کلاسه پرونده: هـ ع 98/1021
مرجع رسیدگی: هیأت تخصصی اقتصادی مالی
شاکی: انجمن تولیدکنندگان، واردکنندگان و صادرکنندگان محصولات دخانی با وکالت آقای حمیدرضا نوروزی قیداری
طرف شکایت: معاونت نظارت مالی و خزانهداری کل کشور وزارت امور اقتصادی و دارایی، سازمان امور مالیاتی کشور، گمرک جمهوری اسلامی ایران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 10536/56 مورخ 1398/01/28 معاونت نظارت مالی و خزانهداری کل کشور وزارت امور اقتصادی و دارایی، دستورالعمل شماره 502/98/200 مورخ 1398/02/18 سازمان امور مالیاتی کشور و بخشنامه شماره 149335/98 مورخ 1398/02/10 گمرک جمهوری اسلامی ایران
متن مقرره مورد شکایت:
بخشنامه شماره 10536/56 مورخ 1398/01/28 معاونت نظارت مالی و خزانهداری کل کشور وزارت امور اقتصادی و دارایی:احتراماً نظر به اهمیت برنامهریزی بابت وصول درآمدهای عمومی کل کشور در سال جاری و تحقق کامل اهداف بودجه سال 1398، ضروری است که دستگاههای مجری وصول درآمدهای عمومی اهتمام کامل را داشته باشند. در این ارتباط خواهشمند است دستور فرمایید اقدامات قانونی و پیگیریهای لازم در راستای محقق نمودن منابع مربوط به ردیف درآمدی 160190 مندرج در جدول (5) قانون بودجه سال 1398 کل کشور تحت عنوان «درآمد حاصل از عوارض خردهفروشی سیگار» از مبادی واردکنندگان (توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران) و همچنین تولیدکنندگان داخلی (توسط سازمان امور مالیاتی کشور) اقدام لازم معمول و از نتیجه این معاونت (اداره کل نظارت بر اجرای بودجه) را مطلع نمایند.معاون نظارت مالی و خزانهداری کل کشور
دستورالعمل شماره 502/98/200 مورخ 1398/02/18 سازمان امور مالیاتی کشور:
موضوع: نحوه وصول درآمد حاصل از عوارض خردهفروشی سیگار موضوع ردیف درآمدی (160190)پیرو دستورالعمل شماره 1/97/200/ص مورخ 1397/02/02 موضوع بند (م) تبصره شش قانون بودجه سال 1397 کل کشور (درآمد حاصل از عوارض خردهفروشی سیگار) و با توجه به پیشبینی درآمد مزبور در ردیف درآمدی 160190 قانون بودجه سال 1398 کل کشور به منظور اجرایی نمودن نامه شماره 10536/56 مورخ 1398/01/28 معاون محترم نظارت مالی و خزانهداری کل کشور در خصوص اخذ وجوه یاد شده و واریز آن به حساب درآمد عمومی، مفاد دستورالعمل یاد شده برای سال جاری نیز لازمالاجرا خواهد بود.
سرپرست سازمان امور مالیاتی کشور
بخشنامه شماره 149335/98 مورخ 1398/02/10 گمرک جمهوری اسلامی ایران:
با سلام و احترامپیرو بخشنامه شماره 1651522/97/403 مورخ 1397/12/28 این مرکز، به پیوست تصویر نامه شماره 6/502/97 مورخ 1397/01/07 دفتر مقررات و استانداردهای بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی در خصوص حذف ردیف درآمدی 160158 موضوع اخذ عوارض مابهالتفاوت از انواع روغن خام، دانههای روغنی وارداتی و شکر در بودجه سال 98 کل کشور ارسال میگردد. همچنین با توجه به مفاد نامه شماره 10536/56 مورخ 1398/01/28 معاون محترم نظارت مالی و خزانهداری کل کشور ردیف درآمدی حاصل از عوارض خردهفروشی سیگار موضوع بند 3 بخشنامه فوقالاشاره از ردیف درآمدی 110516 به 160190 اصلاح میگردد. خواهشمند است دستور فرمایید با رعایت کامل مقررات و بر اساس بخشنامههای ابلاغی اقدام فرمایند.
سرپرست مرکز واردات و امور مناطق آزاد و ویژه
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
شاکی به موجب دادخواستی تقاضای ابطال مقررات مورد شکایت را مطرح کرده و در تبیین مبنای خواسته خود اعلام کرده است که قانونگذار بر اساس بند «م» تبصره 6 قانون بودجه سال 1397 کل کشور مقرر نموده بود که: «از ابتدای سال 1397 به قیمت خردهفروشی هر نخ سیگار تولید داخل با نشان ایرانی هفتاد و پنج (75) ریال، تولید مشترک صد و پنجاه (150) ریال، تولید داخل با نشان بینالمللی دویست و پنجاه (250) ریال و وارداتی ششصد (600) ریال به عنوان عوارض اضافه میگردد. وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف است مبالغ مزبور را از تولیدکنندگان و واردکنندگان حسب مورد اخذ و به حساب درآمد عمومی موضوع ردیف 160190 این قانون واریز نماید.» کمیسیون تلفیق بودجه در سال 1398 و طی گزارش شماره 99811 مورخ 1397/11/14 در قالب الحاق بند 3 به تبصره 6 لایحه بودجه سال 1398 اخذ مبلغ 50 ریال به ازای هر نخ سیگار را پیشنهاد نمود که در جلسه مورخ 1397/12/05 مجلس مطرح شد و به شرح مقرر در مشروح مذاکرات آن روز مجلس (منتشر شده در شماره 21568 روزنامه رسمی) به تصویب نرسید. با توجه به سالانه بودن احکام قانون بودجه سال 1397 که در تبصره 25 قانون بودجه 1397 به آن تصریح شده و با عنایت به عدم پیشبینی عوارض خردهفروشی سیگار در قانون بودجه سال 1398، اخذ عوارض یاد شده بر مبنای مقررات مورد شکایت فاقد وجاهت قانونی بوده و لذا ابطال مقررات معترضعنه که مجوز و مستند اخذ این عوارض قرار گرفتهاند، تقاضا میگردد.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
مدیرکل دفتر حقوقی سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره 25380/212/د مورخ 1398/05/27 در پاسخ به شکایت مطروحه به موارد زیر استناد کرده است:1- به موجب بند «ب» ماده 69 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2)، اخذ عوارض خردهفروشی سیگار پیشبینی شده و بر اساس بند «ت» ماده 73 قانون برنامه ششم توسعه مقرر شده است که: «با لازمالاجرا شدن این قانون، علاوه بر عوارض موضوع بند الف این ماده، مالیات عملکرد، مالیات بر ارزش افزوده، حقوق ورودی، حق انحصار و بند ب ماده 69 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) نیز به محصولات دخانی اعمال میگردد.»2- بر مبنای بند «د» ماده 28 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) و نامه شماره 366/5000 مورخ 1397/02/25 دیوان محاسبات کشور، ردیفهای مندرج در جداول قوانین بودجه سنواتی به شرح عناوین و ارقام مندرج در جداول مذکور به عنوان مجوز قانونی جهت وصول آن تلقی و وصول درآمد موصوف دارای جواز قانونی است و در نتیجه ردیف 160190 جدول شماره 5 قانون بودجه سال 1398 مجوز قانونی برای وصول عوارض مذکور به حساب میآید.
3- هیأت تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری در موردی مشابه و به موجب دادنامه شماره 32 مورخ 1396/02/31 در خصوص خواسته ابطال بخشنامههای مربوط به وضع عوارض برای نوشابههای گازدار؛ با این استدلال که وضع عوارض فوق به استناد ردیفهای قانون بودجه صورت گرفته، رأی به رد شکایت صادر کرده است.
مدیرکل دفتر حقوقی گمرک جمهوری اسلامی ایران به موجب لایحه شماره 791628/97 مورخ 1398/06/16 در پاسخ به شکایت مطروحه اعلام داشته است که بخشنامه صادره به شماره 149/335/98 مورخ 1398/02/10 با استناد به مفاد نامه شماره 10536/56 مورخ 1398/01/28 معاون نظارت مالی و خزانهداری کل کشور مربوط به ردیف درآمدی 160190 مندرج در جدول شماره 5 قانون بودجه سال 1398 کل کشور تحت عنوان درآمد حاصل از خردهفروشی سیگار صادر شده و گمرک ایران را مسئول دریافت عوارض مذکور اعلام نموده است؛ لذا وصول عوارض یاد شده توسط این سازمان در قالب قانون بودجه از ابتدای سال جاری الزامی بوده است و هرگونه تغییر در نحوه وصول درآمد حاصل از عوارض خردهفروشی سیگار منوط به اصلاح قانون بودجه و ابلاغ آن میباشد.
معاونت نظارت مالی و خزانهداری کل کشور وزارت امور اقتصادی و دارایی بهرغم ابلاغ مراتب پاسخی در مقام دفاع ارسال ننموده است.
رأی هیأت تخصصی اقتصادی مالی
بر اساس بند «ب» ماده 69 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2)، به دولت اجازه داده شده است که نسبت به وضع و اخذ عوارض از خردهفروشی سیگار اقدام کند و درآمد حاصله به حساب درآمد عمومی نزد خزانهداری کل کشور واریز و طی ردیفی که در بودجههای سنواتی مشخص میشود، به پیشنهاد سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور و تصویب دولت به منظور تحقق اهداف مقرر در آن ماده در اختیار دستگاههای ذیربط قرار گیرد. در قانون بودجه سال 1398 کل کشور، این عوارض در قالب ردیف شماره 160190 از جدول شماره 5 (جدول درآمدها، واگذاری داراییهای سرمایهای و واگذاری داراییهای مالی) با عنوان «درآمد حاصل از عوارض خردهفروشی سیگار» پیشبینی شده و مقررات مورد شکایت نیز در راستای ابلاغ ردیف قانونی فوقالذکر صادر شده است، در نتیجه خلاف قانون و خارج از اختیار نبوده، لذا به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رأی به رد شکایت صادر و اعلام میکند. رأی صادره ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور از سوی ریاست ارزشمند دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان قابل اعتراض است.
دکتر زینالعابدین تقوی
رئیس هیأت تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری