رفع ابهام در ارتباط با مقررات تبصره 7 ماده 105 و تبصره ماده 131 ق. م. م

طبق حکم مذکور در تبصره 7 ماده 105 و تبصره ماده 131 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 31/4/1394 به ازای هر ده درصد (10%) افزایش درآمد ابرازی مشمول مالیات اشخاص موضوع این ماده نسبت به درآمد ابرازی مشمول مالیات سال گذشته آن‌ها، یک واحد درصد و حداکثر تا پنج واحد درصد از نرخ‌های مذکور کاسته می‌شود. شرط برخورداری از این تخفیف تسویه بدهی مالیاتی سال قبل و ارائه اظهارنامه مالیاتی مربوط به سال جاری در مهلت اعلام شده از سوی سازمان امور مالیاتی است، بنابراین ابهاماتی به شرح زیر در خصوص حکم مذکور به وجود آمده است:

1- در خصوص درآمد ابرازی مشمول مالیات دو دیدگاه وجود دارد:

الف - درآمد ابرازی مشمول مالیات به دلایل زیر همان درآمد مشمول مالیات ابرازی است.

الف -1- طبق ماده 105 قانون فوق، جمع درآمد شرکت‌ها و درآمد ناشی از فعالیت‌های انتفاعی سایر اشخاص حقوقی که از منابع مختلف در ایران یا خارج از ایران تحصیل می‌شود، پس از وضع زیان‌های حاصل از منابع غیر معاف و کسر معافیت‌های مقرر به استثنای مواردی که طبق مقررات این قانون دارای نرخ جداگانه‌ای می‌باشد، مشمول مالیات به نرخ بیست و پنج درصد خواهند بود.

الف -2- طبق ماده 131 قانون مذکور، نرخ مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی به استثنای مواردی که طبق مقررات این قانون دارای نرخ جداگانه‌ای می‌باشد به نرخ‌های مذکور در این ماده مشمول مالیات می‌باشد.

با عنایت به مراتب فوق مراد از درآمد در مواد 105 و 131 درآمد مشمول مالیات است که به نرخ‌های مذکور در مواد یاد شده مشمول مالیات می‌باشد. از آنجایی که تبصره‌های الحاقی به مواد 105 و 131 اضافه شده است بالطبع درآمد ابرازی مشمول مالیات نیز همان درآمد مشمول مالیات ابرازی می‌باشد.

ب - درآمد ابرازی مشمول مالیات به دلایل زیر همان فروش و سایر درآمد ابرازی مشمول مالیات است (غیر از فروش‌ها و درآمدهای معاف، مشمول مالیات به نرخ صفر و مشمول مالیات به نرخ مقطوع)

ب -1- به موجب بند ت ماده 1 آیین‌نامه اجرایی ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم، درآمد ابرازی بدین شرح تعریف شده است:

درآمد ابرازی: ارزش فروش کالا و یا ارائه خدمات ابراز شده توسط مؤدی در اظهارنامه مالیاتی تسلیمی به اداره امور مالیاتی در موعد مقرر قانونی.

بنابراین منظور از درآمد ابرازی در قانون مالیات‌های مستقیم طبق مصوبه هیأت محترم وزیران ارزش فروش کالا و یا ارائه خدمات ابراز شده توسط مؤدی است.

ب 2- بر اساس بند الف ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم، منظور از مالیات با نرخ صفر روشی است که مؤدیان مشمول آن مکلف به تسلیم اظهارنامه، دفاتر قانونی، اسناد و مدارک حسابداری حسب مورد، درآمدهای خود به ترتیب مقرر در این قانون و در مواعد مشخص شده به سازمان امور مالیاتی کشور می‌باشند و سازمان مذکور نیز مکلف به بررسی اظهارنامه و تعیین درآمد مشمول مالیات مؤدیان بر اساس مستندات، مدارک و اظهارنامه مذکور است و پس از تعیین درآمد مشمول مالیات مؤدیان، مالیات آن‌ها با نرخ صفر محاسبه می‌شود.

با عنایت به توضیحات مذکور باید در نظر داشت که محاسبه مالیات اشخاص حقوقی صرفاً با اعمال نرخ 25 درصد نمی‌باشد و بعضاً در قانون به نرخ صفر درصد و یا سایر نرخ‌ها (با در نظر گرفتن برخی بخشودگی‌های قانونی مربوط به نرخ اشخاص حقوقی) محاسبه مالیات می‌گردد، بنابراین اعمال تخفیف در محاسبه مالیات اشخاص حقوقی به واسطه افزایش درآمد مشمول مالیات که مالیات آن به نرخ صفر درصد و یا نرخ‌های دیگر محاسبه می‌گردد، موضوعیت نخواهد داشت. از طرفی مؤدی به موجب قانون مکلف به ابراز درآمد و فروش می‌باشد.

با عنایت به مراتب فوق و نظر به اینکه در مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی نیز مخالفان تصویب تبصره 7 ماده 105 قانون به دلیل اینکه افزایش فروش را به واسطه افزایش تورم قلمداد می‌کردند خواستار عدم تصویب آن شدند، لکن این پیشنهاد در مجلس شورای اسلامی رأی نیاورده است بنابراین درآمد ابرازی مشمول مالیات همان فروش و سایر درآمد ابرازی مشمول مالیات (غیر از فروش‌ها و درآمدهای معاف، مشمول مالیات به نرخ صفر و مشمول مالیات به نرخ مقطوع) می‌باشد.

2. در صورتی که منظور از درآمد ابرازی مشمول مالیات همان درآمد مشمول مالیات تلقی شود، محاسبه نرخ مالیات (تخفیف نرخ مورد نظر) در خصوص مؤدیانی که در سال نخست دارای زیان ابرازی باشد و در سال بعد درآمد مشمول مالیات ابراز نماید چگونه است؟

3. مهلت تسویه بدهی مالیاتی سال قبل تا چه تاریخی می‌باشد؟

نظر اکثریت:

1- با توجه به مقررات قانون مالیات‌های مستقیم و سیاق عبارت تبصره 7 ماده 105 و ماده 131 قانون مذکور، نظر یاد شده در جزء الف بند یک نامه صدرالاشاره منطبق با قانون می‌باشد.

2- در صورتی که مؤدی در سال قبل زیان ابراز نموده باشد با توجه به فقد درآمد مشمول مالیات ابرازی در سال قبل مشمول حکم تبصره‌های مذکور نمی‌باشد.

محمدتقی پاک‌دامن - محسن توکلی - سید ناصر ابراهیمی - عباس ورزیده - رضا جنانی - عباس خیرخواه - محمدتقی رضاییان - حسین بنی‌صفار - علی‌اصغر تراب احمدی - محمد حیدری - علی پدرام - محمدرضا شایان‌پور - سید احمد ذبیح‌نیا - رضا سلطانی - ناصر صادقی - حمید تهذیبی

نظر اقلیت:

1- با توجه به صراحت تبصره ماده 131 و تبصره 7 ماده 105 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی 31/4/1394 مراد از عبارت درآمد ابرازی مشمول مالیات، درآمد مشمول مالیات ابرازی نبوده فلذا اقلیت معتقد به نتیجه مفاد نظریه جزء (ب) بند (1) مورد سؤال می‌باشد.

امیرحسین علی حکیم - سعید آسترکی - تاریوردی‌رائی - غلام‌علی طالبی رستمی - سید کاظم ختمی

3- با توجه به اینکه طبق احکام مقرر در تبصره‌های یاد شده شرط برخورداری از تخفیف موضوع تبصره‌های موصوف تسویه بدهی مالیاتی سال قبل و ارائه اظهارنامه مالیاتی مربوط به سال جاری در مهلت اعلام شده از سوی سازمان امور مالیاتی است؛ لذا مهلت مذکور برای تسویه بدهی مالیاتی سال قبل تا زمان انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی سال جاری مذکور می‌باشد.