راهنمای کامل و اجرایی انواع مرخصی‌ها

مرخصی استحقاقی سالانه، حق قانونی کارگر برای استراحت است که «با استفاده از مزد» اعطا می‌شود. طبق قانون، این مرخصی با احتساب 4 روز جمعه جمعاً یک ماه در سال است و سایر تعطیلات رسمی جزو مرخصی محسوب نمی‌شود.

• رویه رایج در شرکت‌ها: 26 روز کاری + 4 جمعه (جمعاً 30 روز تقویمی).
• تعطیلات رسمی: اگر بین روزهای مرخصی واقع شود، روز مرخصی محسوب نمی‌شود.
• کمتر از یک سال کارکرد: به نسبت مدت کار انجام‌شده محاسبه می‌شود.

برای کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیان‌آور، مرخصی سالانه افزایش می‌یابد.

• میزان: 5 هفته در سال
• نحوه استفاده: حتی‌الامکان در دو نوبت و در پایان هر شش ماه کار

مرخصی کمتر از یک روز، به صورت ساعتی محاسبه می‌شود و از مرخصی استحقاقی کسر می‌گردد.

مرخصی استعلاجی برای زمانی است که کارگر به دلیل بیماری یا حادثه موقتاً قادر به کار نیست. موضوع «احتساب در سابقه» و «پرداخت/غرامت بیماری» در مقررات مربوط آمده است.

• سابقه: مرخصی استعلاجیِ تأییدشده در سابقه خدمت لحاظ می‌شود.
• پرداخت: غرامت/پرداخت ایام بیماری طبق مقررات مربوط انجام می‌شود.

مرخصی بدون حقوق زمانی است که کارگر با موافقت کارفرما برای مدت مشخصی از کار فاصله می‌گیرد و در این مدت مزد پرداخت نمی‌شود. جزئیات مدت و شرایط بازگشت باید به صورت کتبی توافق شود.

در ازدواج دائم یا فوت همسر، پدر، مادر و فرزندان، کارگر حق 3 روز مرخصی با مزد دارد. این مرخصی «مناسبتی» است و از مرخصی استحقاقی سالانه کسر نمی‌شود.

برای ادای فریضه حج واجب، امکان استفاده از یک ماه مرخصی پیش‌بینی شده است؛ در صورت کافی نبودن مانده مرخصی استحقاقی، مابقی می‌تواند بدون حقوق باشد.

مرخصی کارگران فصلی متناسب با مدت کارکرد واقعی محاسبه می‌شود.

ضوابط مرخصی زایمان در قانون آمده و در اجرا معمولاً همراه با فرآیندهای بیمه/تأمین اجتماعی انجام می‌شود.

کارفرما مکلف است به مادران شیرده تا پایان دو سالگی کودک، پس از هر سه ساعت کار، نیم ساعت فرصت شیردهی بدهد.

زمان استفاده از مرخصی باید با توافق کارگر و کارفرما تعیین شود و در صورت اختلاف، روال قانونی تصمیم‌گیری پیش‌بینی شده است.