معافیت یا شمول خدمات تأمین ناوگان (لوکوموتیو) حمل و نقل ریلی از مالیات بر ارزش افزوده

- به استناد مقررات بند (12) ماده (12) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387، ارائه خدمات حمل و نقل عمومی مسافری درون و برون‌شهری، جاده‌ای، ریلی، هوایی و دریایی، از پرداخت مالیات و عوارض معاف بوده است.

- مطابق مفاد بند (ب) ماده (52) قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه کشور نیز مالیات بر ارزش افزوده خدمات حمل و نقل ریلی علاوه بر معافیت‌های مذکور در بند (12) ماده (12) قانون مرقوم با نرخ صفر محاسبه شود.

- به موجب جزء (13) بند (ب) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400، خدمات حمل و نقل (اعم از بار و مسافر) درون و برون‌شهری و بین‌المللی جاده‌ای، ریلی و دریایی، از پرداخت مالیات و عوارض معاف است.

در این راستا با توجه به موضوع مطرح شده از سوی شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران مبنی بر اینکه برای تأمین بخشی از ناوگان لوکوموتیو مورد نیاز برای تشکیل قطارهای باری اقدام به عقد قرارداد با شرکت‌های مالک لوکوموتیو نموده و ملاک محاسبه هزینه لوکوموتیو (کشنده) در متن قرارداد، میزان بار حمل شده بر حسب تن کیلومتر می‌باشد، دو نظریه به ترتیب زیر قابل طرح است:

1- چنانچه قرارداد منعقده در خصوص تأمین ناوگان لوکوموتیو در راستای مشارکت در ارائه خدمات حمل و نقل بار بوده و هزینه/درآمد حاصله، درصدی از کرایه حمل باشد، امکان بهره‌مندی از معافیت مزبور فراهم خواهد بود. بدیهی است مادامی که مفاد قرارداد یاد شده از مصادیق اجاره اموال منقول محسوب شود، مشمول مالیات و عوارض موضوعه خواهد بود. همچنین مطابق تبصره‌های (2) و (5) ماده (17) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387 و تبصره‌های (2) و (5) ماده (8) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400، در صورتی که مؤدیان به عرضه کالا یا خدمت معاف از مالیات موضوع قانون‌های مرقوم اشتغال داشته باشند و یا طبق مقررات قانون‌های یاد شده مشمول مالیات نباشند، مالیات و عوارض پرداختی بابت خرید نهاده‌های آن‌ها قابل تهاتر یا استرداد نمی‌باشد. همچنین آن قسمت از مالیات‌های ارزش افزوده پرداختی مؤدیان که طبق مقررات موضوعه قابل کسر از مالیات‌های وصول شده یا قابل استرداد نیست، جزء هزینه‌های قابل قبول موضوع قانون مالیات‌های مستقیم محسوب می‌شود.

2- قرارداد منعقده در خصوص تأمین ناوگان لوکوموتیو در راستای مشارکت در ارائه خدمات حمل و نقل بار بوده و به عنوان خدمات موضوع جزء (13) بند (ب) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400 و مفاد بند (ب) ماده (52) قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه کشور به شمار نمی‌آید، بنابراین معافیت مزبور به قرارداد یاد شده تعلق نخواهد گرفت.

نظر اکثریت:

به موجب مقررات بند (12) ماده (12) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387 خدمات حمل و نقل عمومی مسافری درون و برون‌شهری، جاده‌ای، ریلی، هوایی و دریایی از پرداخت مالیات معاف می‌باشد و به استناد بند (ب) ماده (52) قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه کشور، مالیات بر ارزش افزوده خدمات حمل و نقل ریلی علاوه بر معافیت‌های مذکور در بند (12) ماده (12) قانون مالیات بر ارزش افزوده با نرخ صفر محاسبه خواهد شد و نیز با توجه به جزء (13) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400، خدمات حمل و نقل (اعم از بار و مسافر) درون و برون‌شهری و بین‌المللی جاده‌ای و ریلی و دریایی از شمول مالیات و عوارض معاف است.

مستفاد از مفاد «قانون دسترسی آزاد به شبکه حمل و نقل ریلی» و آئین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی آن (که ناظر بر شرایط اخذ مجوز تأسیس و فعالیت شرکت‌های حمل و نقل ریلی و نیز حدود مسئولیت شرکت‌های موصوف و نحوه انعقاد قرارداد حمل و نقل و صدور بلیط و بارنامه‌های مربوط است)، مسئولیت حمل و نقل بار و مسافر با استفاده از ناوگان‌های (لوکوموتیو و یا واگن) ملکی یا استیجاری و یا ترکیبی، بر عهده شرکت‌های حمل و نقل ریلی می‌باشد؛ لذا با عنایت به مراتب فوق، تأمین ناوگان ریلی به عنوان نهاده‌های استفاده شده برای ارائه خدمات حمل بار و مسافر، مشمول معافیت و یا نرخ صفر موضوع مقررات یاد شده (حسب مورد) نخواهد بود.

محمد مسیحی - محمدرضا شایان‌پور - غلام‌حسن کشاورز - محمدحسن زارع - محمود علی‌زاده - عادل بهرامی - علی‌اصغر تراب احمدی - حمید تهذیبی - عباس ورزیده - محمد حسین زحمتی - مهرعلی قنبرپور - رضا امیدی - عباس بی‌نیاز - حسن بابایی

نظر اقلیت:

با عنایت به جزء (13) بند (ب) ماده (9) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1400/03/02، چنانچه عقد اجاره بین راه آهن جمهوری اسلامی ایران و مالکان لوکوموتیو منعقد گردد مشمول مالیات و عوارض موضوع قانون مذکور خواهد بود؛ لیکن در صورتی که عقد مشارکت بین دو طرف در ارائه خدمات حمل و نقل بار و مسافر ریلی منعقد شده باشد، مشمول معافیت خواهد بود.

سید رضا صادق‌زاده - حجت‌الله مولایاری - مهرداد مهرکام