لوگوی تجارت هوشمند درسان
کهکشان قوانین

بازگشت

540
— (۰)
مورخ: 1403/07/30
شماره: 140331390001818057
رأی هیأت تخصصی دیوان عدالت اداری
معتبر
خلاصه مقرره
این مقرره درباره «رای شماره 140331390001818057 مورخ 1403/07/30 هیات تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری (موضوع شکایت و خواسته: ابطال عبارت " ازجمله ماده 132 ق. م. م " در بخشنامه 20/1401/200 مورخ 1401/04/28 سازمان مالیاتی و ابطال قسمت اخیر بند یک نامه 63143/210/د مورخ 1402/09/12 معاون فنی و حقوقی مالیاتی از تاریخ صدور - سازمان امورمالیاتی)» است و هیات تخصصی مالیاتی، بانکی.
درخواست ابطال از تاریخ صدور عبارتی از بخشنامه شماره 200/1401/20 مورخ 1401/04/28 و ابطال قسمت اخیر بند یک نامه 210/63143/د مورخ 1402/09/12 معاون فنی و حقوقی مالیاتی از هیات تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری

شماره پرونده: هـ ت/0300065
شاکی: محمدمهدی زاهدی
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال عبارت «از جمله ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم» در بخشنامه 200/1401/20 مورخ 1401/04/28 سازمان مالیاتی و ابطال قسمت اخیر بند یک نامه 210/63143/د مورخ 1402/09/12 معاون فنی و حقوقی مالیاتی از تاریخ صدور

شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی به خواسته ابطال فوق‌الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است.

متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:

بخشنامه 200/1401/20 مورخ 1401/04/28:

[مقرره فوق در بخش اسناد مرتبط در دسترس است.]

قسمت اخیر بند یک نامه 210/63143/د مورخ 1402/09/12:

[مقرره فوق در بخش اسناد مرتبط در دسترس است.]

دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:

رئیس کل سازمان امور مالیاتی در بخشنامه شماره 20-1401-200 مورخ 1401/04/28 و معاون حقوقی و فنی مالیاتی سازمان در قسمت اخیر بند 1 نامه شماره 210/63143/د مورخ 1402/09/12 با تفسیر مفاد بند «ث» تبصره 6 قانون بودجه سال 1400 و بند «ص» تبصره 6 قانون بودجه سال 1401 و بند «ز» تبصره 6 قانون بودجه سال 1402، خارج از اختیار قانونی اعلام نموده‌اند در سال‌های 1400 الی 1402، درآمد حاصل از صادرات مواد معدنی فلزی - غیر فلزی، محصولات نفتی، گازی و پتروشیمی به صورت خام و نیمه‌خام مطابق فهرست مزبور در تمام نقاط کشور در سال‌های مذکور در هر صورت مشمول مالیات بوده و اعمال سایر معافیت‌های مالیاتی و نرخ صفر از جمله ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم، ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی و مواد 3 و 9 قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان و تجاری‌سازی نوآوری و اختراعات، در خصوص درآمدهای مذکور (درآمدهای حاصل از صادرات مواد و محصولات یاد شده) جاری نخواهد بود.

1- در ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم مقرر گردیده «درآمد ابرازی ناشی از فعالیت‌های تولیدی و معدنی اشخاص حقوقی غیر دولتی در واحدهای تولیدی یا معدنی که از تاریخ اجرای این ماده از طرف وزارتخانه‌های ذی‌ربط برای آن‌ها پروانه بهره‌برداری صادر یا قرارداد استخراج و فروش منعقد می‌شود و همچنین درآمدهای خدماتی بیمارستان‌ها، هتل‌ها و مراکز اقامتی گردشگری اشخاص یاد شده که از تاریخ مذکور از طرف مراجع قانونی ذی‌ربط برای آن‌ها پروانه بهره‌برداری یا مجوز صادر می‌شود، از تاریخ شروع بهره‌برداری یا استخراج یا فعالیت به مدت پنج سال و در مناطق کمتر توسعه یافته به مدت ده سال با نرخ صفر مشمول مالیات می‌باشد.»

2- در بند «الف» ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم مقرر گردیده «منظور از مالیات با نرخ صفر روشی است که مؤدیان مشمول آن مکلف به تسلیم اظهارنامه، دفاتر قانونی، اسناد و مدارک حسابداری حسب مورد، برای درآمدهای خود به ترتیب مقرر در این قانون و در مواعد مشخص شده به سازمان امور مالیاتی کشور می‌باشند و سازمان مذکور نیز مکلف به بررسی اظهارنامه و تعیین درآمد مشمول مالیات مؤدیان بر اساس مستندات، مدارک و اظهارنامه مذکور است و پس از تعیین درآمد مشمول مالیات مؤدیان، مالیات آن‌ها با نرخ صفر محاسبه می‌شود.» در بند «پ» ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم مقرر گردیده «دوره برخورداری محاسبه مالیات با نرخ صفر برای واحدهای اقتصادی مذکور موضوع این ماده واقع در شهرک‌های صنعتی یا مناطق ویژه اقتصادی به مدت دو سال و در صورت استقرار شهرک‌های صنعتی یا مناطق ویژه اقتصادی در مناطق کمتر توسعه یافته، به مدت سه سال افزایش می‌یابد.»

4- در بند «ت» ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم مقرر گردیده:

به منظور تشویق و افزایش سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی در واحدهای موضوع این ماده علاوه بر دوره حمایت از طریق مالیات با نرخ صفر حسب مورد، سرمایه‌گذاری در مناطق کمتر توسعه یافته و سایر مناطق به شرح زیر مورد حمایت قرار می‌گیرد:

1- در مناطق کمتر توسعه یافته: تا زمانی که جمع درآمد مشمول مالیات واحد به دو برابر سرمایه ثبت و پرداخت شده برسد، با نرخ صفر محاسبه می‌شود و بعد از آن، مالیات متعلقه با نرخ‌های مقرر در ماده (105) این قانون و تبصره‌های آن محاسبه و دریافت می‌شود.

2- در سایر مناطق: پنجاه درصد (50%) مالیات سال‌های بعد از دوره محاسبه مالیات مذکور در صدر این ماده با نرخ صفر و پنجاه درصد (50%) باقی مانده با نرخ‌های مقرر در ماده (105) قانون مالیات‌های مستقیم و تبصره‌های آن محاسبه و دریافت می‌شود. این حکم تا زمانی که جمع درآمد مشمول مالیات واحد، معادل سرمایه ثبت و پرداخت شده شود، ادامه می‌یابد و بعد از آن، صد درصد (100%) مالیات متعلقه با نرخ‌های مقرر در ماده (105) این قانون و تبصره‌های آن محاسبه و دریافت می‌شود.

5- در بند «ج» ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم مقرر گردیده: «در صورتی که سرمایه‌گذاری انجام شده موضوع این ماده با مشارکت سرمایه‌گذاران خارجی با مجوز سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی ایران انجام شده باشد به ازای هر پنج درصد (5%) مشارکت سرمایه‌گذاری خارجی به میزان ده درصد (10%) به مشوق این ماده به نسبت سرمایه ثبت و پرداخت شده و حداکثر تا پنجاه درصد (50%) اضافه می‌شود.»

6- در بند «د» ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم مقرر گردیده «نرخ صفر مالیاتی و مشوق‌های موضوع این ماده شامل درآمد واحدهای تولیدی و معدنی مستقر در شعاع 120 کیلومتری مرکز استان تهران و 50 کیلومتری مرکز استان اصفهان و 30 کیلومتری مراکز سایر استان‌ها و شهرهای دارای بیش از 300 هزار نفر جمعیت بر اساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن نمی‌شود.»

7- در بند «ث» تبصره 6 قانون بودجه سال 1400 مقرر گردیده «درآمد حاصل از صادرات مواد معدنی فلزی - غیر فلزی، محصولات نفتی، گازی و پتروشیمی به صورت خام و نیمه‌خام در تمام نقاط کشور مشمول مالیات می‌شود. تعریف و فهرست مواد خام و نیمه‌خام مذکور به پیشنهاد مشترک وزارتخانه‌های امور اقتصادی و دارایی، صنعت، معدن و تجارت و اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران تهیه می‌شود و ظرف مدت سه ماه پس از تصویب این قانون به تصویب هیات وزیران می‌رسد.»

8- در بند «ص» تبصره 6 قانون بودجه سال 1401 مقرر گردیده «به منظور اجرای سیاست‌های کلی ابلاغی مقام معظم رهبری در جهت تحقق جهش تولید دانش بنیان و توسعه زنجیره ارزش تولید و عبور از خام فروشی، درآمد حاصل از صادرات مواد و محصولات معدنی و صنایع معدنی فلزی و غیر فلزی از جمله، بیلت، بلوم و اسلپ، محصولات نفتی، گازی و پتروشیمی از جمله قیر و متانول، اوره و پلی‌اتیلن به صورت خام و نیمه‌خام در تمام نقاط کشور، مشمول مالیات و عوارض صادراتی می‌شود. تعریف و فهرست مواد خام و نیمه‌خام علاوه بر موارد مذکور و همچنین علاوه بر موارد مندرج در تصویب‌نامه شماره 59156 هیات وزیران به پیشنهاد مشترک وزارتخانه‌های امور اقتصادی و دارایی، صنعت، معدن و تجارت، اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران و معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، تهیه می‌شود و حداکثر ظرف یک ماه پس از تصویب این قانون به تصویب هیات وزیران می‌رسد. وزارت امور اقتصادی و دارایی موظف است نسبت به وصول منابع حاصل از این بند و حقوق ورودی (مطابق بند «د» ماده 1 قانون امور گمرکی مصوب 1390/08/22) کلیه ماشین‌آلات و تجهیزات تولیدی، صنعتی، معدنی و کشاورزی، اقدام نماید.»

9- در بند «ز» تبصره 6 قانون بودجه سال 1402 مقرر گردیده «به منظور اجرای قانون جهش تولید دانش بنیان مصوب 1401/02/11 و توسعه زنجیره ارزش تولید و عبور از خام فروشی، صادرات کلیه مواد و محصولات معدنی، صنایع معدنی فلزی و غیر فلزی، محصولات نفتی، گازی و پتروشیمی مندرج در فهرست تصویب‌نامه هیات وزیران راجع به بند ص تبصره (6) قانون بودجه سال 1401 کل کشور منطبق بر قانون جهش تولید دانش بنیان در تمام نقاط کشور مشمول مالیات بر درآمد شده و از ابتدای سال، 1402 نیم درصد (0.5%) به مأخذ ارزش صادراتی این کالاها به عنوان عوارض صادراتی افزوده خواهد شد. میزان قطعی این عوارض در دستورالعملی که توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت با همکاری وزارت نفت و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست‌جمهوری ظرف دو ماه پس از لازم‌الاجرا شدن این قانون تهیه می‌شود و به تصویب هیات وزیران می‌رسد، تعیین خواهد شد.»

10- در بند «الف» ماده 11 قانون جهش تولید دانش بنیان مقرر گردیده، در ماده (141) قانون مالیات‌های مستقیم عبارت «و کالاهای واسطه‌ای و نیمه‌خام» بعد از عبارت «بیست درصد (20%) درآمد حاصل از صادرات مواد خام» و «فهرست مواد خام و کالاهای نفتی» اضافه می‌شود.

11- در جزء 3 بند «پ» ماده 32 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه‌ای کشور مقرر گردیده «معافیت مالیاتی واحدهای صنعتی، معدنی و خدماتی در مناطق غیر برخوردار از اشتغال را به میزان معافیت‌های منظور شده در مناطق آزاد تجاری - صنعتی اعمال کند. توسعه واحد و نیز تولید کالای جدید در این واحدها به میزان سهم خود مشمول این حکم می‌باشند.»

12- در صفحه 4 و 5 مشروح مذاکرات جلسه 176 دوره یازدهم مجلس شورای اسلامی درج شده در شماره 22414 روزنامه رسمی، رئیس محترم مجلس در پاسخ به ابهام موقوف‌الاثر شدن بند «پ» ماده 32 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه‌ای کشور با تصویب مفاد بند «ص» قانون بودجه سال 1401 تأکید می‌نمایند «چون این نکته‌ای که ایشان اشاره کردند در حقیقت ماده (32) قانون احکام دائمی برنامه است که در بند پ آنجا دولت را مکلف کرده که آن استثنائات را روشن کند. ما الان اینجا توضیح می‌دهیم، چون این اصلاً خلاف احکام دائمی است حتماً باید رعایت کنیم و در اینجا قابل طرح هم نیست. یعنی این مصوبه‌ای که انجام دادیم مغایرتی با آن بحث ندارد. احکام دائمی است و احتیاجی به مطرح کردن هم ندارد. من توضیح دادم که در متن قانون توجه بشود که آن پابرجا است.»

بنا به مراتب مذکور:

اولاً: هیچ تصریحی در قوانین بودجه سال‌های 1400 الی 1402 مبنی بر لغو، نسخ و یا موقوف‌الاثر شدن اعمال نرخ صفر مالیاتی موضوع ماده 132 قانون دائمی مالیات‌های مستقیم نسبت به درآمد ابرازی ناشی از فعالیت‌های تولیدی و معدنی اشخاص حقوقی غیر دولتی در واحدهای تولیدی یا معدنی، به عمل نیامده است؛ بنابراین تفسیر مفاد بند «ث» تبصره 6 قانون بودجه سال 1400 و بند «ص» تبصره 6 قانون بودجه سال 1401 و بند «ز» تبصره 6 قانون بودجه سال 1402 مبنی بر اینکه اعمال سایر معافیت‌های مالیاتی و نرخ صفر از جمله ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم، ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی و مواد 3 و 9 قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان و تجاری‌سازی نوآوری و اختراعات، در خصوص درآمدهای مذکور (درآمدهای حاصل از صادرات مواد و محصولات یاد شده) جاری نخواهد بود. در بخشنامه شماره 20-1401-200 مورخ 1401/04/28 سازمان امور مالیاتی و قسمت اخیر بند 1 نامه شماره 63143-210- د مورخ 1402/09/12 معاون حقوقی و فنی مالیاتی سازمان امور مالیاتی خارج از اختیار و مخالف اصل پنجاه و یک قانون اساسی می‌باشد.

ثانیاً: بر اساس مشروح مذاکرات جلسه 176 دوره یازدهم مجلس شورای اسلامی مربوط به تصویب قانون بودجه سال 1401، رئیس محترم مجلس در رفع ابهام از موقوف‌الاثر شدن احکام دائمی با تصویب بند «ص» تبصره 6 قانون بودجه، بر پابرجا بودن مفاد احکام دائمی تأکید مؤکد نموده‌اند؛ بنابراین تفسیر مفاد بند «ث» تبصره 6 قانون بودجه سال 1400 و بند «ص» تبصره 6 قانون بودجه سال 1401 و بند «ز» تبصره 6 قانون بودجه سال 1402 در بخشنامه شماره 20-1401-200 مورخ 1401/04/28 سازمان امور مالیاتی و قسمت اخیر بند 1 نامه شماره 63143-210- د مورخ 1402/09/12 معاون حقوقی و فنی مالیاتی سازمان امور مالیاتی خارج از اختیار و مخالف اصل پنجاه و یک قانون اساسی می‌باشد.

ثالثاً: همان‌گونه که در مشروح مذاکرات جلسه 176 دوره یازدهم مجلس شورای اسلامی آمده است، فرایند سرمایه‌گذاری و تأسیس واحد تولیدی امری زمان بر بوده و بدون تردید مقررات و مشوق‌های قانونی از عوامل مؤثر در تصمیم‌گیری فعال اقتصادی برای تعیین حوزه فعالیت و جغرافیای آن می‌باشد بنابراین غرض از وضع قوانین دائمی یا بلند مدت و تعیین مشوق برای سرمایه‌گذاری در آن، با هدف ایجاد انگیزه و ترغیب فعالان اقتصادی به ادامه فعالیت همراه با توسعه و گسترش آن، انجام می‌پذیرد. بر همین اساس رئیس محترم مجلس شورای اسلامی در رفع ابهام از موقوف‌الاثر شدن قانون احکام دائمی تأکید نمودند، احکام قانون بودجه نمی‌تواند مغایرت با احکام دائمی داشته باشد … بنابراین تفسیر مفاد بند «ث» تبصره 6 قانون بودجه سال 1400 و بند «ص» تبصره 6 قانون بودجه سال 1401 و بند «ز» تبصره 6 قانون بودجه سال 1402 در بخشنامه شماره 20-1401-200 مورخ 1401/04/28 سازمان امور مالیاتی و قسمت اخیر بند 1 نامه شماره 63143-210- د مورخ 1402/09/12 معاون حقوقی و فنی مالیاتی سازمان امور مالیاتی خارج از اختیار و مخالف اصل 51 قانون اساسی می‌باشد.

رابعاً: همان‌گونه که در بند «ح» ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم تصریح گردیده در صورتی که سرمایه‌گذاری انجام شده موضوع این ماده با مشارکت سرمایه‌گذاران خارجی با مجوز سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی ایران انجام شده باشد به ازای هر پنج درصد (5%) مشارکت سرمایه‌گذاری خارجی به میزان ده درصد (10%) به مشوق این ماده به نسبت سرمایه ثبت و پرداخت شده و حداکثر تا پنجاه درصد (50%) اضافه می‌شود؛ بنابراین لغو، نسخ یا موقوف‌الاثر شدن این مشوق تعیین شده در قانون دائمی مالیات‌های مستقیم با توجه به حضور سرمایه‌گذار خارجی، مستلزم تصریح آن در مفاد قانون بودجه بوده که عملاً اتفاق نیفتاده است. بر این اساس تفسیر سازمان امور مالیاتی از مفاد بند «ث» تبصره 6 قانون بودجه سال 1400 و بند «ص» تبصره 6 قانون بودجه سال 1401 و بند «ز» تبصره 6 قانون بودجه سال 1402، در مخالفت صریح با اصل پنجاه و یک قانون اساسی می‌باشد.

خامساً: درآمد حاصل از صادرات کالا، درآمد ثانویه تولید یا به عبارت دیگر درآمد حاصل از تجارت محصولات تولیدی خواهد بود. به این معنی که ابتدا باید محصولی در فرایند تولید یا استخراج وجود داشته باشد تا در بازارهای داخلی بفروش برسد و یا به بازارهای خارجی صادر گردد. بر این اساس صادرکننده کالا لزوماً تولیدکننده یا استخراج‌کننده آن نبوده، بلکه مسئولیت هزینه‌های مترتب بر تولید اعم از سرمایه‌گذاری اولیه در تأسیسات و تجهیزات، تأمین سرمایه در گردش تولید، تأمین نیروی کار و نگهداری آن که از جمله الزامات یک فعالیت تولیدی می‌باشد، متوجه تولیدکننده بوده و لزوماً متوجه صادرکننده کالا نخواهد بود به همین دلیل در قانون اختصاصی مالیات‌های مستقیم، مشوق‌های جداگانه برای فعالیت تولیدی (ماده 132) و فعالیت صادراتی (ماده 141) در نظر گرفته شده است؛ بنابراین علی‌رغم اینکه مقررات بند «ث» تبصره 6 قانون بودجه سال 1400 و بند «ص» تبصره 6 قانون بودجه سال 1401 و بند «ز» تبصره 6 قانون بودجه سال 1402، در ارتباط با محدودیت مشوق قانونی برای فعالیت صادراتی می‌باشد. تفسیر سازمان امور مالیاتی از مقررات مذکور برای ایجاد محدودیت در مشوق‌های قانونی برای فعالیت‌های تولیدی و معدنی در مخالفت صریح با اصل پنجاه و یک قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و به دلیل ایجاد تبعیض ناروا، مخالف بندهای 9 و 14 اصل سوم و اصل بیستم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و همچنین به دلیل مطالبه مالیات ناعادلانه و اجحاف مسلم نسبت به اشخاص حقوقی غیر دولتی که دارای پروانه بهره‌برداری از وزارتخانه ذی‌ربط بوده و مشمول مشوق ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم می‌باشند، مخالف احکام شرع مقدس خواهد بود.

سادساً: بر اساس مفاد ماده 4 قانون مدنی، مجوز مبنای اعطا مشوق‌های مدت‌دار در قانون مالیات‌های مستقیم (ماده 132) تابع مقررات حاکم در زمان اخذ مجوز (از جمله پروانه بهره‌برداری و یا قرارداد استخراج) خواهد بود. بر این اساس حتی تغییر قانون دائمی مالیات‌های مستقیم و به تبع آن تغییر در شرایط و میزان مشوق‌های مالیاتی، موجب خدشه در اعتبار مجوزهای صادره، قبل از تغییر قانون نمی‌گردد؛ مگر این که در خود قانون مقررات خاصی نسبت به این موضوع اتخاذ شده باشد؛ لذا بهره‌مندی واحدهای مرتبط با مجوزهای صادره از مشوق‌های قانونی تا پایان مدت تعیین شده در قانون سابق کماکان ادامه خواهد داشت؛ بنابراین علی‌رغم اینکه در مقررات بند «ث» تبصره 6 قانون بودجه سال 1400 و بند «ص» تبصره 6 قانون بودجه سال 1401 و بند «ز» تبصره 6 قانون بودجه سال 1402، هیچ تصریحی در لغو، نسخ و یا موقوف‌الاثر شدن مشوق موضوع ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم بیان نگردیده. بر این اساس شخص تاجر متناسب با شرایط و مقررات حاکم در بازار مبدأ و بازار مقصد، تصمیم به خرید کالا و صدور آن خواهد گرفت (قدرت انعطاف آنی)؛ اما شخص تولیدکننده، سرمایه‌گذاری در تأسیسات و تجهیزات برای تولید محصول را بر مبنای مشوق‌های اعلام شده در قوانین دائمی و یا برنامه‌ای انجام داده، به طوری که در پاره‌ای از موارد حتی در بدو امر، سرمایه‌گذاری و تأسیس واحدهای تولیدی، با علم به نبود بازار داخلی برای محصول تولیدی انجام پذیرفته است. بر این اساس با ملحوظ داشتن مشوق‌های مالیاتی مرتبط با حوزه تولید، بازارهای خارجی برای عرضه محصول یا تحمیل هزینه‌های بازاریابی و شناسایی و مبنای سرمایه‌گذاری برای تأسیس واحد تولیدی گردیده است و به دلیل مطالبه مالیات ناعادلانه و اجحاف مسلم نسبت به اشخاص حقوقی غیر دولتی که دارای پروانه بهره‌برداری از وزارتخانه ذی‌ربط بوده و مشمول مشوق ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم می‌باشد، مخالف احکام شرع خواهد بود.

ثانیاً: تعلق مشوق‌های مالیاتی موضوع ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم برای تولید یا استخراج محصول منحصراً برای اشخاص حقوقی غیر دولتی بوده آن هم در محدوده زمانی و جغرافیایی مشخص، مشروط به انجام فعالیت تولیدی و معدنی با اخذ پروانه بهره‌برداری یا قرارداد استخراج، فارغ از نوع کالا یا محصول که البته شمول آن مستلزم سرمایه‌گذاری در تأسیسات و تجهیزات برای تأسیس شخص حقوقی خواهد بود؛ اما مشوق موضوع ماده 141 قانون مالیات‌های مستقیم فارغ از مدت و نوع شخصیت یا هرگونه الزامی بوده و میزان آن صرفاً مبتنی بر نوع کالا صادراتی می‌باشد. با فرض عدم وجود مقررات تعیین شده ملاک اعطا مشوق موضوع ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم، صرفاً احراز شرایط مربوط به تولید کالا فارغ از محل عرضه یا فروش آن بوده؛ اما ملاک اعطا مشوق موضوع ماده 141 احراز خروج کالا از مبادی رسمی و انطباق آن با مصادیق احصا شده در مقررات ماده 141 قانون مذکور خواهد بود؛ بنابراین مطابق رأی اکثریت اعضای شورای عالی مالیاتی موضوع صورت‌جلسه شماره 7-201 مورخ 1395/08/12 در خصوص نحوه اعمال معافیت‌ها و بخشودگی‌های مالیاتی که بر اساس بخشنامه شماره 35-96-200 مورخ 1396/03/03 ابلاغ گردیده، در محاسبات مالیات واحد تولیدی مشمول مشوق موضوع ماده 132 و ماده 141 همین قانون، ابتدا باید مشوق اختصاصی موضوع ماده 132 و سپس عنداللزوم مشوق عمومی موضوع ماده 141 اعمال گردد. بدیهی است واحدهای تولیدی مشمول مشوق موضوع ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم پس از سپری شدن مدت مشوق مذکور تنها استحقاق بهره‌مندی از مشوق ماده 141 قانون یاد شده در صورت احراز شرایط را خواهند داشت. بر این اساس مقررات تعیین شده در بند «ث» تبصره 6 و بند «ص» تبصره 6 و بند «ز» تبصره 6 قانون بودجه سال 1402، معطوف به مشوق موضوع ماده 141 قانون مالیات‌های مستقیم بوده و هیچ تصریحی در لغو، نسخ و یا موقوف‌الاثر شدن مشوق موضوع ماده 132 قانون مذکور را ندارد؛ بنابراین تفسیر سازمان امور مالیاتی از مقررات مذکور برای ایجاد محدودیت در مشوق موضوع ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم برای فعالیت‌های تولیدی و معدنی در مخالفت صریح با اصل 51 قانون اساسی و به دلیل مطالبه مالیات ناعادلانه و اجحاف مسلم نسبت به اشخاص حقوقی غیر دولتی که دارای پروانه بهره‌برداری از وزارتخانه ذی‌ربط بوده و مشمول مشوق ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم می‌باشند، مخالف احکام شرع خواهد بود. با توجه به موارد مذکور، تفسیر مقررات بند «ث» تبصره 6 قانون بودجه سال 1400 و بند «ص» تبصره 6 قانون بودجه سال 1401 و بند «ز» تبصره 6 قانون بودجه سال 1402، در بخشنامه شماره 20-1401-200 مورخ 1401/04/28 رئیس کل سازمان امور مالیاتی و همچنین قسمت اخیر بند 1 نامه شماره 63143-210- د مورخ 1402/09/12 معاون حقوقی و فنی مالیاتی سازمان، در مخالفت با اصل پنجاه و یکم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران خارج از اختیار و موجب تبعیض ناروا مخالف بندهای 9 و 14 اصل سوم و اصل بیستم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و موجب مطالبه مالیات ناعادلانه و اجحاف مسلم نسبت به اشخاص حقوقی غیر دولتی که دارای پروانه بهره‌برداری از وزارتخانه ذی‌ربط بوده و مشمول مشوق ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم می‌باشند خواهد شد که مغایر با آیات شریف قرآن کریم، احادیث و روایات منقول از اهل بیت (ع) و قاعده فقهی «لاضرر و لاضرار فی‌الاسلام» می‌باشد.

بنا به مراتب معروض داشته شده دوازده‌گانه ابطال عبارت «از جمله ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم» در بخشنامه شماره 20-1401-200 مورخ 1401/04/28 سازمان امور مالیاتی و قسمت اخیر بند 1 نامه شماره 63143-210- د مورخ 1402/09/12 معاون حقوقی و فنی مالیاتی سازمان امور مالیاتی از تاریخ صدور مورد استدعا می‌باشد.

خلاصه مدافعات طرف شکایت:

شاکی مدعی است (نقل و مضمون) مقررات تعیین شده در بند (ث) بند (ص) و بند (ز) که به ترتیب در سنوات 1400 الی 1402 در تبصره (6) قانون بودجه سنواتی آمده، معطوف به مشوق موضوع ماده 141 قانون مالیات‌های مستقیم بوده و هیچ تصریحی در لغو نسخ یا موقوف‌الاثر شدن مشوق موضوع ماده 132 قانون اخیر ندارد؛ بنابراین تفسیر سازمان امور مالیاتی از مقررات مذکور برای ایجاد محدودیت در مشوق موضوع ماده 132 قانون فوق برای فعالیت‌های تولیدی و معدنی در مخالفت صریح با اصل 51 قانون اساسی بوده به دلیل مطالبه مالیات ناعادلانه و اجحاف مسلم نسبت به اشخاص حقوقی غیر دولتی که دارای پروانه بهره‌برداری از وزارتخانه ذی‌ربط بوده مخالف شرع مقدس خواهد بود.

در مقرره مورد (بخشنامه شماره 200/1401/20 مورخ 1401/04/28) به موجب دادنامه شماره 140109970906010619 آن هیات تخصصی مالیاتی، بانکی در راستای حکم مقنن و بدون مغایرت با مقررات تشخیص داده شده درخواست ابطال آن رد شده است بر اساس سابقه رأی دادخواست شاکی از این حیث محکوم به رد است.

2- از آنجا که به موجب حکم قانون درآمد حاصل از صادرات مواد معدنی فلزی - غیر فلزی محصولات نفتی گازی و پتروشیمی به صورت خام و نیمه‌خام، مطابق فهرست تصویب شده از سوی هیات وزیران در تمام نقاط کشور در سنوات 1400 لغایت 1402 مشمول مالیات می‌باشد؛ بنابراین اعمال سایر معافیت‌های مالیاتی و نرخ صفر از جمله معافیت با نرخ صفر موضوع ماده 132 و 141 قانون مالیات‌های مستقیم بلاوجه بوده قابل اعمال نخواهد بود.

پرونده‌های کلاسه هـ ت/0300075 و 0300065 در جلسه مورخ 1403/07/15 هیات تخصصی مالیاتی بانکی مطرح که به لحاظ ارتباط موضوعی لف همدیگر شده‌اند و راجع به بخشی از موضوع با نظر اتفاقی حاضرین به شرح ذیل با استعانت از درگاه خداوند متعال به شرح ذیل انشا رأی می‌نماید:

رأی هیات تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری

راجع به تقاضای ابطال قسمت اخیر بند یک نامه شماره 210/63143/د مورخ 1402/09/12 معاون فنی و حقوقی سازمان امور مالیاتی از تاریخ صدور که شاکی آقای محمدمهدی زاهدی تقاضای ابطال آن از تاریخ تصویب را نموده است با عنایت به اینکه حکم مندرج در مصوبه مورد شکایت مشابه حکم بخشنامه شماره 200/1401/20 مورخ 1401/04/28 سازمان امور مالیاتی می‌باشد و سابقاً هیات تخصصی مالیاتی بانکی با این استدلال که اصولاً صادرات مواد خام و نیمه‌خام مشمول معافیت و نرخ صفر نمی‌باشند و راجع به تولید داخل که صادرات انجام نمی‌شود نیز تابع احکام معافیت و نرخ صفر مالیاتی خاص خود بوده که مقرره راجع به آن‌ها حکمی ندارد و با همان استدلال مندرج در دادنامه شماره 10619 مورخ 1401/08/25 هیات تخصصی مالیاتی بانکی از منظر قانونی ایرادی به مصوبه مورد شکایت در این پرونده یعنی نامه معاون فنی و حقوقی سازمان امور مالیاتی وارد نمی‌باشد و دلیلی بر ابطال آن احراز نمی‌گردد به استناد بند ب ماده 84 از قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1402 رأی به رد شکایت صادر می‌نماید. رأی مزبور ظرف بیست روز پس از صدور قابل اعتراض از ناحیه ریاست محترم دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات گران‌قدر دیوان می‌باشد.

دیوان عدالت اداری محمدعلی برومندزاده رییس هیات تخصصی مالیاتی بانکی
مورخ: 1402/09/12
شماره: 210/63143/د
سایر قوانین و مقررات
منسوخ
مورخ: 1401/12/28
شماره: 120558/11ـ860
سایر قوانین و مقررات
مورخ: 1401/08/25
شماره: 140109970906010619-140109970906010620
رأی هیأت تخصصی دیوان عدالت اداری
مورخ: 1401/03/03
شماره: 33430
سایر قوانین و مقررات
مورخ: 1401/01/09
شماره: 1314
سایر قوانین و مقررات
مورخ: 1399/12/27
شماره: 105678/300
سایر قوانین و مقررات
مورخ: 1396/01/16
شماره: 1054
سایر قوانین و مقررات
مورخ: 1390/09/22
شماره: 180531
سایر قوانین و مقررات
مورخ: 1358/11/01
شماره: 10170
سایر قوانین و مقررات
معتبر