مورخ: 1403/05/09
شماره: 140331390001065422
آرا هیات عمومی دیوان عدالت
ابطال نامه شماره 104/83066/ص مورخ 1401/11/13 مدیرکل امور مالیاتی استان اصفهان
مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: شرکت پتروشیمی اصفهان
طرف شکایت: اداره کل امور مالیاتی استان اصفهان
موضوع شکایت و خواسته: ابطال نامه شماره 104/83066/ص مورخ 1401/11/13 مدیرکل امور مالیاتی استان اصفهان
گردش‌کار:
شرکت پتروشیمی استان اصفهان به موجب دادخواستی ابطال نامه شماره 104/83066/ص مورخ 1401/11/13 مدیرکل امور مالیاتی استان اصفهان را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
مدیرکل امور مالیاتی استان اصفهان به موجب نامه شماره 104/83066/ص مورخ 1401/11/13 برخلاف آرا متعدد صادره از هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و برخلاف نص صریح قانون و با اجتهاد در مقابل نص صریح قوانین دستور داده‌اند که از پاداش‌های رفاهی پرداختی به کارکنان شرکت، مالیات کسر و به اداره دارایی پرداخت گردد.
این در حالی است که به شرح دلایل زیر صدور این دستور و صدور این نامه برخلاف قوانین می‌باشد لذا مصرانه استدعا دارد دستور شایسته جهت رسیدگی و ابطال نامه و دستور معترض‌عنه را صادر فرمایید.
بر اساس ماده 40 قانون الحاق موادی به قانون بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1380/11/27 مزایا و خدمات و تسهیلات رفاهی از قبیل هزینه یارانه، غذا، مهد کودک، ایاب و ذهاب، بن کالا و امثالهم که مزایای مربوط به شاغل است نه مزایای مربوط به شغل مشمول کسر مالیات نمی‌باشد.
بر اساس تبصره 3 ماده 36 قانون کار پاداش‌های پرداختی به کارکنان از قبیل پاداش افزایش تولید و سود سالانه کمک هزینه مسکن خواروبار و کمک عائله‌مندی مصادیق بارز مزایای رفاهی است که مشمول کسر مالیات نمی‌باشد به عبارت دیگر با توجه به این که این مزایا مربوط به شخص شاغل است و لذا جزء مزد ثابت و مزد مبنا محاسبه نمی‌شود و صرفاً پرداخت‌هایی که در مزد پایه و مبنای شخص اضافه گردد مشمول کسر مالیات می‌باشد.
نظریه شماره 256/20100 مورخ 1389/10/06 دیوان محاسبات کشور هم مراتب فوق را تأیید کرده است.
نامه اداره دارایی مغایر مفاد مواد 82 و 83 قانون مالیات‌های مستقیم نیز می‌باشد چرا که در این مواد صرفاً به مزایایی اشاره شده که به عنوان «مزایای مربوط به شغل» می‌باشد و مشمول کسر مالیات می‌باشد اما به مزایایی که در ماده 40 قانون الحاق موادی به قانون بخشی از مقررات مالی دولت آمده و به عنوان «مزایای مربوط به شاغل» است مالیات تعلق نمی‌گیرد.
آرای هیأت عمومی دیوان مبنی بر معافیت مالیاتی:
بر اساس رأی شماره 601 مورخ 1389/09/12 [1389/12/09] هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و همچنین بر اساس رأی شماره 140109970905812072 الی 140109970905812075 مورخ 1401/09/22 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و نیز بر اساس دادنامه شماره 140109970905811185 مورخ 1401/06/29 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری هرگونه پاداش‌های رفاهی و انگیزشی همچون پاداش افزایش تولید و سود سالانه از پرداخت مالیات معاف می‌باشد و بر همین اساس دستورات و نامه‌های صادره از سوی ادارات کل دارایی مبنی بر کسر مالیات از این‌گونه پاداش‌ها و پرداخت‌ها ابطال گردیده است.
از سوی دیگر معاونت روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به موجب نامه شماره 71290 مورخ 1400/04/23 خطاب به معاونت امور مجلس وزارت کار و نیز به موجب نامه شماره 94692 مورخ 1400/06/07 خطاب به سازمان امور مالیاتی صراحتاً اعلام کرده‌اند که … کمک هزینه‌های عائله‌مندی، مسکن، بن کارگری، مزایای غیر نقدی پاداش افزایش تولید سود سالانه و نظایر آن‌ها که به لحاظ ماهیتی برای ارتقای رفاه و انگیزش کارگران در وجه ایشان پرداخت می‌شود در زمره مزایای مربوط به شغل نیستند و مشمول مالیات نمی‌شوند و لذا کسر مالیات از آن‌ها غیر قانونی و فاقد توجیه است.
بدیهی است تفسیری که از حقوق و مزایای کارگران به شرح فوق توسط وزارت کار و امور اجتماعی به عنوان یکی از مسئولین مربوط به تصویب این قوانین به عمل آمده کاملاً منطبق با منویات قانون‌گذار بوده و هست و اداره مالیاتی حق تخلف از این قوانین را ندارد.
همچنین معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری به عنوان مقام مافوق سازمان مالیاتی نیز به طور صریح خطاب به سازمان امور مالیاتی و به موجب نامه شماره 6611-1199 مورخ 1401/10/05 اعلام کرده‌اند که پاداش افزایش تولید و سود سالانه و امثالهم که به منظور ایجاد انگیزه برای تولید بیشتر و کیفیت بهتر و افزایش علاقه‌مندی کارگران پرداخت می‌گردد از شمول مالیات بر درآمد حقوق خارج است.
حال با عنایت به شرح فوق: و نیز با عنایت به آرای متعدد صادره از سوی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر معافیت مالیاتی در مورد پاداش‌های پرداختی به پرسنل و با توجه به تأکیدات و دستورات صادره از سوی معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری و نیز معاونت روابط کار وزارت کار و رفاه اجتماعی؛ کاملاً محرز است که نامه صادره از سوی اداره کل مالیاتی اصفهان خلاف صریح قوانین بوده است لذا درخواست ابطال نامه موضوع شکایت را دارم.
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
نامه شماره 83066/140/ص مورخ 1401/11/13 مدیرکل امور مالیاتی استان اصفهان
جناب آقای محسن ایران‌زاد
مدیرعامل شرکت پتروشیمی اصفهان
با سلام و احترام
بازگشت به نامه شماره 1401/14111/-146 پ الف مورخ 1401/11/09 در خصوص موارد مشمول معافیت مالیات (حقوق) به آگاهی می‌رساند به موجب بند اول بخشنامه شماره 200/1401/13 مورخ 1401/02/28 سازمان امور مالیاتی کشور و با توجه به جزء (5) بند (الف) تبصره (12) ماده واحده قانون بودجه سال 1401 کل کشور درآمد حقوق کارکنان دولتی و غیر دولتی شامل حق شغل، حق شاغل، فوق‌العاده مستمر و غیر مستمر و سایر پرداختی‌ها و کارانه به استثنای عیدی پایان سال پس از کسر معافیت‌های مقرر در قانون مالیات‌های مستقیم و سایر قوانین و همچنین موارد عدم شمول مواد 82 و 83 قانون مالیات‌های مستقیم شامل کمک هزینه مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، هزینه مسکن، کمک هزینه ورزش و کمک هزینه تلفن همراه به نرخ‌های مقرر در قانون مذکور (بودجه سال 1401) مشمول مالیات می‌باشد؛ لذا ضمن جلب توجه شرکت به مفاد بخشنامه ذکر شده متذکر می‌گردد کلیه کارفرمایان می‌بایستی بر اساس قانون بودجه و بخشنامه مذکور عمل نموده و مالیات متعلقه را کسر و برابر مقررات ماده 86 قانون مالیات‌های مستقیم پرداخت نمایند.
مدیرکل امور مالیاتی استان اصفهان
در پاسخ به شکایت مذکور، اداره کل امور مالیاتی استان اصفهان به موجب لایحه شماره 1402220507887156 مورخ 1402/06/21 توضیح داده است که:
1- شرکت شاکی جهت ارائه اظهارنامه مالیاتی عملکرد سال 1401 در خصوص چگونگی شمول مالیات نسبت به مزایای پرداختی (پاداش‌های پرداختی) نظر مدیرکل امور مالیاتی را درخواست می‌نماید. مدیرکل نیز با توجه به سؤال شرکت مطابق بخشنامه شماره 200/1401/13 مورخ 1401/02/28 جزء 5 بند (الف) تبصره (12) ماده واحده قانون بودجه سال 1401 کل کشور اقدام به تهیه پاسخ و نظر مشورتی خود را اعلام می‌نماید.
2- مالیات عملکرد سال 1401 شرکت شاکی تا کنون توسط مأمورین مالیاتی رسیدگی نشده و منجر به صدور برگ تشخیص، قطعی نگردیده است. همچنین نامه مورد اعتراض شاکی در پاسخ به درخواست مؤدی صادر گردیده و جنبه مشورتی، ارشادی و راهنمایی مؤدی را دارد و به هیچ عنوان تحت بخشنامه یا دستور جهت اجرای مفاد آن به ادارات امور مالیاتی استان اصفهان ابلاغ نگردیده است؛ لذا تقاضای رد شکایت شاکی را دارد.
3- مطابق بند 2 ماده 10 قانون دیوان عدالت اداری ابتدا می‌بایست برگ تشخیص صادر و چنانچه نسبت به آن اعتراضی داشته پرونده در هیأت حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده 244 قانون مالیات‌های مستقیم مطرح و پس از آن در دیوان عدالت اداری طرح شکایت نماید. علی‌هذا با توجه به مراتب مذکور و سایر قوانین و مقررات مربوطه تقاضای رد شکایت شاکی را دارد.
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1403/05/09 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آرا به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.
رأی هیأت عمومی
اولاً هیأت عمومی دیوان عدالت اداری سابقاً بر اساس دادنامه شماره 601 مورخ 1389/12/09 و دادنامه اصلاحی شماره 9809970905810073 مورخ 1398/01/27، پرداختی‌های مراجع دولتی و غیر دولتی را در قالب امور رفاهی و انگیزشی بدون قید و حصر پذیرفته و حکمی که بر مقید و محصور نمودن آن‌ها دلالت داشته باشد، وجود ندارد. ثانیاً بر اساس آرای دیگر هیأت عمومی دیوان عدالت اداری از جمله دادنامه شماره 9909970905811956-1957 مورخ 1399/12/19 این هیأت، حکم به ابطال مقرراتی صادر شده است که در این مقررات با حذف علامت نگارشی (…) یا ذکر مصادیق انحصاری، مصادیق رفاهی و انگیزشی مقید شده بود. ثالثاً قانون‌گذار بر اساس جزء 5 بند (الف) تبصره 12 قانون بودجه سال 1401 کل کشور و بند (و) تبصره 12 و بند (ص) تبصره 6 قانون بودجه سال 1402 کل کشور در دایره شمول مالیات حقوق و مأخذ آن توسعه داده و هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و هیأت تخصصی مالیاتی بانکی که آرا صادره توسط آن‌ها به موجب ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری برای مراجع قضایی و اداری ملاک عمل است، بر اساس دادنامه‌های متعدد صادره از جمله دادنامه شماره 140109970905812685 مورخ 1401/11/18 و 140231390002394089 مورخ 1402/09/14 هیأت عمومی دیوان و دادنامه شماره 611-140109970906000606 مورخ 1401/08/23 هیأت تخصصی مالیاتی بانکی مفاد قوانین بودجه را با حفظ احکام مالیاتی مندرج در قانون مالیات‌های مستقیم به شرح فصل سوم از باب سوم (مواد 82 لغایت 92 در مبحث مالیات حقوق) و نیز سایر احکام مالیات حقوق در قوانین دیگر، جاری و مبنای عمل اعلام کرده‌اند و آنچه از مجموع قوانین و مقررات یاد شده به انضمام قوانین بودجه استنتاج می‌شود این است که پرداختی‌های مختلف تحت عنوان حق شاغل که برای امور رفاهی و انگیزشی و بدون صدق تعریف مزد و حقوق صورت می‌پذیرد و بدون حصر موارد از جمله پرداختی تحت عنوان حق اولاد، حق عائله‌مندی، رفاهیاتی مانند ایاب ذهاب، مهد کودک و … که به شاغل پرداخت می‌شود (صرف نظر از این که اصولاً در هنگام پرداخت مشغول به فعالیت بوده یا در مرخصی استعلاجی یا استحقاقی و یا نحو آن به سر می‌برد) بدون این که در قبال میزان کارایی و بهره‌وری و فعالیت وی باشد، از شمول مالیات حقوق خارج بوده و به عبارتی معاف از شمول مالیات حقوق است و مفاد ماده 40 قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت نیز صرفاً در مقام تجویز پرداخت رفاهیات در بخش دولتی است و مواد 35 و 36 قانون کار جمهوری اسلامی ایران هم مؤید عدم احتساب مواردی از این سنخ به عنوان مزد است و لذا با توجه به مراتب فوق، نامه شماره 104/83066/ص مورخ 1401/11/13 مدیرکل امور مالیاتی استان اصفهان که بدون توجه به موارد یاد شده، موارد عدم شمول مالیات در بحث مالیات حقوق و یا موارد معاف در امور رفاهی و انگیزشی را برخلاف مقررات و قوانین حاکم و آرا هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به نحو انحصاری به موارد مربوط به کمک هزینه مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، هزینه مسکن، کمک هزینه ورزش و کمک هزینه تلفن همراه مقید نموده و با حذف علامت (…) عملاً سایر امور رفاهی و انگیزشی از جمله کمک هزینه عائله‌مندی و اولاد را حذف کرده است، خارج از حدود اختیار و خلاف قانون بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 از تاریخ صدور ابطال می‌شود. این رأی بر اساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است.
حکمت‌علی مظفری
رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
مورخ: 1402/01/10
شماره: 200/1402/02
بخشنامه
مورخ: 1401/09/22
شماره: 140109970905812072
آرا هیات عمومی دیوان عدالت
مورخ: 1401/06/29
شماره: 140109970905811185
آرا هیات عمومی دیوان عدالت
مورخ: 1401/01/09
شماره: 1314
سایر قوانین
مورخ: 1400/03/02
شماره: 244
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1399/12/19
شماره: 9909970905811956
آرا هیات عمومی دیوان عدالت
مورخ: 1396/04/27
شماره: 86
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1369/10/13
شماره: 124356
سایر قوانین