ابطال بخشنامه شماره 200/98/80 مورخ 1398/8/27

(متن دادخواست آقای رسول دهقان دنبه)

بسمه‌تعالی؛ ضمن تقدیم تصویر بخشنامه شماره 80/98/200 مورخ 1398/8/27 سازمان امور مالیاتی، به استحضار می‌رساند پس از اینکه هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به موجب رأی شماره 601 مورخ 1398/12/9 و با ابطال بخشنامه شماره 33553 مورخ 1387/4/13 سازمان امور مالیاتی وجوه پرداختی به کارکنان دولت تحت عناوین مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، هزینه تلفن همراه، بن کالا و … را از شمول مالیات بر درآمد حقوق معاف دانست (متن رأی صادره بدین قرار است: نظر به اینکه مصادیق حقوق و مزایای مشمول کسر مالیات، موضوع ماده 82 قانون مالیات‌های مستقیم در ماده 83 همان قانون به عنوان مزایای مربوط به شغل احصا شده است و خدمات و تسهیلات رفاهی که در ماده 40 قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1384/8/15 مجوز پرداخت دارد مزایای مربوط به شاغل بوده و داخل در عناوین حقوق و مزایای مذکور در ماده 83 قانون مالیات‌های مستقیم نمی‌باشد، بنابراین وجوه پرداختی به کارکنان دولت، تحت عناوین مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و … به عنوان مصادیق ماده 40 قانون ماراءالذکر، موضوعاً از شمول مواد 82 و 83 قانون مالیات‌های مستقیم خارج بوده و … النهایه بخشنامه مورد اعتراض خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات سازمان امور مالیاتی تشخیص و به استناد قسمت دوم اصل 170 قانون اساسی و بند 1 ماده 19 و ماده 42 قانون دیوان عدالت اداری ابطال می‌گردد) و متعاقب آن به موجب رأی شماره 73 مورخ 1398/1/27 موضوع اصلاح رأی شماره 601، قید «کارکنان دولت» در سطر چهارم رأی اخیرالذکر را مبتنی بر سهو قلم اعلام و به قید «حقوق‌بگیران» اصلاح نمود، متأسفانه سازمان امور مالیاتی با صدور بخشنامه شماره 80/98/200 مورخ 1398/8/27 و با حذف عبارت «و … به عنوان مصادیق ماده 40 قانون الحاق» موجب تضییق قانون و آرای صادره گردیده لذا تقاضای رسیدگی به موضوع و ابطال بخشنامه از تاریخ صدور را دارد.

آقای رسول دهقان دنبه طی لایحه تکمیلی به شرح زیر اعلام کرده است:

عطف به پیام ارسالی مبنی بر اعلام قوانینی که مصوبه مورد شکایت برخلاف آن قوانین است، به استحضار می‌رساند با عنایت به اینکه در آرای شماره 601 مورخ 1389/12/9 و 73 مورخ 1398/3/27 آن دیوان سایر هزینه‌های موضوع ماده 40 قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1384/8/15 از جمله هزینه تلفن همراه نیز معاف از مالیات حقوق دانسته شده است، سازمان امور مالیاتی در بخشنامه مورد شکایت با حذف عبارت «و …» اعلام می‌دارد تنها و تنها وجوه پرداختی بابت مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب و بن کالا معاف از مالیات است؛ لذا بخشنامه مورد شکایت مخالف آرای شماره 601 مورخ 1389/12/9 و 73 مورخ 1398/3/27 دیوان عدالت اداری و مآلاً مخالف ماده 40 قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1384/8/15 می‌باشد و از آنجایی که بخشنامه مذکور آرای شماره 601 مورخ 1389/12/9 و 73 مورخ 1398/3/27 دیوان عدالت اداری محدود کرده و به نوعی دور زده است.

(متن دادخواست آقای مرتضی پورکاویان)

ریاست کل محترم دیوان عدالت اداری

با سلام و آرزوی توفیق الهی
احتراماً؛ به موجب ماده 80 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری نظر به اینکه قسمت اخیر بخشنامه شماره 80/98/200 مورخ 1398/8/27 مخالف نص صریح قانون حکم شده لذا ضمن امعان نظر نسبت به توضیحات ذیل‌الذکر تقاضای ابطال آن مورد استدعاست.

1- مقدمه:

1-1- به موجب ماده 40 قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (1380/11/27) مصوب 1384/8/15 خدمات و تسهیلات رفاهی تحت عناوین مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و … مجوز پرداخت این قبیل تشویقات از سوی پرداخت‌کنندگان حکم شده است.

2-1- به موجب دادنامه هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 601 مورخ 1389/12/9 بخشنامه شماره 33553 مورخ 1387/4/12 رئیس کل وقت سازمان امور مالیاتی کشور که از حیث اعمال معافیت مالیات بر درآمد حقوق، وجوه نقدی پرداختی به حقوق‌بگیر (کارکنان دولت) تحت عناوین موضوع قانون صدرالذکر محدودیتی را اعمال نموده بود، از زمان تصویب ابطال شد.

3-1- بنا به حکم تبصره ماده 97 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری سال 1392 دادنامه اخیرالذکر هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 601 مورخ 1389/12/9 به دلیل سهو قلم عبارت «کارکنان دولت» به «حقوق‌بگیران» طی دادنامه هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 73 مورخ 1398/1/27 اصلاح شد.

4-1- به استناد ماده 40 قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (1380/11/27) مصوب 1384/08/15 و مستفاد از دو دادنامه‌های موصوف، وجوه پرداختی تحت عناوین قانون ماراءالذکر به کلیه حقوق‌بگیران (کارکنان) اعم از دولتی، عمومی غیر دولتی، خصوصی، تعاونی از شمول حکم مواد 82 و 83 قانون مالیات‌های مستقیم خارج بوده و مشمول مالیات بر درآمد حقوق نمی‌باشد.

5-1- به موجب ماده 147 قانون مالیات‌های مستقیم هزینه‌های قابل قبول برای تشخیص درآمد مشمول مالیات به شرحی که ضمن مقررات این قانون مقرر می‌گردد عبارت است از هزینه‌هایی که در حدود متعارف متکی به مدارک بوده و منحصراً مربوط به تحصیل درآمد مؤسسه در دوره مالی مربوط با رعایت حد نصاب‌های مقرر باشد. در مواردی که هزینه‌ای در این قانون پیش‌بینی نشده یا بیش از نصاب‌های مقرر در این قانون بوده ولی پرداخت آن به موجب قانون و یا مصوبه هیأت وزیران صورت گرفته باشد قابل قبول خواهد بود.

2- دلایل و جهات و مستندات موارد درخواست ابطال به شرح ذیل می‌باشد:

1-2- رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور طی بخشنامه شماره 80/98/200 مورخ 1398/8/27 برخلاف قانون و دادنامه هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در قسمت اخیر بخشنامه موصوف صرفاً وجوه پرداختی بابت مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب و بن کالا را از مصادیق ماده 40 قانون فوق‌الذکر قلمداد نموده و چنانچه وجوه پرداختی فوق در حدود متعارف و با ارائه اسناد و مدارک صورت گیرد آن‌گاه این قبیل وجوه پرداختی از شمول مالیات بر درآمد حقوق خارج و مشمول مالیات نخواهد بود در حالی که عناوین خدمات و تسهیلات رفاهی تصریح شده در قانون به صورت تمثیلی بوده و از جنبه حصری خارج بوده است. همان‌طور که اعتراض به رأی قطعی کمیسیون ماده 99 قانون شهرداری‌ها در شعبات دیوان عدالت اداری به استناد بند (2) ماده 10 قانون دیوان عدالت اداری قابل طرح است به‌رغم عدم تصریح کمیسیون ماده 99 در بند ماده قانونی فوق، اعتراض به رأی قطعی کمیسیون موصوف با توجه به حصری نبودن عناوین فوق، قابل تسری است.

2-2- به طوری که در تطبیق قانون و قسمت اخیر بخشنامه مورد درخواست ابطال مشاهده می‌گردد مقنن بین واژگان ایاب و ذهاب - بن کالا از علامت نگارشی ویرگول (،) استفاده نموده است. نشانه ویرگول فارغ از کاربرد اصلی آن در امر جداسازی جمله‌های ساده (مکث یا وقف کوتاه) یکی دیگر از کاربرد آن در مواردی است که چند کلمه دارای حکم واحد باشد، به کار گرفته می‌شود.

به عبارتی بدون توجه به علامت نگارشی سه نقطه ( …) در انتهای واژه «بن کالا» برخلاف قانون با حذف آن و اضافه نمودن حرف اتصال «و» بین دو واژگان ایاب و ذهاب - بن کالا با محصور نمودن تعدادی از واژگان، عملاً سازمان امور مالیاتی کشور در مقام مجلس شورای اسلامی نسبت به وضع قانون گام برداشته است.

3-2- سازمان امور مالیاتی کشور در ابتدا در بخشنامه ابطالی به شماره 33553 مورخ 1387/4/12 صرفاً (5) عنوان خدمات و تسهیلات رفاهی (مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، هزینه تلفن همراه و بن کالا) را از مصادیق ماده 40 قانون مورد بحث قلمداد نموده و در بخشنامه اخیر به شماره 80/98/200 مورخ 1398/8/27 با حذف سلیقه‌ای عبارت «هزینه تلفن همراه» صرفاً (4) عنوان خدمات و تسهیلات رفاهی (مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب و بن کالا) را از عناوین تصریح شده در ماده 40 اخیرالذکر نام برده است، در حالی که هزینه‌های ورزشی، تفریحی، سفر، مسکن و … از سوی قانون‌گذار این قبیل تسهیلات رفاهی نیز علاوه بر عناوین تصریح شده در قانون، وجوه پرداختی از بابت آن با محدودیتی مواجه نشده و از زمره تسهیلات رفاهی قلمداد می‌گردد.

بنا به مراتب معنونه چون قسمت اخیر بخشنامه شماره 80/98/200 مورخ 1398/8/27 رئیس کل سازمان امور مالیاتی از حیث وجوه پرداختی به حقوق‌بگیر تحت عناوین خاص محصور و برخلاف قانون و حدود اختیارات سازمان امور مالیاتی وضع شده، مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال آن از قضات ارزنده و شریف دیوان عدالت اداری مورد استدعاست.

[مقرره فوق در سربرگ اسناد مرتبط در دسترس است.]

با سلام و احترام؛

در متن رأی دادنامه 601 مورخ 1389/12/9 از عناوین مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و … به عنوان مصادیق حق شاغل از شمول مقررات مواد 82 و 83 خارج گردیده است که در بخشنامه 4529/210 مورخ 1390/2/27 عیناً به متن مذکور اشاره گردیده است؛ لیکن با توجه بر اینکه برخلاف پرداخت‌های انجام شده به کارکنان دولت که بر اساس قوانین و مقررات موضوعه انجام می‌گردد، پرداخت حقوق بخش خصوصی بر اساس مقررات استخدامی مؤسسه و قانون کار انجام می‌شود که فاقد محدودیت قانونی قابل ملاحظه‌ای در خصوص انتخاب عناوین شغلی می‌باشد، بنابراین برای جلوگیری از استفاده ناصحیح از ظرفیت دادنامه 73 مورخ 1398/1/27 و همچنین جلوگیری از تفسیر موسع موضوع توسط بخش خصوصی، در بخشنامه مربوط صرفاً به عناوین مصرح در دادنامه اشاره شده است. بدیهی است در صورت تصریح سایر عناوین مشمول این مقررات، مراتب به اطلاع عموم خواهد رسید.