مورخ: 1398/06/17
شماره: 9809970909010278
سایر قوانین
درخواست ابطال دستورالعمل شماره 13750/230/د مورخ 1391/4/17 از هیأت تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری
مرجع رسیدگی: هیأت تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری
شماره پرونده: هـ ع/964/97
شاکی: تعاونی 68 مرغداری باغ ملک
طرف شکایت: وزارت امور اقتصاد و دارایی - سازمان امور مالیاتی کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال دستورالعمل شماره 91518 س [شماره 230/13750/د] سازمان امور مالیاتی کشور (معاونت مالیات‌های مستقیم)
شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت امور اقتصاد و دارایی - سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته ابطال دستورالعمل شماره 91518 س سازمان امور مالیاتی کشور (معاونت مالیات‌های مستقیم) به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
[دستورالعمل فوق در سربرگ اسناد مرتبط در دسترس است.]
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
شاکی تقاضای ابطال مقرره مورد شکایت را مطرح کرده و در تبیین مبنای شکایت خود اعلام کرده است:
1- به موجب مقرره مورد شکایت، عدم تسلیم اظهارنامه از طرف مؤدیانی که مکلف به تسلیم اظهارنامه مالیاتی می‌باشند، در موارد مذکور در جدول موجب محرومیت از برخورداری از معافیت‌های مورد اشاره برای عملکرد سال‌های 1390 لغایت 1396 خواهد بود. هر چند این حکم در تبصره 2 ماده 119 قانون برنامه پنجم توسعه نیز مورد اشاره قرار گرفته، ولی در متن ماده 119 قانون برنامه پنجم تکالیفی نیز برای دولت تعیین شده است که جایگزینی سیاست اعتبار مالیاتی با نرخ صفر به جای معافیت‌های قانونی مالیاتی و ثبت معافیت‌های مالیاتی مذکور به صورت جمعی - خرجی در قوانین بودجه سالانه از جمله آن‌ها می‌باشد. دولت بدون انجام تکالیف مقرر در این ماده، نمی‌تواند اجرای تبصره‌های آن را در قالب بخشنامه مورد شکایت مقرر کند و بر اساس اصل استصحاب، معافیت‌های مالیاتی شهروندان باید تا زمان فراهم شدن امکان اجرای ماده فوق، موجود و ثابت فرض گردد.
2- بر اساس ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم، درآمد حاصل از کلیه فعالیت‌های کشاورزی، دام‌پروری، پرورش ماهی از پرداخت مالیات معاف می‌باشند و طبق ماده 161 همین قانون، جمع درآمد حاصل از صادرات محصولات بخش کشاورزی از پرداخت مالیات معاف است. از این رو، مقرره مورد شکایت که فعالیت‌های موضوع ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم را در صورت عدم تسلیم اظهارنامه، از معافیت‌های مالیاتی محروم می‌داند، با موازین قانونی فوق‌الذکر مغایرت دارد.
3- به موجب ماده 100 قانون مالیات‌های مستقیم، جمع درآمد شرکت‌ها مشمول نرخ مالیات 20 درصد اعلام شده است. شرکت‌های تعاونی از مصادیق شرکت‌های مورد اشاره در این ماده به شمار نمی‌روند، زیرا در شرکت‌های تعاونی، سهام به طور مساوی بوده و برخلاف سایر شرکت‌ها متغیر نمی‌باشد و در مناطق محروم و کمتر توسعه یافته تشکیل می‌شوند. از این رو، مقرره مورد شکایت به دلیل خارج کردن شرکت‌های تعاونی کشاورزی از شمول معافیت مالیاتی با ماده 105 قانون مالیات‌های مستقیم مغایرت دارد.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
با وجود اینکه نسخه دوم دادخواست به موجب نامه شماره 48380 مورخ 1397/5/7 و در تاریخ 1397/5/22 به طرف شکایت ابلاغ شده، ولی تا کنون پاسخی واصل نشده است و با توجه به گذشتن مهلت مقرر قانونی (یک ماه) در اجرای حکم ماده 83 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری، پرونده مهیای اظهارنظر و اتخاذ تصمیم می‌باشد.

رأی هیأت تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری
بر اساس تبصره 2 ماده 119 قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران که در زمان وضع دستورالعمل شماره 230/13750/د مورخ 1391/4/17 سازمان امور مالیاتی کشور حاکمیت داشته: «تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر شرط برخورداری از هرگونه معافیت مالیاتی است.» و مطابق دادنامه شماره 316 مورخ 1394/8/16 هیأت تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری: «اطلاق حکم مذکور در تبصره 2 ماده 119 قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران شامل کلیه معافیت‌های مالیاتی می‌گردد.» لذا بنا به مراتب فوق، دستورالعمل مورد شکایت که بر اساس آن شرط برخورداری از معافیت‌های مالیاتی موضوع قانون مالیات‌های مستقیم، تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر، منطبق با حکم مقرر در تبصره 2 ماده 119 قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران بوده و بر مبنای دستورالعمل مورد شکایت، بازه زمانی اجرای این دستورالعمل در فاصله سال‌های 1390 تا 1394 بوده که در بازه زمانی اجرای قانون برنامه پنجم توسعه قرار داشته و در نتیجه از این جهت نیز مغایرتی میان دستورالعمل مورد شکایت و قانون برنامه پنجم توسعه وجود ندارد، لذا به استناد بند «ب» ماده 89 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رأی به رد شکایت صادر و اعلام می‌کند. رأی صادره ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور از سوی ریاست ارزشمند دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات گران‌قدر دیوان قابل اعتراض است.
دکتر زین‌العابدین تقوی
رئیس هیأت تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری
مورخ: 1402/12/21
شماره: 105
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1400/12/25
شماره: 100
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1399/10/02
شماره: 1261
آرا هیات عمومی دیوان عدالت
مورخ: 1390/02/11
شماره: 200/2805
بخشنامه
مورخ: 1380/11/27
شماره: 81
قانون مالیات‌های مستقیم