مورخ: 1403/09/07
شماره: 137138/ت 63310 هـ
تصویب‌نامه و تصمیم‌نامه
اصلاح شده
آیین‌نامه اجرایی بند «الف» ماده 46 قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
وزارت نفت - وزارت نیرو
وزارت امور اقتصادی و دارایی
سازمان برنامه و بودجه کشور
هیأت وزیران در جلسه 1403/08/30 به پیشنهاد شماره 386829 مورخ 1403/08/05 سازمان برنامه و بودجه کشور (با همکاری وزارتخانه‌های نفت، نیرو و امور اقتصادی و دارایی) و به استناد بند (الف) ماده (46) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403، آیین‌نامه اجرایی بند یاد شده را به شرح زیر تصویب کرد:
آیین‌نامه اجرایی بند (الف) ماده (46) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
ماده 1- در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:
1- قانون: قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403.
2- قانون اصلاح: قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی مصوب 1389.
3- ماده (12): ماده (12) قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور مصوب 1394.
4- حساب بهینه‌سازی: حساب بهینه‌سازی مصرف انرژی موضوع جزء (2) بند (الف) ماده (46) قانون.
5- بازار بهینه‌سازی: بازار بهینه‌سازی انرژی و محیط زیست موضوع مصوبه شماره 1746710 مورخ 1396/12/19 شورای عالی انرژی کشور و اصلاحیه‌های بعدی آن.
6- آیین‌نامه بازار بهینه‌سازی: آیین‌نامه ایجاد بازار بهینه‌سازی انرژی و محیط زیست مصوب 1396/11/30 شورای عالی انرژی موضوع مصوبه شماره 1746710 مورخ 1396/12/19 و اصلاحیه‌های بعدی آن و بند (پ) ماده (46) قانون.
7- گواهی صرفه‌جویی: گواهی صرفه‌جویی انرژی که سندی قابل انتقال به غیر و قابل خرید و فروش در بهابازار (بورس) انرژی و نشان‌دهنده حق مالکیت دارنده بر مقدار مشخصی از حامل انرژی می‌باشد و مطابق شرایط مندرج در امیدنامه گواهی، قابل تحویل، اعمال/تسویه برای پرداخت بهای مصارف انرژی است. صورتحساب‌های مصرف انرژی خود و دیگری و برای پرداخت مالیات شرکت‌های مصرف‌کننده انرژی در سقف بهای مصرف انرژی آن شرکت است.
8- سازمان: سازمان برنامه و بودجه کشور.
9- بورس: شرکت بورس انرژی ایران.
10- طرح‌های بهینه‌سازی: طرح‌هایی که منجر به صرفه‌جویی در مصرف انرژی یا عدم مصرف سوخت می‌شود و مشتمل بر طرح‌های موضوع ماده (12)، طرح‌های بازار بهینه‌سازی و طرح‌های موضوع ماده (61) قانون اصلاح می‌باشد.
11- شرکت‌های تابعه وزارتخانه‌های نفت و نیرو: شرکت‌های دولتی اصلی ذیل وزارتخانه‌های نفت و نیرو مشتمل بر شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران، شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی گاز ایران، شرکت مادر تخصصی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران و شرکت مادر تخصصی تولید نیروی برق حرارتی.
12- ناشر گواهی: تا زمان تشکیل و فعالیت سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، شرکت ملی گاز ایران در خصوص گواهی صرفه‌جویی گاز، شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران در خصوص گواهی صرفه‌جویی فرآورده‌های نفتی و شرکت مادر تخصصی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران در خصوص گواهی صرفه‌جویی برق.
ماده 2- حساب بهینه‌سازی که به نام وزارت نفت توسط خزانه‌داری کل کشور به استناد بند (س) تبصره (1) قانون بودجه سال 1402 کل کشور نزد بانک مرکزی افتتاح گردیده است به عنوان حساب بهینه‌سازی موضوع این آیین‌نامه تعیین می‌شود. برداشت مبالغ از این حساب توسط وزارت نفت، بر اساس ضوابط تعیین شده در این آیین‌نامه و در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط انجام می‌شود.
تبصره - در صورت تشکیل سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، این حساب به نام آن سازمان خواهد شد.
ماده 3- منابع حساب بهینه‌سازی و ساز و کار واریز به آن به شرح زیر می‌باشد:
1- معادل یک درصد (1%) از منابع حاصل از صادرات نفت خام، میعانات گازی و خالص صادرات گاز طبیعی برای بازپرداخت طرح‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی.
تبصره - سازمان مکلف است سالانه منابع فوق را در لوایح بودجه سنواتی پیش‌بینی نماید.
2- شرکت‌های تابعه وزارتخانه‌های نفت و نیرو مکلفند پنج درصد (5%) از سود پیش‌بینی شده در قوانین بودجه سنواتی را به حساب درآمد عمومی ذی‌ربط واریز نمایند. در صورت عدم پرداخت، خزانه‌داری کل کشور مکلف است وجوه مذکور را از حساب تمرکز وجوه شرکت‌ها نزد خزانه برداشت نماید.
2- شرکت‌های تابعه وزارتخانه‌های نفت و نیرو مکلفند پنج درصد (5%) از سود خود را به صورت علی‌الحساب به حساب درآمد عمومی ذی‌ربط واریز نمایند. در صورت عدم پرداخت، خزانه‌داری کل کشور مکلف است وجوه مذکور را از حساب تمرکز وجوه شرکت‌ها نزد خزانه برداشت نماید.
تبصره 1- سازمان موظف است پنج درصد (5%) سود موضوع این آیین‌نامه را در لوایح بودجه سنواتی پیش‌بینی نماید.
تبصره 2- خزانه‌داری کل کشور مکلف است بلافاصله پس از دریافت ابلاغ سازمان، با رعایت قوانین و مقررات، نسبت به واریز منابع موضوع بندهای (1) و (2) به حساب بهینه‌سازی اقدام نماید.
3- تمام عوارض دریافتی حاصل از هدررفت گازهای مشعل (فلر) که مطابق ساز و کار مندرج در آیین‌نامه اجرایی بند (ث) ماده (46) قانون موضوع تصویب‌نامه شماره 119070/ت 63099 هـ مورخ 1403/08/08، بلافاصله پس از وصول به حساب بهینه‌سازی واریز می‌گردد.
4- جریمه‌های دریافتی موضوع ماده (26) قانون اصلاح و عواید حاصل از صرفه‌جویی سوخت موضوع ماده (61) قانون اصلاح که مطابق ساز و کار مندرج در آیین‌نامه اجرایی بند (ث) ماده (46) قانون موضوع تصویب‌نامه شماره 119070/ت 63099 هـ مورخ 1403/08/08، بلافاصله پس از وصول، به حساب بهینه‌سازی واریز می‌گردد.
5- ده درصد (10%) از عواید حاصل از صادرات و فروش داخلی تمامی محصولات فرعی گاز از جمله اتان، پروپان، بوتان، پنتان و گوگرد و همچنین مایعات گازی شرکت‌های تابعه وزارت نفت.
تبصره - شرکت ملی نفت ایران و شرکت ملی گاز ایران مکلفند به صورت ماهانه نسبت به واریز منابع موضوع این بند به حساب بهینه‌سازی اقدام و گزارش واریز را به معاونت برنامه‌ریزی وزارت نفت اعلام نمایند.
6- حداقل سی درصد (30%) از سهم دولت از عواید حاصل از صرفه‌جویی انرژی مطابق ساز و کار موضوع بند (پ) ماده (46) قانون.
تبصره - معادل منابع قابل اختصاص به حساب بهینه‌سازی موضوع بند (7) این ماده از محل سهم دولت در هر یک از طرح‌های صرفه‌جویی ماده (12) که دوره بازپرداخت اصل و فرع سرمایه‌گذاری آن‌ها به پایان رسیده است با اعلام وزارت نفت به صورت سالانه در لوایح بودجه سنواتی پیش‌بینی و با رعایت قوانین و مقررات اختصاص می‌یابد.
7- تعهدات ناشرین برای پرداخت خسارت موضوع ماده (5) این آیین‌نامه.
8- سایر منابع پیش‌بینی شده در لوایح بودجه سنواتی برای بهینه‌سازی مصرف انرژی.
ماده 4- استفاده از منابع حساب بهینه‌سازی با هدف تسهیل در شکل‌گیری بازار بهینه‌سازی، تضمین تسویه گواهی‌های صرفه‌جویی و کاهش نکول‌پذیری آن‌ها به ترتیب اولویت‌های زیر صورت می‌پذیرد:
1- خرید تضمینی گواهی صرفه‌جویی مطابق ساز و کار ماده (5) این آیین‌نامه.
2- بازپرداخت تعهدات از اصل و فرع سرمایه‌گذاری سرمایه‌گذاران دولتی و غیر دولتی طرح‌های بهینه‌سازی مطابق ترتیبات جزء (3) بند (پ) ماده (46) قانون و ماده (14) قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق مصوب 1401 تعیین می‌شود.
ماده 5- دارندگان گواهی صرفه‌جویی دوره اوج در اولویت عدم اعمال مدیریت مصرف دوره اوج نسبت به سایر مصارف به استثنای مصارف خانگی و تجاری می‌باشند. پرداخت خسارت عدم تحویل حامل انرژی به دارنده گواهی صرفه‌جویی انرژی در چهارچوب مقررات بازار سرمایه در مواردی که نکول در تحویل حامل خارج از اختیار ناشرین باشد، مطابق شرایط مندرج در امیدنامه و آیین‌نامه بازار (موضوع آیین‌نامه بازار بهینه‌سازی) تعیین می‌شود.
ماده 6- در راستای کاهش نکول‌پذیری و تسهیلگری بازار بهینه‌سازی، وزارت نفت مجاز است تمهیدات لازم برای عملیات بازارگردانی از طریق نهادهای مالی مطابق مقررات بازار سرمایه را به عمل آورد.
ماده 7- قیمت خرید تضمینی در هر حامل انرژی صرفه‌جویی شده پنجاه درصد (50%) بالاترین قیمت مصوب داخلی همان حامل تعیین می‌شود.
تبصره - در صورتی که سفارش فروش گواهی‌های متعلق به سرمایه‌گذار طرح‌های بهینه‌سازی طی پنج جلسه معاملاتی متوالی با نرخی معادل یا بالاتر از قیمت خرید تضمینی منجر به معامله نشود، با درخواست متقاضی و با اعلام بورس، وزارت نفت موظف است حداکثر ظرف پنج روز نسبت به خرید گواهی عرضه شده با نرخ خرید تضمینی از محل حساب بهینه‌سازی مصرف انرژی اقدام نماید.
ماده 8- به منظور تسهیل شکل‌گیری بازار و کاهش نکول‌پذیری در مواردی که تخصیص گواهی صرفه‌جویی گاز از محل صرفه‌جویی در سایر حامل‌های انرژی مشمول قانون هدفمندی یارانه‌ها باشد، مابه‌التفاوت تعرفه محل مصرف گاز مشترک متقاضی اعمال گواهی پس از اعمال در قبض مشترک از این حساب به حساب سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها واریز می‌شود.
ماده 9- مانده حساب بهینه‌سازی در پایان هر سال به سال بعد منتقل می‌شود و در سال‌های آتی به عنوان اعتبارات قانونی حساب منظور می‌شود.
ماده 10- وزارتخانه‌های نفت، نیرو و امور اقتصادی و دارایی مکلفند گزارش عملکرد واریز منابع و هزینه کرد اعتبارات حساب بهینه‌سازی را حسب مورد هر شش ماه یک بار به سازمان ارائه نمایند.
محمدرضا عارف
معاون اول رئیس‌جمهور