مورخ: 1400/02/19
شماره: 140009970906010072
سایر قوانین
درخواست ابطال دستورالعمل شماره 230/21809/د مورخ 1399/5/22 و نامه‌های شماره 233/17986/ص مورخه 1398/10/9 و شماره 1424/2605/117/د مورخه 1398/1/29 از هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
شماره پرونده: هـ ع/9901553-9902472-9901528
شاکی: محمدرضا یزدانی - داود رشیدی
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور - معاون درآمدهای سازمان امور مالیاتی - اداره کل مالیاتی لرستان
موضوع شکایت و خواسته: 1- ابطال دستورالعمل شماره 21809/230/د مورخه 1399/5/22 سازمان امور مالیاتی 2- ابطال نامه‌های شماره 17986/233/ص مورخه 1398/10/9 مدیرکل دفتر حسابداری وصول و استرداد مالیاتی 3- ابطال نامه شماره 1424/2605/117/د مورخه 1398/1/29 اداره اجرائیات اداره مالیاتی خرم‌آباد
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور - معاون درآمدهای سازمان امور مالیاتی - اداره کل مالیاتی لرستان به خواسته ابطال دستورالعمل شماره 21809/230/د مورخه 1399/5/22 سازمان امور مالیاتی 2- ابطال نامه‌های شماره 17986/233/ص مورخه 1398/10/9 مدیرکل دفتر حسابداری وصول و استرداد مالیاتی 3- ابطال نامه شماره 1424/2605/117/د مورخه 1398/1/29 اداره اجرائیات اداره مالیاتی خرم‌آباد به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است.
متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:
در اجرای مقررات ماده 198 و اختیارات حاصله از آیین‌نامه اجرایی ماده 218 قانون مالیات‌های مستقیم در راستای اجرای صحیح مقررات به منظور تسریع در وصول بدهی‌های قطعی شده و بهبود مستمر فضای کسب و کار، ادارات کل امور مالیاتی ترتیبی اتخاذ نمایید تا با استفاده از همه ظرفیت‌های قانونی، اقدامات و عملیات اجرایی را به ترتیب نسبت به شخص حقوقی بدهکار و مدیران فعلی آن معمول نمایند و چنانچه علی‌رغم اقدامات مؤثر انجام شده وصول بدهی‌های مذکور از اشخاص موصوف امکان‌پذیر نباشد با توجه به مسئولیت تضامنی مدیرانی که بدهی در دوران مدیریت آن‌ها قطعی شده است نسبت به عملیات اجرایی برای مدیران یاد شده اقدام نمایند.
بازگشت به نامه شماره 1732/9 مورخ 1398/8/13 در خصوص رفع اثر از اقدامات اجرایی علیه کلیه اعضای هیأت‌مدیره شرکت‌های پیمانکاری استان لرستان، حسب نامه شماره 26975/30/117/د مورخ 1398/9/12 اداره کل امور مالیاتی استان لرستان، به آگاهی می‌رساند:
بررسی مفاد دادنامه‌های اصداری شماره 19092 مورخ 1393/11/27 و 736 مورخ 1387/10/29 دیوان عدالت اداری صرفاً مربوط به بحث ممنوع‌الخروجی صاحبان امضای موضوع ماده 202 قانون مالیات‌های مستقیم بوده و ارتباطی با مسئولیت مدیران وفق ماده 198 قانون یاد شده ندارد. برابر ماده 198 قانون مالیات‌های مستقیم «در شرکت‌های منحله، مدیران تصفیه اشخاص حقوقی و در سایر شرکت‌ها مدیران اشخاص حقوقی غیر دولتی به طور جمعی یا فردی، نسبت به پرداخت مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی و همچنین مالیات‌هایی که اشخاص حقوقی به موجب این قانون و قانون مالیات بر ارزش افزوده مکلف به کسر یا وصول یا ایصال آن می‌باشند و در دوران مدیریت آن‌ها قطعی شده باشد با شخص حقوقی مسئولیت تضامنی خواهند داشت.» و به موجب ماده 122 قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران «مدیران اشخاص حقوقی غیر دولتی» به طور جمعی یا فردی، نسبت به پرداخت مالیات به درآمد اشخاص حقوقی و همچنین، مالیات‌هایی که اشخاص حقوقی به موجب مقررات قانون مالیات‌های مستقیم بر ارزش افزوده مکلف به کسر یا وصول یا ایصال آن بوده و مربوط به دوران مدیریت آن‌ها می‌باشد با شخص حقوقی مسئولیت تضامنی خواهند داشت.
لذا اعضای هیأت‌مدیره و مدیران اشخاص حقوقی در زمان حضور در هیأت‌مدیره شرکت‌ها در بازه زمانی اجرای قانون برنامه پنج ساله مذکور و وفق مقررات ماده 198 قانون مالیات‌های مستقیم مسئولیت تضامنی در پرداخت مالیات‌ها دارند. هم چنین برابر مفاد ماده 110 قانون تجارت مدیران اشخاص حقوقی منفرداً یا مشترکاً در مقابل حقوقی نسبت به تخلف از مقررات قانونی و انجام تعهدات و مسئولیت‌های مدنی، مسئولیت تضامنی دارند. علی‌ایحال در صورت مراجعه هر یک از پیمانکاران مذکور به اداره کل ذی‌ربط و اقدام به پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهی‌های مالیاتی، حسب مورد در خصوص بخشودگی جرایم متعلقه و رفع محدودیت‌های ایجاد شده، حداکثر مساعدت لازم معمول می‌گردد.
جناب آقای صالحی
معاونت محترم مالیاتی مرکز
با سلام
احتراماً بازگشت به دستور مدیرکل محترم هامش درخواست ملاقات (پیوست) مدیران شرکت طلوع خرم در خصوص رفع محدودیت اعضای فاقد صاحب امضای هیأت‌مدیره شرکت فوق‌الذکر به اطلاع می‌رساند برابر ماده 198 اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم کلیه اعضای هیأت‌مدیره نسبت به پرداخت بدهی شرکت مسئولیت تضامنی دارند و رأی هیأت محترم عمومی دیوان عدالت اداری (پیوست) به شماره 736 مورخ 29/10/87 در خصوص ابطال بخشنامه شماره 18871 مورخ 26/10/84 مربوط به مقررات ماده 202 قانون مالیات‌های مستقیم می‌باشد که اداره وصول و اجرا صرفاً اعضای مسئول و صاحب امضای هیأت‌مدیره را می‌تواند ممنوع‌الخروج نماید؛ و همچنین مدعی است که بدهی شرکت از محل طلب از اداره پست و مدیریت امور شهری شوراهای استانداری لرستان از طریق عملیات اجرایی وصول گردد که صرف اقدام اجرایی علیه بدهکاران به شرکت رافع مسئولیت مؤدی نمی‌گردد و تا زمان وصول همچنان مسئولیت تضامنی دارد و مراتب جهت اطلاع و هرگونه دستور به حضور اعلام می‌گردد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
بر اساس مواد 198 و 202 از قانون مالیات‌های مستقیم، مسئولیت تضامنی مدیران مربوط به مدیرانی می‌باشد که مالیات در دوره مدیریت آن‌ها به قطعیت رسیده باشد و رأی هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی با همین مضمون مورد عمل ادارات مالیاتی بوده است لیکن سابقاً طی بخشنامه‌های صادره سازمان مالیاتی مدیرانی را که حتی صاحب حق امضا است و تعهدآور نبوده‌اند دارای مسئولیت تضامنی با شرکت داشته است که این بخشنامه‌ها در دیوان عدالت اداری ابطال شده است و منتهی به صدور آرای شماره 736 مورخه 1387/10/29 و شماره 1909 مورخه 1393/11/27 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری شده است. با توجه به اینکه مفاد مقررات یاد شده و آرای هیأت عمومی در رسیدگی و اصدار مصوبات مورد شکایت رعایت نشده است و مسئولیت تضامنی در اشخاص حقوقی به مدیران غیر صاحب حق امضا و مدیران فعلی (صرف نظر از قطعیت مالیاتی) شامل شده است تقاضای ابطال آن‌ها را داریم و تقاضای اعمال ماده 92 قانون دیوان عدالت اداری نیز راجع به موضوع داریم.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
ماده 142 لایحه اصلاح قسمتی از قانون تجارت دربردارنده حکم‌ها در خصوص مسئولیت تضامنی مدیران در خصوص تخلف از قوانین و مقررات می‌باشد و در ماده 198 از قانون مالیات‌های مستقیم با نص خاص در خصوص مسئولیت مدیران اشاره شده است و با جمع بین دو ماده فوق، ماده 198 این‌گونه معنا می‌شود که مسئولیت متوجه کلیه مدیران است ولو اینکه صاحب حق امضا نباشند. در خصوص دادنامه شماره 1909 مورخه 1393/11/27 هیأت عمومی نیز ممنوع‌الخروجی صرفاً در مورد مدیران صاحب حق امضای اسناد اعمال می‌شود و قانون‌گذار با علم و اطلاع از مفاد و آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری قید مدیرمسئول بودن را در اصلاحیه قانون قید ننموده است و قید در دوران مدیریت آن‌ها قطعی شده باشد ذکر شده است و مسئول دانستن مدیران قطعی اشخاص حقوقی که در دستورالعمل مورد شکایت ذکر شده است دارای پایگاه قانونی است ضمناً نامه‌های مورد شکایت فی‌نفسه متضمن قاعده الزام‌آور نمی‌باشند و قابلیت رسیدگی در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری را ندارند.
رأی هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
با مداقه در اوراق و محتوای پرونده، به موجب ماده 198 قانون مالیات‌های مستقیم، «در شرکت‌های منحله، مدیران تصفیه اشخاص حقوقی و در سایر شرکت‌ها مدیران اشخاص حقوقی غیر دولتی به طور جمعی یا فردی، نسبت به پرداخت مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی و همچنین مالیات‌هایی که اشخاص حقوقی به موجب این قانون و قانون مالیات بر ارزش افزوده مکلف به کسر یا وصول یا ایصال آن می‌باشند و در دوران مدیریت آن‌ها قطعی شده باشد با شخص حقوقی مسئولیت تضامنی خواهند داشت. این مسئولیت مانع از مراجعه ضامن‌ها به شخص حقوقی نیست.» و به موجب ماده 142 قانون تجارت «مدیران و مدیرعامل شرکت در مقابل شرکت و اشخاص ثالث نسبت به تخلف از مقررات قانونی با اساسنامه شرکت و یا مصوبات مجمع عمومی بر حسب مورد منفرداً یا مشترکاً مسئول می‌باشند و دادگاه حدود مسئولیت هر یک را برای جبران خسارت تعیین خواهد نمود.» نظر به این که مقررات مورد شکایت در تبیین حکم مقنن و شیوه‌های اجرایی آن بوده، لذا خلاف قانون و خارج از اختیار نبوده، به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392، رأی به رد شکایت صادر و اعلام می‌کند. رأی صادره ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور، از سوی ریاست ارزشمند دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات گران‌قدر دیوان قابل اعتراض است.
دکتر زین‌العابدین تقوی
رئیس هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی
دیوان عدالت اداری
مورخ: 1403/08/15
شماره: 140331390001953518
آرا هیات عمومی دیوان عدالت
مورخ: 1401/05/09
شماره: 202
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1394/04/31
شماره: 198
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1390/02/11
شماره: 200/2805
بخشنامه
مورخ: 1366/12/03
شماره: 218
قانون مالیات‌های مستقیم
مورخ: 1311/02/13
شماره: -
سایر قوانین