع مالیاتی را در سراسر کشور مستقر و فعال نماید. در طی این مدت، در ادارات امور مالیاتی که نظام جامع مالیاتی به صورت کامل به اجرا درنیامده است، مواد (97)، (98)، (152)، (153)، (154) و (271) قانون مالیات‌های مستقیم مصوب سال 1380 مجری خواهد بود.
2- بر اساس ماده 51 آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم، طبق مقررات تبصره ماده 97 قانون یاد شده، مادامی که در ادارات امور مالیاتی که نظام جامع مالیاتی به طور کامل به اجرا در نیامده است، نحوه انجام دادن تکالیف و استفاده از اختیارات و برخورداری از صلاحیت‌های هر یک از مأموران مالیاتی و اداره امور مالیاتی بر اساس آیین‌نامه قبلی یا حاضر حسب مورد خواهد بود. لکن در اداراتی که سیستم یکپارچه مالیاتی در حال انجام است در خصوص پرونده‌هایی که در سامانه فوق قرار می‌گیرند از عملکرد سال 1398 و به بعد صرفاً فرایندهای این آیین‌نامه قابل اجرا می‌باشد. لازم به ذکر است، هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 140009970905810244 مورخ 1400/02/21 ماده 51 آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31 را از حیث اینکه با به کار بردن قید «مادامی که»، اجرای حکم تبصره ماده 97 قانون مذکور را به خارج از سه سال مقرر تعمیم داده، ابطال نموده است. همچنین هیأت تخصصی مالیاتی بانکی به موجب دادنامه‌های شماره 9909970906011286 مورخ 1399/09/30 و 9909970906010151 و 1399/03/31 بخشنامه‌های شماره 99/97/200 مورخ 1397/06/17 و 37/98/200 مورخ 1398/05/22 را در خصوص نحوه رسیدگی به طریق علی‌الرأس و استفاده از جدول ضرایب تشخیص درآمد مشمول مالیات عملکرد 1396 و 1397 خارج از حدود اختیار ندانسته است.
3- طبق تبصره ماده 17 آیین‌نامه اجرایی مربوط به نوع دفاتر، اسناد و مدارک و روش‌های نگهداری و نمونه اظهارنامه مالیاتی و نحوه ارائه برای رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات موضوع ماده 95 قانون مالیات‌های مستقیم که طی نامه شماره 230761 مورخ 1394/12/04 به تصویب وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی رسیده است «در اجرای مقررات تبصره ماده 97 قانون، مفاد این فصل [فصل دهم آیین‌نامه مذکور، در خصوص موارد رد دفاتر] به مدت سه سال (عملکرد سال 1395 لغایت 1397) و صرفاً در ادارات امور مالیاتی که طرح جامع مالیاتی به صورت کامل اجرا نشده است، جاری می‌باشد». در رسیدگی به شکایت از تبصره ماده (17) آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده (95) اصلاحی مالیات‌های مستقیم مصوب 1394/04/31، دادنامه شماره 9909970906010804 مورخ 1399/06/04 هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری مبنی بر رد شکایت صادر شده است.
بنابراین، نامه مورد شکایت مستند به مقررات قانونی صادر گردیده است و رد شکایت شاکی مورد استدعاست.
به نام خدا - با لحاظ عقیده حاضرین در جلسه مورخ 1401/06/27 هیأت تخصصی مالیاتی بانکی و با استعانت از درگاه خداوند متعال به شرح ذیل اقدام به انشای رأی می‌نماید:

رأی هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
با توجه به مفاد تبصره ماده 97 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1394 که از ابتدای سال 1395 لازم‌الاجرا می‌باشد و بر اساس حکم مندرج در ماده 97 مزبور و سایر مواد قانون مالیات‌های مستقیم، قرائن رسیدگی به صورت علی‌الرأس و لحاظ قرائن مالیاتی حذف شده است، لیکن به موجب تبصره یاد شده به مدت 3 سال اجازه استفاده از ظرفیت‌های موجود در قانون سابق نسبت به نقاطی که هنوز طرح جامع مالیاتی اجرا نشده است تا مادامی که طرح اجرا شود که طبعاً نهایت آن برای عملکرد سال 1397 مؤدیان می‌باشد، داده شد و در مصوبه مورد شکایت نیز استفاده از این ظرفیت مدنظر مقنن یعنی فرایند تشخیص و رسیدگی برای عملکرد تا پایان سال 1397 بر اساس قانون سابق در نقاطی که طرح جامع مالیاتی پیاده نشده است مورد تأکید واقع شده است که این ابراز نظر و عقیده و به تعبیر واضح‌تر این حکم مندرج در مقرره مورد شکایت مخالفت و مغایرت با حکم قانون و دادنامه سابق هیأت عمومی دیوان به شماره 10244 مورخ 1400/02/21 ندارد چرا که دادنامه یاد شده، تسری این حکم به بعد از سه سال را صحیح ندانسته است لیکن در محدوده عملکرد سه سال ولو اینکه رسیدگی متعاقب باشد چون فرایند تعلق مالیات هر سال بر اساس قوانین و مقررات حاکم همان سال باید بررسی شود را تجویز نموده است، فلذا موجبی جهت ابطال آن وجود نداشته به استناد بند ب ماده 84 از قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رأی به رد شکایت صادر می‌نماید. رأی مزبور ظرف بیست روز پس از صدور قابل اعتراض از سوی ریاست معزز دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات گران‌قدر دیوان عدالت اداری می‌باشد.
محمدعلی برومندزاده
رئیس هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی
دیوان عدالت اداری
مورخ: 1398/09/13
شماره: 180718
آیین‌نامه
مورخ: 1398/05/01
شماره: 200/98/37/ص
بخشنامه
مورخ: 1394/04/31
شماره: 97
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1394/04/31
شماره: 219
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1394/04/31
شماره: 95
قانون مالیات‌های مستقیم