بازگشت
982معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیسجمهور - وزارت امور اقتصادی و دارایی
وزیران عضو کمیسیون اقتصاد در جلسه مورخ 1388/07/18 بنا به پیشنهاد شماره 30576/100 مورخ 1388/03/31 معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیسجمهور و به استناد بند «هـ» ماده (29) قانون برگزاری مناقصات - مصوب 1383- و با رعایت جزء «ج» بند (1) تصویبنامه شماره 158783/ت 38855 هـ مورخ 1386/10/01 آئیننامه خرید خدمات مشاوره را به شرح زیر تصویب نمودند:
«آئیننامه خرید خدمات مشاوره»
فصل اول - کلیات
ماده 1- هدف و کاربرد
الف - هدف: در اجرای بند (هـ) ماده (29) قانون برگزاری مناقصات، ضوابط، موازین و معیارهای خرید خدمات مشاوره به منظور تحقق موارد زیر تعیین میشوند:
1- انتخاب مشاوران صلاحیتدار و توانمند
2- ایجاد محیط رقابت کیفی برای توسعه خدمات مشاوره
3- تضمین کیفیت خدمات مشاوره
ب - کاربرد: تمام دستگاههای موضوع بند (ب) ماده (1) قانون برگزاری مناقصات باید مقررات این آئیننامه را برای خرید خدمات مشاوره در معاملات بزرگ رعایت کنند. خرید خدمات مشاوره در معاملات کوچک و متوسط بر اساس ماده (24) این آئیننامه خواهد بود.
ماده 2- تعاریف و عبارتهای اختصاری
الف - اصطلاحاتی که در این آئیننامه به کار رفته است، به شرح زیر تعریف میشوند:
1- قانون: قانون برگزاری مناقصات -1383-
2- معاونت: معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیسجمهور
3- کارفرما: دستگاههای موضوع بند (ب) ماده (1) قانون
تبصره - به استناد ماده (53) قانون محاسبات عمومی - مصوب 1366- و تبصرههای آن، اعمال اختیارات و وظایفی که برای کارفرما در این آئیننامه منظور شده است، توسط بالاترین مقام دستگاه اجرایی موضوع بند (ب) ماده (1) قانون صورت خواهد گرفت که به نماینده یا نمایندگان مجاز وی قابل تفویض میباشد.
4- هیات انتخاب مشاور: هیات مرکب از کارفرما یا نماینده وی، ذیحساب یا بالاترین مقام مالی کارفرما و یک یا سه کارشناس متخصص در زمینه مرتبط با موضوع پروژه به انتخاب کارفرما.
تبصره 1- در معاملات بالای ده برابر سقف نصاب معاملات متوسط از نهاد صنفی مربوط که توسط کارفرما مشخص میگردد، یک نفر نماینده به عنوان یکی از اعضای هیات انتخاب مشاور حضور خواهد داشت. کارفرما از نهاد یاد شده به صورت کتبی برای معرفی نماینده و شرکت در جلسه دعوت به عمل میآورد. عدم حضور نماینده مانع از تشکیل جلسه و اتخاذ تصمیم نخواهد شد.
تبصره 2- در هر حالت، تعداد اعضای هیات باید فرد باشد.
5- مشاوره: هر نوع خدمات مدیریتی، کارشناسی، مشاورهای یا خدمات مهندسی مشاور، از جمله:
الف - طراحی مفهومی، پایه تفصیلی و اجرایی
ب - مطالعات پیدایش، مطالعات توجیهی و تهیه طرح
پ - مطالعات پژوهشی، تحقیقاتی، بنیادی، کاربردی، راهبردی و توسعهای.
ت - مطالعات موضوعی، بخشی، جامع و میان بخشی.
ث - مطالعات منطقهای و آمایش سرزمین.
ج - تهیه و تنظیم استانداردها، ضوابط و معیارهای فنی و اجرایی.
چ - برنامهریزی و کنترل پروژه.
ح - مهندسی ارزش.
خ - برنامهریزی آموزشی و توسعه منابع انسانی.
د - پایش و ارزشیابی طرحها.
ذ - خدمات مدیریتی.
ر - مدیریت طرح.
ز - کنترل مهندسی.
ژ - مطالعات اقتصادی.
س - امکان سنجی، طراحی و مدیریت سیستمها.
ش - مطالعات ارزیابی زیست محیطی.
ص - نظارت بر اجرا، نصب و بهرهبرداری.
ض - مطالعات آماری.
ط - نقشهبرداری و ایجاد سیستمهای اطلاعات جغرافیایی.
ظ - ویژهسازی، نصب، راهاندازی، نگهداری و پشتیبانی بستههای نرمافزاری.
ع - برنامهریزی، امکان سنجی، مدیریت طرح، استانداردسازی، مطالعه، طراحی، ساخت، پیادهسازی، ارزیابی و ممیزی نظامهای فناوری اطلاعات.
غ - معماری اطلاعات، برنامهنویسی، پیادهسازی، انتقال، پشتیبانی و نگهداری نرمافزارهای سفارشی.
ف - طراحی شبکههای رایانهای.
ق - خدمات برنامهریزی فناوری اطلاعات و ارتباطات شامل تهیه طرحهای جامع فناوری اطلاعات و ارتباطات، برنامهریزی راهبردی فناوری اطلاعات و ارتباطات و تدوین معماری سازمانی.
ک - خدمات جنبی و مکمل خدمات مشاوره.
گ - خدمات کارشناسی در یک یا چند مورد از زمینههای اداری، مالی، آموزشی، حقوقی، پژوهشی، فنی و بازرگانی.
تبصره - چنانچه به سبب توسعه فناوری و زمینههای تخصصی، نیازی به افزودن یا تغییر موارد یاد شده باشد، کارفرما پیشنهاد خود را به معاونت ارائه میکند و معاونت در صورت تأیید، موضوع را ابلاغ مینماید.
6- مشاور: شخصی حقیقی یا حقوقی که دارای گواهینامه صلاحیت برای انجام کار مشاوره است. در کارهایی که معاونت گواهینامه ارائه نمیدهد، طبق دستورالعملی که توسط معاونت تهیه میشود، شخص صلاحیتدار به طور مشخص بیان میگردد.
7- خدمات کارشناسی: آن بخش از خدمات مشاوره (به استثنای موارد جزء 5 بند «الف» ماده 2) که توسط مشاوران حقیقی یا حقوقی صلاحیتدار انجام میشود.
8- کار پژوهشی: فعالیتهای نظام یافته با هدف ایجاد و ارتقای دانش و شناخت پدیدههای طبیعی، انسانی، اجتماعی و فرهنگی که در قالب تحقیقات بنیادی، توسعهای یا کاربردی انجام شود.
9- طرح/پروژه: تبیین یک سلسله فعالیتهای سامانهوار و دارای هدف، منابع، مهلت و برنامه زمانی معین که معمولاً از طریق تحصیل خدمات مدیریت، مشاوره، پیمانکاری، تأمین کالا و خدمات اجرا میشود.
10- دعوتنامه: فراخوانی که از طریق پست سفارشی، تلگرام، تلکس، دورنگار، پست الکترونیک یا نظایر آن، با رعایت ماده (22) قانون، به نشانی مشاوران ارسال میشود.
11- فراخوان مشاوره: سندی که در ابتدای فرایند خرید خدمات مشاوره برای دعوت به همکاری از مشاوران ارائه میشود.
12- استعلام ارزیابی کیفی (RFQ): کاربرگهایی که به منظور ارزیابی کیفی بین مشاوران فهرست بلند (موضوع ماده 7) توزیع و اطلاعات مورد نیاز از آنها دریافت میشود.
13- درخواست پیشنهاد (RFP): کاربرگهایی که به منظور ارزیابی فنی و مالی پیشنهادها، به طور یکسان بین مشاوران برگزیده (فهرست کوتاه) توزیع و اطلاعات مورد نیاز از آنها دریافت میشود.
14- فهرست بلند: فهرست اسامی و مشخصات مشاورانی که از طریق یکی از دو روش بیان شده در بند (الف) ماده (7) به دست میآید.
15- فهرست کوتاه: فهرست اسامی و مشخصات مشاورانی که در ارزیابی کیفی مشاوران فهرست بلند، حائز حداقل امتیاز قابل قبول شده و توان انجام خدمات مشاوره را در زمینه مورد نظر داشته باشند.
16- مدت اعتبار پیشنهادها: مدتی که پیشنهادهای فنی و مالی مشاوران معتبر است و پس از آن، در صورتی که قرارداد منعقد نشده باشد، پیشنهادهای مشاوران فاقد اعتبار میباشد و فرایند خرید خدمات مشاوره باید تجدید شود.
17- برنامه زمانی انتخاب مشاور: سندی که در آن، زمان و مهلت برگزاری مراحل مختلف خرید خدمات مشاوره، مدت اعتبار پیشنهادها و زمان انعقاد قرارداد مشخص میشود.
18- مطالعات توجیهی: پس از انجام مطالعات پیدایش (برای تعیین طرح یا پروژه)، مطالعات توجیه فنی، اقتصادی، مالی، اجتماعی، فرهنگی - تاریخی، زیست محیطی و پدافند غیر عامل با گردآوری اطلاعات و آمار، بررسی و تحلیل نیازها، بررسیهای فنی و ارائه راه حلهای مختلف برای تأمین نیاز و ضرورت یا عدم ضرورت تبدیل آن به طرح یا پروژه منجر به تعیین گزینههای مطلوب طرح یا پروژه (در صورت موجه بودن) و در نهایت تعیین گزینه برتر با توجه به مبانی فنی، سودآوری مالی، اقتصادی و ملاحظات اجتماعی، زیست محیطی و ایمنی میشود. توسط این مطالعات، تأیید یا رد طرح یا پروژه و یا تعیین حدود و زمان اجرای گزینه برتر مشخص میشود.
19- طراحی تفصیلی: خدماتی که در صورت اعلام موجه بودن طرح یا پروژه توسط مطالعات توجیهی، با انجام محاسبات فنی - مهندسی به مدارک لازم برای عملیات اجرایی، نصب و راهاندازی (شامل تعیین مشخصات و جزئیات فنی، اجرایی، روش ساخت و تدارک) یک طرح یا پروژه منجر شود.
20- ارزشیابی عملکرد: فرایندی که در آن سطح کیفی کارهای در دست انجام یا انجام شده مشاور در مقاطع یا دورههای زمانی خاص تعیین میشود.
21- گروه مشارکت: مشاورانی که در قالب مشارکت مدنی یا ثبت شده (بر اساس قانون تجارت) شامل دو یا چند شخص حقیقی یا حقوقی، متقاضی انجام خدمات مشاوره شوند.
22- کارهای مشروط: آن بخش از کارهای مشاوره که به لحاظ حوزه کار، مقدار، مدت و چگونگی انجام کار، قابل پیشبینی نبوده و تغییرات قرارداد در اینگونه کارها وابسته به شرایط کار باشد.
23- مدیر طرح: شخص حقوقی که طی قرارداد مشخص، وظایف مدیریت بر انجام طرح را از طرف کارفرما به عهده میگیرد.
24- اشخاص حقیقی یا حقوقی مستقل: اشخاصی که کارفرما در انجام فرایند خرید خدمات مشاوره از کمک آنها استفاده مینماید و با سایر عوامل ذینفع پروژه منافع مشترک ندارند.
25- پیشنهادهای مالی نامتناسب: پیشنهادهای مالی خارج از اعتدال (بسیار گران یا بسیار ارزان) که شاخص آنها در درخواست پیشنهاد توسط کارفرما تعیین میشود.
26- شرح خدمات همسان: شرح خدماتی که توسط معاونت ابلاغ شده تا به عنوان راهنمای تهیه شرح تفصیلی خدمات پروژه در انجام خدمات مشاوره استفاده شود.
27- شرح تفصیلی خدمات: مجموعه ریز خدمات، فعالیتها و تکالیفی که برای انجام دادن خدمات مشاوره در یک پروژه، مورد استفاده قرار میگیرد.
28- طراحی پایه: خدماتی که بر مبنای سیمای کلی طرح یا پروژه و با بررسی کامل و میدانی و انتخاب دانش فنی مناسب و انجام محاسبات مهندسی، مشخصات اصلی و معماری کلی طرح یا پروژه را تعیین مینماید.
29- حوزه کار: دامنه، شرایط و وضعیت فنی کار که ممکن است بسته به عوامل اثرگذار ناشی از طبیعت و یا جامعه انسانی تغییر یافته و به طور دقیق از ابتدا قابل پیشبینی نباشد.
30- شرح کلی خدمات: شرح نیاز و خدمات کلی مورد نیاز کارفرما که مبنای تهیه شرح تفصیلی خدمات قرار میگیرد.
31- حوادث قهری: به موارد جنگ اعم از اعلام شده یا نشده، انقلابها و اعتصابهای عمومی، شیوع بیماریهای واگیردار، زلزله، سیل و طغیانهای غیر عادی، آتشسوزیهای دامنهدار و مهارنشدنی، طوفان و حوادث مشابه خارج از کنترل حوادث قهری گفته میشود.
32- مسابقه: مسابقه طراحی معماری و شهرسازی که طبق اهداف، ضوابط و معیارهای نشریه شماره (240) معاونت با عنوان «راهنمای برگزاری مسابقات معماری و شهرسازی در ایران» انجام میشود.
33- متن قرارداد همسان: موافقتنامه و شرایط عمومی قرارداد که به صورت همسان از طرف معاونت ابلاغ شده است.
34- دستگاه مرکزی: واحد مرکزی دستگاههای موضوع بند (ب) ماده (1) قانون که طبق مقررات وظیفه راهبری واحدهای تابعه را بر عهده دارند. (فهرست دستگاههای مرکزی مورد تأیید معاونت، از طریق بانک اطلاعات و پایگاه ملی اطلاعرسانی مناقصات قابل دستیابی است)
35- کارهای حوزه فناوری اطلاعات: خدمات مشاوره مشمول ضوابط شورای عالی انفورماتیک کشور.
ب - معادلها و عبارتهای اختصاری در این آئیننامه به شرح زیر میباشد:
1- طرح/پروژه: Project
2- گزارش شناخت: ITC = Information to Consultants
3- فراخوان/دعوتنامه: LOI = Letter Of Invitation
4- ارزیابی کیفی: PQ = Pre - qualification
5- استعلام ارزیابی کیفی: RFQ = Request For Qualification
6- درخواست پیشنهاد: RFP = Request For Proposal
7- پیشنهاد فنی: TP = Technical Proposal
8- پیشنهاد مالی: FP = Financial Proposal
9- انتخاب بر اساس کیفیت: QBS = Quality Based Selection
10- انتخاب بر اساس کیفیت و قیمت: QCBS = Quality and Cost Based Selection
11- انتخاب بر اساس بودجه ثابت: SFB = Selection under a Fixed Budget
12- انتخاب بر اساس روش تک گزینهای: SSS = Single Source Selection
13- هیات انتخاب مشاور: EC = Evaluation Committee
14- پیمانکار عمومی: GC = General Contractor
15- شرایط عمومی قرارداد: GCC = General Condition of Contract
16- طراحی و ساخت توأم: DB = Design and Build
17- خدمات مهندسی - تأمین کالا - ساخت: EPC = Engineering and procurement and Construction
18- خدمات مهندسی - ساخت: EPC = Engineering and Construction
19- مبلغ مشروط: Psovisional Sum
سایر اصطلاحاتی که در این آئیننامه به کار رفته است به ترتیب بر اساس قانون برگزاری مناقصات و آئیننامههای آن، قانون محاسبات عمومی کشور، آئیننامه تشخیص صلاحیت مشاوران، نظام فنی و اجرایی کشور و ضوابط آن و سایر قوانین تعریف و تفسیر میشود.
فصل دوم - اصول ضوابط خرید خدمات مشاوره
ماده 3- مسئولیتها و نقشها
الف - به طور کلی، وظایف و مسئولیتهای کارفرما در خرید خدمات مشاوره شامل موارد زیر و ارزیابی شکلی مربوط است:
1- اجرای تمهیدات خرید خدمات مشاوره (موضوع ماده 4).
2- تصمیمگیری درباره تجدید یا لغو فرایند خرید خدمات مشاوره.
3- مستندسازی خرید خدمات مشاوره.
4- انجام تمام مراحل خرید خدمات مشاوره به روش تک گزینهای.
5- انعقاد قرارداد مشاوره.
6- بررسی کفایت و تأیید گزارش شناخت.
7- امتیازدهی و ارزیابی کیفی مشاوران.
8- تهیه فهرست کوتاه و گزارش ارزیابی کیفی.
9- تأیید مفاد درخواست پیشنهاد (RFP).
10- گشایش پاکتهای ارزیابی فنی.
11- امتیازدهی و ارزیابی فنی پیشنهادها.
12- تعیین مشاور منتخب.
13- اطلاعرسانی خرید خدمات مشاوره.
تبصره - چنانچه کارفرما احساس نیاز نماید، برای انجام وظایف میتواند به تشخیص خود از کمیتهای مرکب از اشخاص حقیقی یا حقوقی مستقل با پرداخت حقالزحمه استعلام نماید. نظر کمیته یاد شده پس از تأیید وی اجرایی خواهد بود.
ب - در صورتی که از خدمات مدیر طرح استفاده شود، کارفرما میتواند مسئولیتهای اجزای (3)، (7) و (8) بند (الف) این ماده و اجزای (1) تا (6) بند (الف) ماده (4) را به مدیر طرح واگذار کند.
پ - مسئولیتهای هیات انتخاب مشاور در فرایند خرید خدمات مشاوره بجز روشهای تک گزینهای و مسابقه، شامل موارد زیر و ارزیابی شکلی مربوط است:
1- گشایش پاکتهای قیمت
2- ارزیابی مالی پیشنهادها برای تعیین مشاور منتخب.
تبصره - در روشهای انتخاب بر مبنای تعرفه و بودجه ثابت، ارزیابی مالی پیشنهادها فقط شامل کنترل امضا و مهر مشاور در تمامی اسناد درخواست پیشنهاد میباشد و قرارداد با مشاوری که بالاترین امتیاز فنی را کسب کرده باشد بر طبق بخش مالی اسناد درخواست پیشنهاد که کارفرما ارائه کرده است، منعقد میشود.
3- تأیید وجود فقط یک متقاضی خدمات مشاوره (پس از انجام هر یک از فرایندهای اجزای 4 یا 5 بند «ت» ماده 7 توسط کارفرما و وجود فقط یک متقاضی خدمات مشاوره).
4- رد پیشنهادهای مالی نامتناسب بر اساس روش اعلام شده کارفرما در درخواست پیشنهاد.
ت - مسئولیتهای معاونت در خرید خدمات مشاوره عبارتند از:
1- تهیه و ارائه فهرست مشاوران صلاحیتدار با ذکر رشته، زمینه تخصصی، پایه صلاحیت و ظرفیت آزاد.
2- ابلاغ متن قرارداد همسان.
3- ابلاغ فهرست خدمات یا شرح خدمات همسان.
4- ابلاغ مبانی تعیین حقالزحمه خرید خدمات مشاور.
5- نظارت بر ارجاع کار از طریق بانک اطلاعات و پایگاه ملی اطلاعرسانی مناقصات.
6- تفسیر و تبیین این آئیننامه و تهیه، ابلاغ و نظارت بر دستورالعملها و راهنمای لازم برای اجرای آن.
ث - مسئولیتهای انجام مراحل خرید خدمات مشاوره به روش مسابقه طبق نشریه شماره (240) معاونت تعیین میشود.
ماده 4- تمهیدات خرید خدمات مشاوره
الف - کارفرما قبل از شروع فرایند خرید خدمات مشاوره باید اقدامهای زیر را انجام دهد:
1- تهیه گزارش شناخت (موضوع ماده 5).
2- تهیه شرح کلی خدمات (موضوع ماه 6).
3- تهیه برنامه زمانی خرید خدمات مشاوره.
4- برآورد حقالزحمه خدمات مشاوره.
5- تعیین روش انتخاب مشاوران (موضوع ماده 16).
6- تهیه مفاد فراخوان مشاوره حسب مورد (موضوع بند «ب» ماده 7).
7- تعیین هیات انتخاب مشاور (حسب روش خرید خدمات مشاوره).
8- تهیه معیارها و استعلام ارزیابی کیفی مشاوران حسب مورد (موضوع ماده 13).
9- تهیه اسناد درخواست پیشنهاد (موضوع ماده 18).
ب - کارفرما باید قبل از شروع فرایند انتخاب مشاور، نسبت به تهیه مقدمات لازم برای اجرای تعهدات مشاور مانند مستندسازی مطالعات، نقشهها و مدارک مربوط به مراحل قبلی اقدام و از تأمین منابع مالی کار اطمینان حاصل کند.
ماده 5- گزارش شناخت:
الف - تهیه گزارش شناخت در موارد زیر بر عهده کارفرما است:
1- عنوان، مشخصات کلی، اهداف کیفی و کمی طرح.
2- سازمان کارفرمایی.
3- اسناد فنی و نقشهها و مدارک طراحی به نحوی که وضعیت طرح را به طور اجمال برای مشاور از نظر شرایط کار تبیین کند. (در صورتی که در مطالعات قبلی تهیه شده باشد).
4- فهرست مهمترین مقررات، بخشنامهها و دستورالعملهای مربوط.
ب - چنانچه انجام خدمات مشاوره طرحی مستلزم رعایت قوانین و مقررات خاصی نظیر حقوق دولتی خاص (مربوط به مقررات بیمه، عوارض، مالیات و نظایر آن) حفاظت ویژه یا ملاحظات زیست محیطی خاصی باشد، در گزارش شناخت باید موارد با ذکر قوانین و مقررات مربوط تشریح شوند.
ماده 6- شرح کلی خدمات
الف - شرح کلی خدمات حداقل شامل موارد زیر میباشد:
1- هدف و محدوده طرح.
2- اطلاعات پایه (به منظور ارائه شرح تفصیلی خدمات یا متدولوژی).
3- مبانی، اصول، معیارها و استانداردهای مورد نظر کارفرما.
4- خروجیها و نتایج مورد نیاز شامل اطلاعات، نقشهها یا گزارشهایی که مشاور باید در مراحل مختلف یا پایان کار به کارفرما تحویل دهد.
5- خدمات جنبی و تکمیلی که باید توسط مشاور یا به واسطه وی توسط شخص ثالثی انجام شود.
6- وظایف مشاور در زمینه آموزش یا انتقال دانش فنی (حسب مورد).
ب - معاونت با دریافت نظر کارفرمایان نسبت به تهیه و ابلاغ شرح خدمات همسان برای کارهای مشاوره برنامهریزی میکند. در صورت نبودن شرح خدمات همسان، کارفرما میتواند شرح تفصیلی خدمات را تهیه یا در ابتدا به عنوان یک امتیاز فنی از مشاوران درخواست نموده و سپس شرح تفصیلی خدمات تلفیق شده خود را به منظور استعلام قیمت از مشاوران به آنها ابلاغ نماید.
تبصره - کارفرما مجاز است تهیه یک یا چند مورد از موارد مندرج در بند (الف) ماده (5) و بند (الف) ماده (6) را به اشخاص حقیقی یا حقوقی مستقل واگذار نماید.
ماده 7- تهیه فهرست بلند
الف - کارفرما میتواند به روشهای زیر فهرست بلند مشاوران را تهیه کند:
1- فراخوان مشاوران دارای صلاحیت طبق ماده (9) از طریق انتشار آگهی در دو تا سه نوبت حداقل در یکی از روزنامههای کثیرالانتشار کشور و درج آن در بانک اطلاعات و پایگاه ملی اطلاعرسانی مناقصات.
2- مراجعه به فهرست مشاوران دارای صلاحیت طبق ماده (9) و انتخاب دوازده مشاور.
ب - آگهی فراخوان مشاوره حداقل شامل موارد زیر میباشد:
1- نام و نشانی کارفرما.
2- موضوع خدمات مشاوره.
3- درخواست گواهینامه صلاحیت مرتبط با موضوع پروژه در صورت وجود آن.
4- اعلام انجام ارزیابی کیفی (حسب مورد)
5- رشته یا زمینه تخصصی مشاور.
6- تاریخ، مهلت و نشانی دریافت و تحویل اسناد.
7- نحوه دریافت اسناد ارزیابی و هزینه آن در صورت لزوم.
پ - فهرست مشاوران دارای صلاحیت معاونت از طریق مراجعه به نشانی الکترونیکی بانک اطلاعات و پایگاه ملی اطلاعرسانی مناقصات در دسترس عموم میباشد.
ت - شرایط خاص در تهیه فهرست بلند:
1- در موارد خاص با تشخیص و مسئولیت کارفرما، تعداد مشاوران موضوع جزء (2) بند (الف) به پنج مشاور تقلیل مییابد.
2- انتشار آگهی برای کارهایی که برآورد حقالزحمه مشاوره آنها در حوزه فناوری اطلاعات بیش از سه برابر سقف نصاب معاملات متوسط باشد و همچنین برای سایر کارهای مشاوره با برآورد حقالزحمه مشاوره بیش از بیست برابر سقف نصاب معاملات متوسط ضروری است.
3- در مورد کارهای موضوع جزء (2) بند (ت) این ماده، کارفرما با مجوز بالاترین مقام دستگاه مرکزی خود میتواند با رعایت سایر مفاد این آئیننامه بدون انتشار آگهی نسبت به تهیه فهرست بلند اقدام نماید.
4- در صورت انتشار فراخوان به صورت آگهی و عدم تکمیل حداقل سه متقاضی برای فهرست بلند، کارفرما فرایند انتشار آگهی را یک بار تکرار یا مطابق جزء (2) بند (الف) اقدام مینماید و در هر صورت به تعداد متقاضیان این فرایند کفایت میشود.
5- در مورد جزء (2) بند (الف) در صورت عدم کفایت تعداد فهرست مشاوران دارای صلاحیت، کارفرما فهرست بلند را از تعداد موجود مشاوران دارای صلاحیت در پایههای بالاتر یا پایینتر همان رشته تشکیل میدهد و به این ترتیب، به تعداد موجود مشاوران برای فهرست بلند کفایت میشود.
6- در شرایطی که پس از انجام هر یک از فرایندهای اجزای (4) یا (5) بند (ت) این ماده فقط یک متقاضی خدمات مشاوره اعلام آمادگی نموده باشد، پس از تأیید هیات انتخاب مشاور، انتخاب مشاور به روش تک گزینهای انجام میشود.
7- در روش تک گزینهای، موضوع بند (ث) ماده (16) تهیه فهرست بلند و به تبع آن جزء (2) بند (ت) این ماده موضوعیت ندارد.
ماده 8- همزمانی خدمات مشاوره
الف - ارجاع همزمان فعالیتهای جنبی و تکمیلی به مشاور اصلی، در صورتی که دارای صلاحیت لازم در رشته مربوط باشد، مجاز است. در این صورت ارجاع کار خدمات جنبی با استفاده از روش تک گزینهای خواهد بود.
تبصره - در صورتی که مشاور اصلی فاقد صلاحیت لازم برای انجام خدمات جنبی باشد، ارجاع خدمات جنبی به صورت تک گزینهای به مشاور خدمات جنبی دارای صلاحیت که به عنوان همکار و انجامدهنده این خدمات توسط مشاور اصلی به کارفرما معرفی میشود، مجاز است.
ب - ارجاع خدمات زیر در یک طرح به یک مشاور مجاز نیست:
1- مدیریت طرح با هر یک از خدمات مطالعات پیدایش، مطالعات توجیهی، طراحی پایه، طراحی تفصیلی، نظارت عالیه و نظارت کارگاهی.
2- مطالعات پیدایش و مطالعات توجیهی با هر یک از خدمات طراحی تفصیلی، نظارت عالیه و نظارت کارگاهی.
3- قرارداد مستقل خدمات مهندسی ارزش با هر یک از خدمات طراحی پایه، طراحی تفصیلی، نظارت عالیه و نظارت کارگاهی.
تبصره - خدمات مهندسی ارزش میتواند جزئی از شرح خدمات در هرگونه قرارداد خدمات مشاوره باشد.
پ - هرگونه مشارکت در منافع مالی و تدارکاتی پروژه برای مشاوری که خدمات مدیریت طرح، مطالعات پیدایش، مطالعات توجیهی، بازرسی، طراحی پایه، طراحی تفصیلی یا نظارت عالیه یا کارگاهی در طرحی را بر عهده گرفته است، در قراردادهای تأمین کالا (p) و پیمانکاری (C) همان طرح ممنوع است.
تبصره - برای کارهای خدمات مشاوره خارج از حوزه فناوری اطلاعات، همزمانی طراحی با کارهایی که قراردادهای آنها به صورت مشارکت برای پیمانکاری (DB & EPC & EC) و پیمانکاری عمومی (GC) ارجاع میشود، از مصادیق کارهای پیمانکاری بوده و در قالب این آئیننامه قرار نمیگیرد.
ماده 9- تشخیص صلاحیت و موازین کلی
الف - ارجاع کارهای مشاوره فقط به مشاوران موضوع جزء (6) بند (الف) ماده (2) مجاز است و میزان ظرفیت کاری مجاز بنا بر خوداظهاری مشاوران میباشد.
ب - به منظور تحقق اصل رقابت مشاوران و رعایت مفاد قانون راجع به منع مداخله وزرا و نمایندگان مجلسین و کارمندان دولت در معاملات دولتی و کشوری - مصوب 1337- تمام مشاوران استعلام شده باید دارای شخصیت حقوقی مستقل نسبت به دستگاه کارفرما باشند.
تبصره 1- فرایند خرید خدمات مشاوره که با حضور شرکتهای وابسته و نظایر آن انجام میشود باید حسب حوزه کار به صورت انتخاب بر اساس روش کیفیت و قیمت یا روش کیفیت برگزار شود.
تبصره 2- صندوقهای بازنشستگی و تعاونیهای کارکنان که اعضای آنها در چهارچوب ماده (3) عهدهدار مسئولیت تصمیمگیری در فرایند خرید خدمات مشاوره میباشند، مجاز به انعقاد قرارداد با دستگاههای ذیربط خود نخواهند بود. تعاونیهای کارکنان که اعضای آن جزء مراجع تصمیمگیری موضوع ماده یاد شده نمیباشند مجاز به شرکت در فرایند خرید خدمات مشاوره حسب حوزه کار بر اساس روش کیفیت و قیمت و یا روش کیفیت خواهند بود.
پ - ارجاع کار به اشخاص حقوقی که خدمات مشاوره را در قالب گروه مشارکت ارائه میکنند، با نظر کارفرما مجاز است. در این صورت امتیازهای مشاوران همکار در امتیاز ارزیابی کیفی مشاور منظور میشود. معاونت، دستورالعمل نحوه مشارکت و همکاری گروه مشارکت را تهیه و ابلاغ مینماید.
ت - چنانچه مشاور در فرایند ارزیابی و انتخاب از مدارک جعلی یا اطلاعات خلاف واقع، تهدید، تطمیع، رشوه و نظایر آن برای قبول پیشنهادهای خود استفاده نموده باشد و یا پس از گشایش هر یک از پاکتهای فنی و یا مالی از پیشنهاد خود انصراف دهد و یا از مبادله قرارداد استنکاف ورزد، مطابق دستورالعمل نحوه رسیدگی به تخلفات مشاوران که توسط معاونت تهیه و ابلاغ میشود از ارجاع کار محروم بوده و مشمول مجازات قانونی مقرر خواهد شد.
ث - به منظور ارتقا و تضمین کیفیت خدمات مشاوره باید اصول زیر در استفاده از خدمات مشاوره رعایت شوند:
1- اصول و مقررات نظام فنی و اجرایی کشور.
2- انجام مطالعات توجیهی پیش از ارجاع مطالعات تفصیلی و اجرایی (حسب مورد).
3- استقلال مشاور نسبت به کارفرما.
4- تنظیم دقیق شرح خدمات.
5- رعایت اصل رقابت کیفی، فنی و مالی در تمام مراحل ارزیابی و ارجاع کارهای مشاوره.
6- استفاده از متن قرارداد همسان در خدمات مشاوره (در صورت وجود).
7- تحقق مسئولیت مدنی مشاوران در قبال صحت و کیفیت کارها و خدمات از طریق ایجاد پوششهای بیمهای و یا سایر روشها برای تضمین خدمات.
تبصره - معاونت موظف است در چهارچوب بند (پ) ماده (25) بند (ب) ماده (26) نسبت به تهیه دستورالعمل برای ارزیابی میزان تحقق و دستیابی به اصول تصریح شده در اجزای این بند اقدام و به دستگاههای اجرایی ابلاغ کند.
ماده 10- انعقاد قراردادهای مشاوره
الف - قرارداد با مشاور منتخب باید قبل از پایان مدت اعتبار پیشنهادها منعقد شود. در صورت توافق مشاور منتخب و کارفرما این مدت برای یک بار قابل تمدید است.
ب - تغییر در موضوع، قیمت و شرایط قراردادهای مشاوره بعد از تعیین مشاور منتخب تا انعقاد قرارداد ممنوع است.
پ - تغییر در قیمت و شرح خدمات موضوع قراردادهای خدمات مشاوره پس از انعقاد قرارداد تابع قوانین و مقررات مربوط میباشد.
تبصره - در کارهایی که انتخاب مشاور به روش کیفیت و قیمت یا به روش بودجه ثابت انجام میشود و حوزه کار مشخص دارند، کارفرما میتواند تغییرات (کاهش و یا افزایش) خدمات مشاوره را با اعلام در درخواست پیشنهاد، در متن قرارداد به بیست و پنج درصد (25%) محدود نماید.
ت - کارفرما میتواند در تعیین قیمت مشاوره به نحوی با مشاور قرارداد منعقد کند که خدمات مشاوره متکی به درصدی از برآورد هزینه اجرا یا متکی به صورتوضعیت پیمانکار نباشد و قرارداد را با قیمت مقطوع منعقد کند.
ماده 11- مستندسازی و اطلاعرسانی
الف - کارفرما موظف است فرایند انتخاب مشاوران را مستندسازی کند.
ب - مستندهای فرایند انتخاب مشاوران شامل موارد زیر است:
1- فراخوان مشاوره.
2- فهرست بلند مشاوران (نام مشاور منتخب در روش تک گزینهای).
3- استعلام ارزیابی کیفی بجز روش تک گزینهای.
4- گزارش ارزیابی کیفی مشاوران بجز روش تک گزینهای.
5- اسناد درخواست پیشنهاد (موضوع ماده 18).
6- صورتجلسه پایانی طبق ماده (23).
7- خلاصه قرارداد که شامل موضوع، شماره، تاریخ، مبلغ، مدت، نام مشاور و اهم خدمات است.
8- اسناد و مدارک اخذ شده از مشاوران در طول فرایند خرید خدمات مشاوره.
9- اسناد قراردادی که شامل قرارداد، ضمایم و ملحقات آن است.
پ - کارفرما باید تمامی مراحل خرید خدمات مشاوره را به صورت مکتوب مستندسازی نموده و مستندهای متناظر با اجزای (1) تا (7) بند (ب) این ماده را از طریق بانک اطلاعات و پایگاه ملی اطلاعرسانی مناقصات منتشر کند.
تبصره 1- کارفرما به تشخیص خود میتواند مدارک و مستندات استعلام از مشاوران برای ارزیابی کیفی را در چهارچوب مشخص فقط به صورت الکترونیکی (بدون نسخه کاغذی) اخذ نماید.
تبصره 2- در صورت لغو فرایند خرید خدمات مشاوره، کارفرما باید اعلامیه و خلاصه ادله مربوط را در بانک اطلاعات و پایگاه ملی اطلاعرسانی مناقصات منتشر نماید.
تبصره 3- در پایان فرایند خرید خدمات مشاوره باید پاکتهای مالی ناگشوده به ارسالکنندگان پیشنهاد مسترد و رسید دریافت گردد و رسید دریافت شده به صورت مکتوب مستند و بایگانی شود.
ت - معاونت فهرست مشاوران صلاحیتدار را با ذکر رشته و زمینه تخصصی، پایه صلاحیت و نتایج ارزشیابی دورهای در بانک اطلاعات و پایگاه ملی اطلاعرسانی مناقصات منتشر مینماید.
ث - مهلت اطلاعرسانی در بانک اطلاعات و پایگاه ملی اطلاعرسانی مناقصات برای هر یک اجزای (1) تا (7) بند (ب) و تبصره (2) بند (پ) این ماده در دستورالعمل معاونت تعیین میشود.
فصل سوم - ارزیابی کیفی مشاوران
ماده 12- ارزیابی کیفی مشاوران
ارزیابی کیفی مشاوران باید به ترتیب زیر انجام شود:
الف - ارزیابی کیفی مشاوران پس از تهیه فهرست بلند، برای تمام روشها بجز روش تک گزینهای و روش مسابقه، توسط کارفرما و طی مراحل زیر انجام میشود:
1- تعیین معیارهای ارزیابی کیفی و وزن آنها.
2- تعیین حداقل امتیاز قابل قبول
3- تهیه استعلام ارزیابی کیفی (طبق ماده 13)
4- توزیع استعلام ارزیابی کیفی و دریافتی پاسخ آن
5- انطباق مدارک دریافتی با مدارک درخواستی و امتیازدهی به مشاوران متقاضی ارزیابی
6- تعیین سه تا شش مشاور حائز شرایط که بالاترین امتیاز را کسب کنند (تهیه فهرست کوتاه)
7- مستندسازی و تهیه گزارش ارزیابی کیفی مشاوران
8- اطلاعرسانی گزارش ارزیابی کیفی مشاوران
ب - ارزیابی کیفی مشاوران بر اساس معیارهایی که توسط کارفرما تعیین میشود انجام و سه تا شش مشاور به عنوان فهرست کوتاه انتخاب میشوند. این معیارها میتواند شامل تجربه (سابقه اجرایی)، ارزیابی کارفرمایان قبلی و ساختار سازمانی باشد که مجموع امتیازها معادل یکصد خواهد بود.
پ - نتایج ارزیابی کیفی مشاوران و فهرست کوتاه در رشته و پایه مربوط به مدت یک سال از تاریخ گزارش ارزیابی کیفی معتبر است.
ت - ارزیابی کیفی مشاوران باید در مهلت مقرر در استعلام ارزیابی کیفی انجام شود.
ث - در صورتی که تعداد مشاوران صلاحیتدار فهرست کوتاه کافی نباشد، کارفرما میتواند به تشخیص خود حداقل فهرست کوتاه را با دعوت از مشاورانی که در پایه پایینتر تشخیص صلاحیت شدهاند، تکمیل کند. همچنین در صورت احراز شرایط هر یک از اجزای (4) یا (5) بند (ت) ماده (7) به تعداد موجود مشاوران کفایت میشود.
ج - در صورت انصراف متقاضیان پس از مرحله ارزیابی کیفی از فهرست کوتاه با نظر کارفرما و با هر تعداد باقیمانده در فهرست کوتاه، فرایند انتخاب مشاور ادامه خواهد یافت.
ماده 13- استعلام ارزیابی کیفی مشاوران
الف - استعلام ارزیابی کیفی (RFQ) حداقل شامل اطلاعات زیر میباشد:
1- نام و نشانی کارفرما
2- موضوع خدمات مشاوره
3- درخواست مدارک صلاحیت و گواهینامههای لازم
4- حجم کار یا برآورد اولیه خدمات مشاوره (حسب مورد)
5- معیارهای ارزیابی و امتیاز آنها
6- درخواست مدارک و مستندهای لازم برای تعیین امتیازهای مربوط به هر یک از معیارها (حسب مورد)
7- روش محاسبه امتیازهای مربوط به هر یک از معیارها
8- حداقل امتیاز ارزیابی کیفی قابل قبول (شصت امتیاز) برای دعوت به ارائه پیشنهاد
9- محل، زمان و مهلت دریافت و تحویل استعلامها
10- نام و نشانی مدیر طرح (حسب مورد)
11- مهلت بررسی استعلامها
ب - حداقل زمان لازم برای تکمیل استعلام ارزیابی و تحویل آن از آخرین روز توزیع استعلامها محاسبه میشود که این مدت برای ارزیابی کیفی یک هفته میباشد.
پ - استعلام ارزیابی کیفی باید به طور یکسان بین همه مشاوران فهرست بلند مشاوران توزیع شود.
ماده 14- امتیازدهی برای ارزیابی کیفی مشاوران
الف - بررسی و امتیازدهی استعلامهای ارزیابی کیفی مشاوران نباید با ارزیابی فنی و مالی پیشنهادها همزمان باشد.
ب - کارفرما موظف است نحوه و فرایند امتیازدهی به معیارهای تعیین شده در ارزیابی کیفی مشاوران (موضوع ماده 12) را مشخص و در اسناد استعلام ارزیابی کیفی، اطلاعرسانی و آن را مستند نماید.
ماده 15- گزارش ارزیابی کیفی مشاوران
الف - پس از امتیازدهی و انجام ارزیابی کیفی، گزارش ارزیابی کیفی مشاوران شامل موارد زیر توسط کارفرما تهیه میشود:
1- فهرست استعلامهای تکمیل شده توسط مشاوران
2- امتیازهای کسب شده توسط هر یک از مشاوران در ارتباط با هر یک از معیارهای ارزیابی کیفی
3- امتیاز کل ارزیابی کیفی هر یک از مشاوران
4- نام و مشخصات مشاورانی که برای درخواست پیشنهاد برگزیده شدهاند (فهرست کوتاه)
5- متن دعوتنامه برای دریافت
6- محل و زمان تشکیل جلسه
ب - کارفرما باید گزارش ارزیابی کیفی مشاوران را در بانک اطلاعات و پایگاه ملی اطلاعرسانی مناقصات منتشر کند.
پ - در صورتی که هیچ یک از مشاوران حداقل امتیاز لازم را کسب نکنند، گزارش ارزیابی کیفی با ذکر این موضوع تنظیم و فرایند انتخاب مشاور تجدید میشود.
فصل چهارم - ارزیابی پیشنهادها و انتخاب مشاور
ماده 16- روشهای انتخاب مشاوران
الف - روشهای انتخاب مشاوران عبارتند از:
1- روش انتخاب بر اساس کیفیت و قیمت
2- روش انتخاب بر اساس کیفیت
3- روش بودجه ثابت
4- روش انتخاب تک گزینهای
5- روش مسابقه
6- روش انتخاب بر اساس تعرفه
ب - روش انتخاب بر اساس کیفیت و قیمت: در روش انتخاب بر اساس کیفیت و قیمت (QCBS) مشاور منتخب طی فرایند رقابت کیفی، فنی و مالی انتخاب میشود. در این روش، پیشنهادهای فنی و مالی مشاوران فهرست کوتاه طبق بند (ب) ماده (22) تراز شده و کمترین قیمت تراز شده ملاک انتخاب مشاور بوده و عقد قرارداد با قیمت درج شده در پاکت قیمت مشاور منتخب، انجام میپذیرد. این روش را فقط میتوان برای خدمات مشاورهای که حوزه کار مشخص دارند، استفاده نمود.
پ - روش انتخاب بر اساس کیفیت: در روش انتخاب بر اساس کیفیت، مشاور منتخب طی فرایند رقابت کیفی و فنی انتخاب میشود. این روش در کارهای پیچیده و دارای حوزه کار نامشخص یا کارهایی که آثار اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی و یا بلندمدت داشته باشد کاربرد دارد.
ت - روش بودجه ثابت: در این روش قیمت مربوط به هزینه خدمات مشاور توسط مراجع صلاحیتدار تعیین و محدود به مبلغ معینی میشود. این روش برای کارهای ساده، تکراری و دقیقاً قابل شرح که بودجه آن ثابت باشد کاربرد دارد. در این روش کارفرما باید محدود، کار، شرح تفصیلی خدمات و مبلغ مورد نیاز را برای مشاوران در اسناد درخواست پیشنهاد، مشخص نماید. این روش برای کارهایی که مدت و حجم مشخص ندارد قابل استفاده نمیباشد.
تبصره - بودجه مندرج در موافقتنامههای مبادله شده بین دستگاههای اجرایی و معاونت و یا بین دستگاههای اجرایی با واحدهای زیرمجموعه خود به صورت برآورد بوده و الزاماً به معنی مبلغ مشاوره در روش بودجه ثابت نمیباشد.
ث - روش انتخاب تک گزینهای: انتخاب تک گزینهای روشی است که در آن مشاور بدون وابستگی به فرایند ارزیابی کیفی، فنی و مالی انتخاب میشود. با این وجود، مذاکره فنی و مالی توسط کارفرما برای تنظیم قرارداد انجام میپذیرد. استفاده از این روش صرفاً در موارد زیر مجاز است:
1- ارجاع خدمات تکمیلی یا توسعهای مشاور پروژه در چهارچوب موضوع قرارداد قبلی به مشاوری که خدمات همان پروژه را قبلاً انجام داده است
2- ارجاع خدمات نظارتی پروژه به مشاوری که خدمات طراحی تفصیلی همان پروژه را قبلاً انجام داده است
3- ارجاع خدمات جنبی مطالعات موضوع قرارداد در چهارچوب بند (الف) ماده (8) و تبصره آن
4- تهیه و تدوین ضوابط، استاندارها و معیارها تا سقف پنج برابر سقف نصاب معاملات متوسط
5- بروز حوادث قهری (شرایط فورسماژور)
6- عدم امکان خرید خدمات مشاور با استفاده از سایر روشهای انتخاب مشاور حداکثر تا بیست برابر سقف نصاب معاملات متوسط بر اساس گزارش توجیهی کارفرما با تأیید بالاترین مقام دستگاه مرکزی کارفرما
7- وجود شرایطی که در فرایند تهیه فهرست بلند فقط یک متقاضی خدمات مشاوره اعلام آمادگی نموده باشد
8- در کارهای پژوهشی که مشمول حق تألیف یا ثبت اختراع باشد با تأیید بالاترین مقام دستگاه مرکزی کارفرما
9- ارجاع خدمات مشاوره حقوقی برای قراردادها
10- ارجاع خدمات نگهداری یا پشتیبانی نرمافزاری به مشاوری که قبلاً همان نرمافزار را طراحی یا ارائه کرده است
ج - روش مسابقه: این روش طبق اهداف، ضوابط و معیارهای نشریه شماره (240) معاونت با عنوان «راهنمای برگزاری مسابقات معماری و شهرسازی در ایران» انجام میشود و فرایندهای ارزیابی کیفی، فنی و مالی مشاوران در این روش مطابق نشریه یاد شده میباشد.
چ - روش انتخاب بر اساس تعرفه: برای این روش در اسناد درخواست پیشنهاد، نحوه و میزان حقالزحمه مشاور کاملاً بر اساس ضوابط و دستورالعملهای ابلاغی معاونت تعیین میشود؛ لذا انتخاب مشاور طی فرایند رقابت کیفی و فنی انجام میپذیرد.
ح - در صورتی که از منابع مالی بینالمللی استفاده شود، چنانچه طبق مقررات مربوط، تشریفات یا روشهای دیگری برای انتخاب مشاور الزام شده باشد، رعایت آنها مجاز است.
ماده 17- فرایندهای خرید خدمات مشاوره
الف - فرایند خرید خدمات مشاوره بعد از اجرای تمهیدات خرید خدمات مشاوره موضوع ماده (4) با توجه به روش انتخاب، انجام میشود.
تبصره - در صورتی که پس از ارائه پاکتهای پیشنهاد فنی و یا مالی (حسب روش انتخاب مشاور)، مشاوری انصراف دهد، کارفرما میتواند با تعداد باقیمانده مشاوران فرایند انتخاب مشاور را ادامه دهد.
ب - فرایند انتخاب بر اساس کیفیت و قیمت (QCBS) به شرح زیر است:
1- تهیه فهرست بلند طبق ماده (7)
2- انجام مراحل ارزیابی کیفی و انتخاب مشاوران صلاحیتدار طبق ماده (12) (تهیه فهرست کوتاه)
3- ارسال درخواست پیشنهاد برای مشاوران فهرست کوتاه طبق ماده (18)
4- تهیه و تحویل پیشنهادها طبق ماده (19)
5- ارزیابی فنی پیشنهادها طبق ماده (21)
6- ارزیابی مالی پیشنهادها بر اساس قیمت تراز شده و ان
